Đồng nội tệ tăng vọt 12% chỉ sau hơn 1 tháng: Nước trụ cột BRICS hưởng lợi lớn từ căng thẳng Trung Đông và giá dầu leo thang

Theo dữ liệu được tổng hợp, kể từ đầu tháng 4, đồng ruble đã tăng khoảng 12%, lên mức 72,6 RUB/USD, mức mạnh nhất kể từ tháng 2/2023. Đây cũng là năm thứ 2 liên tiếp đồng tiền Nga đi ngược dự báo của cả chính phủ lẫn thị trường, vốn đều cho rằng ruble sẽ suy yếu.

Diễn biến này khiến nhiều chuyên gia cho rằng đồng ruble hiện đang được định giá cao hơn đáng kể so với các điều kiện kinh tế thực tế của Nga.

Tuy nhiên, sức mạnh của ruble hiện không còn được xem là biến động ngắn hạn, mà dần trở thành một đặc điểm cố hữu của kinh tế Nga thời chiến.

Theo giới chuyên gia, điều này đến từ sự kết hợp giữa các lệnh trừng phạt khiến thị trường tài chính Nga mất cân đối và chính sách tiền tệ cực kỳ thắt chặt nhằm kiểm soát lạm phát do chi tiêu quân sự khổng lồ cho chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Đồng ruble mạnh giúp Nga phần nào hạ nhiệt lạm phát, nhưng đồng thời cũng gây sức ép lên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu và nguồn thu ngân sách.

“Nếu nền kinh tế Nga dần rời khỏi trạng thái thời chiến, đồng ruble có thể quay lại các mức bình thường hơn. Nhưng ở thời điểm hiện tại, điều kiện đang rất thuận lợi để đồng tiền này tiếp tục tăng giá”, Iskander Lutsko, quản lý danh mục cấp cao tại Istar Capital ở Dubai, nhận định.

Bộ trưởng Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov hồi tháng trước cũng thừa nhận đồng ruble có thể duy trì sức mạnh “cao hơn mức nhiều người mong muốn” trong nhiều năm tới, do mô hình kinh tế hiện nay hạn chế dòng vốn chảy ra nước ngoài.

Một trong những yếu tố lớn nhất hỗ trợ đồng ruble là nhu cầu ngoại tệ trong nước giảm mạnh do lãi suất cao và nhập khẩu suy yếu.

Hiện gần 60% hàng nhập khẩu của Nga đã được thanh toán bằng ruble, khi nền kinh tế nước này dần thích nghi với các lệnh trừng phạt được phương Tây áp đặt sau chiến dịch quân sự tại Ukraine hồi tháng 2/2022.

Trong khi đó, dòng ngoại tệ chảy vào Nga lại tăng mạnh trở lại nhờ giá năng lượng leo thang sau căng thẳng tại Trung Đông và việc Mỹ nới lỏng một phần hạn chế liên quan tới vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz.

Theo Ngân hàng Trung ương Nga, lượng ngoại tệ ròng được bán ra bởi các tập đoàn xuất khẩu lớn của nước này đã tăng gấp 3 lần trong tháng 4, đạt 7,3 tỷ USD.

Giá dầu Urals của Nga cũng tăng mạnh, từ 44,6 USD/thùng trong tháng trước lên 77 USD/thùng trong tháng 3, rồi đạt trung bình 94,9 USD/thùng trong tháng 4, qua đó mang về thêm nguồn thu ngoại tệ đáng kể cho Moscow.

Theo quy tắc tài khóa của Nga, phần doanh thu dầu mỏ vượt ngưỡng 59 USD/thùng sẽ được dùng để mua ngoại tệ bổ sung cho Quỹ Phúc lợi Quốc gia, quỹ dự phòng phục vụ hỗ trợ ngân sách khi giá dầu giảm.

Cơ chế này thường giúp ổn định biến động tỷ giá ruble trước các cú sốc hàng hóa, nhưng hiện lượng ngoại tệ mà chính phủ Nga mua vào vẫn quá nhỏ để hấp thụ dòng USD khổng lồ đang chảy vào nền kinh tế.

Trong tháng 5, Nga nối lại hoạt động mua ngoại tệ và vàng cho quỹ này lần đầu tiên kể từ tháng 6 năm ngoái, với tổng giá trị khoảng 110 tỷ RUB, tương đương 1,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, theo ông Lutsko, con số này vẫn quá nhỏ so với lượng ngoại tệ mà các doanh nghiệp xuất khẩu bán ra thị trường. Ông cho rằng sẽ không bất ngờ nếu đồng ruble tiếp tục tăng lên vùng 65 đến 70 RUB/USD.

Ngoài ra, căng thẳng quanh Iran cũng đang làm gia tăng khả năng Ngân hàng Trung ương Nga tạm dừng cắt giảm lãi suất trong cuộc họp tháng 6 tới.

Điều đó có thể tiếp tục củng cố sức mạnh của ruble, nhưng đồng thời khiến doanh nghiệp và người tiêu dùng Nga khó được hưởng lợi từ chi phí vay vốn thấp hơn.

Trong các cuộc họp gần đây, giới hoạch định chính sách Nga nhiều lần nhấn mạnh xung đột Trung Đông đang trở thành rủi ro lạm phát dài hạn đối với nền kinh tế nước này, qua đó hạn chế dư địa giảm lãi suất.

Đầu tháng này, chính phủ Nga đã nâng dự báo tỷ giá trung bình năm nay lên 81,5 RUB/USD, thay cho mức 92,2 RUB/USD trước đó. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với tỷ giá hiện tại.

Dù đồng ruble mạnh lên giúp kiểm soát lạm phát, nó cũng khiến các doanh nghiệp xuất khẩu nhận được ít ruble hơn khi quy đổi doanh thu ngoại tệ, qua đó gây áp lực lên lợi nhuận, cổ tức và nguồn thu thuế của chính phủ.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov cho biết Moscow chưa quá lo ngại về đà tăng của ruble, miễn là giá dầu quy đổi sang nội tệ vẫn đủ để đảm bảo nguồn thu ngân sách theo kế hoạch.