Đồng minh NATO bị ông Trump dọa 'cắt đứt quan hệ' vì từ chối cho dùng căn cứ tấn công Iran

Phát biểu trước báo giới trong cuộc gặp Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ông Trump chỉ trích Madrid “hành xử tệ hại”, đồng thời cho biết đã yêu cầu Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent “cắt đứt mọi giao dịch” với Tây Ban Nha.

“Chúng tôi sẽ chấm dứt toàn bộ thương mại với Tây Ban Nha. Chúng tôi không muốn dính líu gì tới họ”, ông nói.

Trước đó, Mỹ đã điều chuyển 15 máy bay, gồm cả máy bay tiếp dầu, khỏi hai căn cứ quân sự Rota và Moron ở miền nam Tây Ban Nha, sau khi chính phủ Xã hội chủ nghĩa tại Madrid tuyên bố không cho phép sử dụng các cơ sở này để tấn công Iran.

Ông Trump cũng nhắc lại việc Madrid không đáp ứng lời kêu gọi của Washington yêu cầu các thành viên NATO chi 5% GDP cho quốc phòng, khẳng định “Tây Ban Nha không có gì mà chúng ta cần”.

Tổng thống Mỹ cho rằng ông có quyền dừng toàn bộ hoạt động kinh doanh liên quan tới Tây Ban Nha, bao gồm cả cấm vận, đồng thời bày tỏ sự thất vọng với phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, trong đó tuyên bố các mức thuế toàn cầu rộng nhất mà ông áp đặt là trái luật theo đạo luật tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Không có “ngoại lệ” cho Tây Ban Nha

Sau cuộc gặp, Thủ tướng Merz cho biết ông đã nói riêng với ông Trump rằng Tây Ban Nha không thể bị loại khỏi thỏa thuận thương mại đạt được giữa Brussels và Washington năm ngoái.

“Tây Ban Nha là thành viên Liên minh châu Âu. Chúng tôi đàm phán thuế quan với Mỹ cùng nhau, hoặc không đàm phán”, ông nhấn mạnh, khẳng định không có chuyện đối xử đặc biệt bất lợi với Madrid.

Tại Nhà Trắng, ông Trump công khai hỏi ý kiến Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer về khả năng cắt đứt thương mại với Tây Ban Nha. Ông Greer đáp rằng nếu cần thiết để bảo đảm an ninh quốc gia và kinh tế, Washington có thể sử dụng công cụ này.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Tòa án Tối cao đã xác nhận thẩm quyền cấm vận của tổng thống theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế, đồng thời nói Văn phòng Đại diện Thương mại và Bộ Thương mại sẽ xem xét các biện pháp trừng phạt Madrid theo các luật thương mại khác.

Rào cản pháp lý cao

Bà Jennifer Hillman, giáo sư luật thương mại tại Georgetown University, nhận định Tòa án Tối cao không trực tiếp xem xét quyền áp đặt cấm vận thương mại theo đạo luật trên. Về lý thuyết, Tổng thống có thể làm điều đó, nhưng phải tuyên bố Tây Ban Nha là “mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng” đối với Mỹ, một bước đi vượt xa các tiền lệ trước đây.

Ông Peter Shane, giáo sư thỉnh giảng tại New York University, cho rằng khó có thể lập luận việc Tây Ban Nha từ chối cho Mỹ sử dụng căn cứ không quân để tiến hành một cuộc tấn công không bị khiêu khích vào Iran lại cấu thành mối đe dọa đặc biệt đối với an ninh hay chính sách đối ngoại của Washington.

Tây Ban Nha đáp trả

Chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố Mỹ cần tôn trọng quyền tự chủ của doanh nghiệp tư nhân, luật pháp quốc tế và các thỏa thuận thương mại song phương giữa Mỹ và Liên minh châu Âu.

Madrid khẳng định có đủ nguồn lực để giảm thiểu tác động tiềm tàng từ một lệnh cấm vận thương mại và hỗ trợ các ngành bị ảnh hưởng, song vẫn cam kết thúc đẩy thương mại tự do và hợp tác kinh tế với các đối tác.

Tây Ban Nha là nước xuất khẩu dầu ô liu lớn nhất thế giới, đồng thời bán linh kiện ô tô, thép và hóa chất sang Mỹ. Tuy nhiên, nước này được đánh giá ít tổn thương hơn trước các biện pháp trừng phạt kinh tế từ Washington so với một số quốc gia châu Âu khác.

Theo số liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ, Mỹ ghi nhận thặng dư thương mại với Tây Ban Nha năm thứ 4 liên tiếp trong 2025, đạt 4,8 tỷ USD, với xuất khẩu 26,1 tỷ USD và nhập khẩu 21,3 tỷ USD. Xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ sang Tây Ban Nha đã tăng đáng kể trong những năm gần đây.

Ông Merz cho biết châu Âu đang gây sức ép buộc Tây Ban Nha nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 3-3,5% GDP theo thỏa thuận trong NATO, song nhấn mạnh vấn đề quốc phòng không liên quan trực tiếp tới đàm phán thương mại.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, một trong số ít lãnh đạo cánh tả còn lại tại châu Âu, trước đó cũng khiến ông Trump không hài lòng khi từ chối cho các tàu chở vũ khí tới Israel cập cảng Tây Ban Nha.

Theo Reuters