Doanh nghiệp lâu đời chuyên sản xuất ô tô bus vào tầm ngắm thanh tra: Đang ôm khoản nợ lớn tại BIDV

Thanh tra tỉnh Hưng Yên vừa ban hành kế hoạch thanh tra năm 2026. Theo kế hoạch, cơ quan thanh tra sẽ triển khai các cuộc thanh tra chuyên đề theo chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ và UBND tỉnh, đồng thời thực hiện thanh tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Đối tượng thanh tra trải rộng trên nhiều lĩnh vực và loại hình, bao gồm các dự án nhà ở, khu đô thị, cụm công nghiệp, tổ chức hành nghề và các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh.

Trong danh sách doanh nghiệp thuộc diện thanh tra năm 2026 có CTCP Cơ khí Ô tô 3-2. Tại doanh nghiệp này, nội dung thanh tra tập trung vào dự án sản xuất, lắp ráp ô tô khách và ô tô bus từ 29–70 chỗ ngồi, với trọng tâm là việc chấp hành các quy định pháp luật trong lĩnh vực đầu tư.

Dự án nói trên có tổng vốn đăng ký đầu tư 139 tỷ đồng, quy mô diện tích đất thuê 27.662m².

Từ doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa đến bước ngoặt di dời nhà máy

CTCP Cơ khí Ô tô 3-2 tiền thân là Xưởng sửa chữa ô tô 3-2, thành lập ngày 09/3/1964. Đến ngày 23/7/2007, doanh nghiệp chính thức chuyển đổi mô hình, trở thành công ty cổ phần sau quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Trong nhiều năm, công ty đầu tư dây chuyền sản xuất với mức độ tự động hóa cao, sở hữu đội ngũ kỹ sư chuyên môn và tập trung vào sản xuất, đóng mới các dòng ô tô khách và ô tô bus từ 29–80 chỗ, với sản lượng trung bình 900–1.000 xe/năm. Có giai đoạn, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hàng trăm tỷ đồng và lợi nhuận ở mức hàng tỷ đồng.

Bước ngoặt lớn xuất hiện khi doanh nghiệp đưa chủ trương di dời nhà máy tại số 18 đường Giải Phóng (Hà Nội) và đầu tư mở rộng nhà máy tại Hưng Yên ra lấy ý kiến tại Đại hội đồng cổ đông bất thường tổ chức tháng 11/2013. Theo kế hoạch, khu đất tại 18 Giải Phóng sẽ được sử dụng để xây dựng tòa nhà điều hành và giới thiệu sản phẩm.

Cụ thể, công ty dự kiến hợp tác với Kho bạc Nhà nước và CTCP Hồng Hà Việt Nam để khai thác khu đất 18 Giải Phóng, tạo nguồn vốn phục vụ việc di dời nhà máy.

Theo phương án trình cổ đông:

• Một phần khu đất vàng tại 18 Giải Phóng sẽ kiến nghị Nhà nước thu hồi, bàn giao cho Kho bạc Nhà nước làm trụ sở;
• Phần diện tích còn lại, công ty xin phép liên doanh với CTCP Hồng Hà Việt Nam, chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng tòa nhà văn phòng, điều hành và giới thiệu sản phẩm quy mô 9 tầng nổi, 1 tầng hầm, trong đó các tầng 5–9 dự kiến cho thuê;
• Toàn bộ máy móc, thiết bị tại nhà máy cũ sẽ được di dời về Hưng Yên, đồng thời đầu tư nâng cấp dây chuyền sản xuất.

Tại đại hội, nhiều cổ đông đã chất vấn về tính chi tiết của phương án hợp tác, đặc biệt là việc xác định giá trị hợp tác với đối tác liên doanh. Ban lãnh đạo khi đó giải trình rằng, do doanh nghiệp có 56% vốn Nhà nước, nên cần có chủ trương của Đại hội đồng cổ đông trước khi xây dựng phương án cụ thể trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Cuối cùng, phương án này đã được Đại hội đồng cổ đông bất thường thông qua với tỷ lệ tán thành 100%.

Phương án dang dở và vòng xoáy khó khăn tài chính

Thực tế cho thấy, sau hơn 10 năm, phương án di dời nhà máy dù đã được thông qua nhưng không thể triển khai, trong khi hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp ngày càng gặp khó khăn.

Đến cuối năm 2024, CTCP Cơ khí Ô tô 3-2 ghi nhận:

• Lỗ lũy kế 122 tỷ đồng;
• Âm vốn chủ sở hữu hơn 26,6 tỷ đồng, trong khi vốn góp của chủ sở hữu là 62,7 tỷ đồng;
• Tổng tài sản 235 tỷ đồng, thấp hơn nợ phải trả 261 tỷ đồng.

Trong cơ cấu nợ, doanh nghiệp có hơn 173 tỷ đồng vay nợ tài chính ngắn hạn, chủ yếu là các khoản vay tại Ngân hàng BIDV (BID).

Báo cáo kiểm toán chỉ ra hàng loạt vấn đề nghiêm trọng, bao gồm:

• Hơn 68 tỷ đồng hàng tồn kho bị hư hỏng, lỗi thời;
• Khoản phải thu gần 21 tỷ đồng và nợ phải trả hơn 33 tỷ đồng thiếu hồ sơ, đối tượng đối chiếu.

Trên cơ sở đó, đơn vị kiểm toán từ chối đưa ra ý kiến, đồng thời nghi ngờ khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp.

Áp lực nợ vay và bế tắc dòng tiền

Liên quan đến các khoản vay tại BIDV, công ty đã thế chấp 87 xe ô tô các loại. Do không có khả năng trả nợ, số xe này không thể xuất bán, tồn kho trong suốt 8 năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng. Đáng chú ý, phần lớn các xe chưa được hoàn thiện, khiến việc thanh lý gặp nhiều khó khăn.

Theo ban lãnh đạo, doanh nghiệp không còn nguồn vốn để duy trì hoạt động, tái sản xuất hoặc hoàn thiện sản phẩm nhằm thu hồi vốn. Nguồn thu hiện tại chủ yếu đến từ cho thuê bất động sản và kinh doanh bãi đỗ xe, với doanh thu hơn 1 tỷ đồng trong năm 2024.

Tổng dư nợ tại BIDV hiện hơn 209 tỷ đồng, gồm 157 tỷ đồng nợ gốc và 52 tỷ đồng lãi vay. Do không có khả năng hoàn thiện các xe thế chấp để bán, doanh nghiệp lên kế hoạch bán nguyên trạng, ước đạt doanh thu khoảng 3,1 tỷ đồng trong năm 2025, song vẫn dự kiến lỗ thêm khoảng 14 tỷ đồng, chủ yếu do chi phí lãi vay.

Ngoài khoản nợ tại BIDV, ban lãnh đạo doanh nghiệp cho biết còn nhiều tồn đọng khác chưa được xử lý, gồm:

• Hơn 68 tỷ đồng hàng tồn kho thiếu hồ sơ xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân;
• Hơn 14 tỷ đồng công nợ phải thu không xác định được đối tượng do không thể liên hệ;
• Hơn 22 tỷ đồng công nợ phải trả, chủ yếu với các nhà cung cấp linh kiện ô tô;
• Đặc biệt, khoản chi vượt tiền lương hơn 4.017 tỷ đồng theo kết luận của Kiểm toán Nhà nước, được xác định phải thu hồi nhưng chưa xác định được đối tượng thu hồi.