Đối đầu trực diện với VinMetal, Hòa Phát đang chịu sức ép lớn thế nào?

Hòa Phát sản xuất gì, VinMetal sản xuất nấy

Đầu tháng 10/2025, Vingroup bất ngờ công bố thành lập CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinMetal, chính thức gia nhập lĩnh vực công nghiệp luyện kim. Công ty có vốn điều lệ ban đầu 10.000 tỷ đồng, song chỉ sau khoảng một tháng đã được nâng lên 15.000 tỷ đồng. VinMetal hiện do ông Phạm Nhật Quân Anh - con trai cả của ông Phạm Nhật Vượng - đảm nhiệm vị trí Tổng Giám đốc.

Theo công bố, VinMetal sẽ tập trung sản xuất đa dạng các dòng thép xây dựng, thép cán nóng (HRC) và thép hợp kim đặc chủng phục vụ sản xuất xe điện và hạ tầng giao thông tốc độ cao.

Vingroup cho biết, việc thành lập VinMetal trước hết nhằm chủ động nguồn vật liệu cho các lĩnh vực cốt lõi như bất động sản Vinhomes, sản xuất xe điện VinFast, cũng như các dự án hạ tầng, công nghiệp và năng lượng. Về dài hạn, VinMetal còn đặt mục tiêu vượt qua tất cả các đối thủ và trở thành doanh nghiệp dẫn đầu trong sản xuất “thép xanh” tại thị trường nội địa.

Với tư duy “nói là làm”, ngày 19/12/2025, Vingroup chính thức khởi động dự án Nhà máy thép VinMetal tại Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh). Dự án có tổng vốn đầu tư lên tới 80.000 tỷ đồng, quy mô hơn 461ha, con số đủ để VinMetal lọt vào nhóm các dự án thép lớn nhất Việt Nam.

Theo kế hoạch, công suất giai đoạn 1 đạt 5-6 triệu tấn/năm, sau khi hoàn tất toàn bộ 3 giai đoạn, tổng công suất có thể lên tới 20 triệu tấn/năm. Tham vọng này của VinMetal khiến nhiều người phải ngỡ ngàng khi vượt qua hàng loạt tên tuổi lớn trong ngành hiện nay. Hòa Phát (HPG) - doanh nghiệp thép lớn nhất Việt Nam sau hơn 20 năm phát triển hiện mới đạt tổng công suất khoảng 16 triệu tấn/năm.

Dù vậy, tập đoàn của ông Trần Đình Long cũng đang đầu tư nhà máy thép ray 10.000 tỷ, công suất 700.000 tấn/năm và lên kế hoạch đầu tư thêm khu liên hợp gang thép tại Đắk Lắk với công suất dự kiến 6 triệu tấn/năm. Nếu các dự án này hoàn thành, tổng năng lực sản xuất sẽ tiến tới mốc 22-23 triệu tấn/năm trong tương lai.

Nếu chỉ xét riêng trong giai đoạn đầu, VinMetal có công suất mục tiêu 5-6 triệu tấn/ năm. Con số này tương đương quy mô Dung Quất 2 của Hòa Phát vừa đi vào vận hành.

Hiện nay, sản lượng sản xuất thép thành phẩm của các doanh nghiệp trong nước đạt khoảng 30 triệu tấn/năm. Tiêu thụ thép vào khoảng 31 triệu tấn/năm, trong đó khoảng 5 triệu tấn là xuất khẩu. Nhà máy VinMetal đi vào hoạt động sẽ cung cấp thêm lượng lớn nguồn cung ra thị trường, khoảng 5 triệu tấn vào giai đoạn đầu và tương lai lên tới 20 triệu tấn, điều này chắc chắn sẽ làm gia tăng cạnh tranh, đặc biệt với các ông lớn như Hòa Phát.

Gây sức ép trên chính sân nhà - thị trường chủ lực của Hòa Phát

Các mảng kinh doanh cốt lõi của Hòa Phát tập trung vào HRC, thép xây dựng và ống thép. Trong 11 tháng đầu năm, Hòa Phát tiêu thụ khoảng 4,5 triệu tấn HRC, qua đó đáp ứng gần 60% tổng nhu cầu HRC của thị trường nội địa. Phần còn lại chủ yếu do Formosa Hà Tĩnh cung ứng, với sản lượng tiêu thụ ước khoảng 3,1 triệu tấn.

Cơ cấu này giúp Hòa Phát và Formosa duy trì lợi thế gần như song mã trong phân khúc HRC. Tuy nhiên, theo định hướng công bố, VinMetal cũng sẽ tham gia sản xuất HRC, dù chưa công bố sản lượng cụ thể. Sự xuất hiện của VinMetal với quy mô đầu tư lớn, có thể làm thay đổi cục diện cạnh tranh, khi lợi thế “sản xuất độc quyền” của Hòa Phát và Formosa dần bị thu hẹp.

Ở phân khúc thép xây dựng và ống thép, Hòa Phát giữ vị thế dẫn đầu với trên 30% thị phần. Trong 11 tháng, doanh nghiệp này cung ứng ra thị trường xấp xỉ 4,3 triệu tấn thép xây dựng và 750.000 tấn ống thép. Tuy nhiên, các sản phẩm của Hòa Phát được cung cấp cho nhiều dự án bất động sản và hạ tầng quy mô lớn, trong đó có các dự án do Vingroup làm chủ đầu tư. Khi VinMetal đi vào hoạt động và có khả năng tự chủ nguồn cung, đồng nghĩa một phần nhu cầu thép từ các dự án trong hệ sinh thái Vingroup sẽ không còn phải tìm đến các nhà cung cấp bên ngoài.

Thực tế, trước đây Hòa Phát từng cung cấp hơn 10.000 tấn ống thép cỡ lớn cho Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia tại Đông Anh (Hà Nội) - công trình trọng điểm do Vingroup đầu tư. Trong bối cảnh Vingroup đang hướng tới tự cung tự cấp, những hợp đồng tương tự nhiều khả năng sẽ không còn lặp lại.

Không dừng lại ở thép xây dựng hay HRC, Vingroup còn trực tiếp cạnh tranh với Hòa Phát ở phân khúc thép ray đường sắt. Hiện nay, Việt Nam đang chuẩn bị triển khai hàng loạt dự án đường sắt trọng điểm như tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cùng hàng loạt tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP. HCM, kèm theo đó là nhu cầu thép vô cùng lớn.

Riêng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được ước tính có nhu cầu tiêu thụ khoảng 6 triệu tấn thép các loại. Trước đó, ông Trần Đình Long, Chủ tịch Hòa Phát, từng khẳng định tập đoàn đủ năng lực đảm bảo toàn bộ nguồn cung thép cho dự án này. Sau đó, Hòa Phát đã nhanh chóng khởi công nhà máy sản xuất thép ray với tổng mức đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 700.000 tấn/năm, tập trung vào thép chất lượng cao, thép ray đường sắt.

Tuy nhiên, theo định hướng công bố, Vingroup cũng đang lên kế hoạch sản xuất các dòng thép này để phục vụ các dự án của tập đoàn. Động thái này gắn liền với việc tập đoàn đang trực tiếp triển khai các dự án đường sắt quy mô lớn như tuyến Bến Thành - Cần Giờ và Hà Nội - Quảng Ninh.

Do đó, Hòa Phát không chỉ đối mặt với một đối thủ mới trong phân khúc thép ray, mà còn có nguy cơ mất đi một phần thị trường tiềm năng.

Vingroup thường là số 1 ở mọi lĩnh vực

Lợi thế đặc biệt của VinMetal so với Hòa Phát còn là khả năng bao tiêu đầu ra. Vingroup hiện sở hữu một hệ sinh thái rộng lớn, trải dài từ bất động sản, ô tô, hạ tầng, xây dựng đến năng lượng. Các doanh nghiệp như Vinhomes, VinFast, VinSpeed, Vincons, VinEnergy đều có nhu cầu tiêu thụ thép ở quy mô rất lớn và ổn định. Khi VinMetal đi vào vận hành, một phần lớn nhu cầu này có thể được “tự cung tự cấp” trong hệ sinh thái, qua đó làm giảm đáng kể thị phần của các nhà sản xuất hiện hữu.

Xét về tiềm lực, VinMetal cũng cho thấy là đối thủ đáng gờm với sự hậu thuẫn từ Vingroup. Dù mới gia nhập, VinMetal đã mạnh tay nâng vốn lên tới 15.000 tỷ đồng, vượt qua hàng loạt đối thủ khác trong ngành. Trong khi đó, vốn điều lệ của Hòa Phát hiện đạt gần 77.000 tỷ đồng, vẫn có khoảng cách lớn với VinMetal. Tuy nhiên, ở hầu hết các lĩnh vực, Vingroup hiếm khi chấp nhận vai trò đi sau mà sẵn sàng dồn lực để vươn lên giành vị thế số 1. Điển hình như VinFast, Xanh SM, Vinhomes, Vinpearl đều là các đơn vị dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực.

Vingroup hiện là tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam, tập đoàn cũng vừa hoàn tất thương vụ phát hành cổ phiếu lớn nhất lịch sử sàn chứng khoán để tăng vốn lên 77.335 tỷ đồng, vượt qua Hòa Phát. Do đó, không thể loại trừ khả năng Vingroup sẽ tiếp tục cung cấp thêm nguồn lực để VinMetal có thể cạnh tranh sòng phẳng với tập đoàn của ông Trần Đình Long.

Dù Vingroup là người mới trong sản xuất thép, nhưng không phải người mới trong việc xây dựng và vận hành các ngành công nghiệp nặng quy mô lớn. Tập đoàn này đã triển khai thành công nhiều dự án công nghiệp phức tạp hơn thép rất nhiều, điển hình là nhà máy VinFast, các dự án năng lượng, bất động sản quy mô hàng nghìn hecta. Vì vậy, VinMetal không mang dáng dấp của một cuộc thử nghiệm, mà là một bước đi chiến lược có tính toán dài hạn.

Cộng tác với Pomina giúp VinMetal dù mới nhưng không phải "tay mơ"

Mới đây, VinMetal cũng nhanh chóng củng cố năng lực bằng việc "bắt tay" ông lớn trong ngành là Pomina, đây có thể coi là tiền đề để Vingroup tiến sâu vào lĩnh vực này. Cụ thể, Vingroup công bố sẽ cung cấp cho Pomina khoản vay vốn lưu động tối đa 2 năm với lãi suất 0% để vượt qua khó khăn, đồng thời cam kết đưa Pomina vào danh sách nhà cung cấp ưu tiên cho các công ty trong hệ sinh thái như VinFast, Vinhomes và VinSpeed.

Trước đó, VinMetal cũng từng bổ nhiệm ông Đỗ Tiến Sĩ giữ chức Tổng Giám đốc kiêm Người đại diện pháp luật. Ông Đỗ Tiến Sĩ là gương mặt quen thuộc trong giới doanh nhân, đang đảm nhiệm vai trò Tổng Giám đốc kiêm Phó Chủ tịch HĐQT CTCP Thép Pomina (POM), đồng thời là thành viên HĐQT CTCP Đầu tư Thế giới Di động (MWG). Ông Sĩ đã có hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành thép. Sau khi con trai ông Vượng được bổ nhiệm Tổng Giám đốc, ông Sĩ quay về tập trung điều hành Pomina, dẫn dắt chiến lược phục hồi và phát triển của doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Pomina hiện sở hữu một dây chuyền sản xuất thép xây dựng công suất khoảng 1,1 triệu tấn/năm và một lò cao luyện phôi công suất 1,5 triệu tấn/năm. Sản lượng của doanh nghiệp này tương đương gần 15% tổng tiêu thụ thép xây dựng toàn ngành năm 2024. Nếu hợp tác này được triển khai trọn vẹn, giá trị cộng hưởng sẽ đem lại lợi ích cho cả Vingroup và Pomina. Đồng thời, điều này cũng mở ra cơ hội cạnh tranh trực tiếp tới mảng thép xây dựng của Hòa Phát.

Tựu trung, sự xuất hiện của VinMetal không chỉ đơn thuần là thêm một dự án thép quy mô lớn, mà là tín hiệu cho thấy ngành thép Việt Nam đang bước vào một chu kỳ cạnh tranh mới. Với Hòa Phát, đây chưa phải là mối đe dọa tức thì, nhưng rõ ràng là một đối thủ không thể xem nhẹ trong trung và dài hạn.