Doanh nghiệp 'kêu cứu' tại dự án trọng điểm 23.000 tỷ đồng mới bị Thanh tra

Từ cuối tháng 2 và đầu tháng 3/2026, khu vực Lạng Sơn và Cao Bằng ghi nhận tình trạng giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng tăng phi mã, lên khoảng 132% so với thời điểm cuối tháng 1/2026. Đáng chú ý, mặt hàng dầu DO - nhiên liệu cốt lõi để vận hành máy móc hạng nặng trên công trường - đã nhảy vọt từ mức 17.629 đồng/lít lên tới 44.788 đồng/lít, chưa bao gồm chi phí vận chuyển.

Trong tình hình này, dự án Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đứng trước rủi ro vỡ tiến độ do chi phí vượt xa dự phòng trượt giá. Theo Báo Đấu Thầu, CTCP Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đã kiến nghị UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo Chính phủ và Ban Chỉ đạo Chiến dịch Đông Khê năm 2026 xem xét các giải pháp tháo gỡ khó khăn do biến động giá nhiên liệu.

Cụ thể, kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam sớm có giải pháp bình ổn giá vật liệu, nhiên liệu sát với báo giá của Nhà nước, đồng thời kiểm tra kỹ tình trạng đầu cơ.

Đề xuất áp dụng cơ chế bù trừ trực tiếp chênh lệch giá nhiên liệu, vật liệu, máy thi công so với hợp đồng gốc từ tháng 3/2026 và cập nhật chi phí này vào tổng mức đầu tư làm cơ sở thanh quyết toán.

Trong trường hợp bất khả kháng, doanh nghiệp kiến nghị xem xét việc tạm dừng dự án để chuyển đổi từ hình thức PPP sang hình thức đầu tư công, đi kèm cam kết không tính lợi nhuận trên phần vốn chủ sở hữu đã góp.

Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh là dự án trọng điểm quốc gia có tổng chiều dài 121km, tổng mức đầu tư gần 23.000 tỷ đồng, phân kỳ thành hai giai đoạn. Tuyến đường khi được hoàn thành sẽ giúp tỉnh Cao Bằng xóa bỏ thế "trắng" hạ tầng giao thông lớn, mở ra hành lang kinh tế kết nối vùng Đông Bắc với Hà Nội và vươn ra thị trường quốc tế.

Để bám sát mục tiêu thông xe 62km vào ngày 19/5 sắp tới, trên công trường hiện đang duy trì sức nóng với hơn 1.400 thiết bị và gần 3.000 kỹ sư, công nhân hoạt động trên 200 mũi thi công. Sản lượng thực hiện đến nay đã đạt khoảng 8.000/11.470 tỷ đồng, tương đương 70% giá trị hợp đồng.

Mặc dù tiến độ trên công trường đang được đẩy mạnh, dự án này cũng bộc lộ một số tồn đọng liên quan đến công tác quản lý. Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ ngày 6/4, UBND tỉnh Cao Bằng đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu không đúng quy định khi chia nhỏ 3 gói thầu dịch vụ tư vấn để áp dụng chỉ định thầu rút gọn. Tỉnh Cao Bằng cũng bị chỉ ra có những báo cáo không sát thực tế với Chính phủ và Bộ Kế hoạch và Đầu tư về quá trình lựa chọn nhà đầu tư và khả năng thu xếp vốn.

Trong công tác quản lý chi phí và thiết kế, việc thẩm định, phê duyệt hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công còn một số thiếu sót, sai phạm. Quá trình kiểm tra phát hiện một số hạng mục tính sai khối lượng, áp dụng sai định mức, đơn giá phải giảm trừ tạm tính là hơn 135 tỷ đồng.

Về phía nguồn vốn đối ứng, tỷ lệ giải ngân ngân sách đạt thấp, UBND tỉnh Cao Bằng chưa bố trí đủ hơn 2.008 tỷ đồng từ nguồn ngân sách địa phương cho dự án ở giai đoạn 1. Ngoài ra, có khoảng 6,67 tỷ đồng giá trị các hạng mục thi công ở giai đoạn 1 đối mặt với nguy cơ phải phá dỡ để hoàn thiện quy mô 4 làn xe trong giai đoạn 2.

Trước những tồn tại này, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ ngành và UBND tỉnh Cao Bằng kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan, đồng thời khẩn trương khắc phục các sai sót để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của dòng vốn đầu tư.