Dòng tiền Thái 'quay lưng' với ông lớn ETF Việt: Quy mô nghìn tỷ không cứu nổi cuộc sa lầy hiệu suất

Hai ETF lớn hụt nhịp, tiền Thái giảm vị thế

Chốt phiên 27/5, VN-Index giảm 9,75 điểm xuống 1.874,43 điểm. So với cuối năm 2025, chỉ số chính vẫn tăng khoảng 5%. Cùng thời điểm, DCVFMVN30 ETF chỉ tăng 0,5% từ đầu năm, còn DCVFMVN Diamond ETF giảm 5,4%. Sự lệch pha này tạo ra khoảng cách đáng kể giữa thị trường chung và hai ETF nội quy mô lớn.

Khoảng cách hiệu suất này là điểm mấu chốt của diễn biến dòng vốn Thái Lan. Nhà đầu tư không giảm vị thế tại ETF Việt Nam chỉ vì thị trường điều chỉnh, bởi VN-Index vẫn tăng từ đầu năm. Nhóm nhà đầu tư này thu hẹp tỷ trọng vì hai rổ chỉ số lớn nhất mà dòng tiền Thái tiếp cận không đồng pha với chỉ số chung.

Nhà đầu tư Thái Lan tiếp cận ETF Việt Nam thông qua chứng chỉ lưu ký (DR) niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan (SET). E1VFVN3001 lấy DCVFMVN30 ETF của Dragon Capital làm tài sản cơ sở. FUEVFVND01 lấy DCVFMVN Diamond ETF làm tài sản cơ sở. Hai sản phẩm này từng là hai cửa ngõ quen thuộc để dòng tiền Thái Lan tiếp cận cổ phiếu Việt Nam theo rổ chỉ số.

Đến ngày 27/5, số chứng chỉ lưu ký đang lưu hành của E1VFVN3001 còn 90.101.893 đơn vị. Mức này giảm hơn 12 triệu đơn vị so với đầu năm. Với giá đóng cửa 44 baht, vốn hóa của E1VFVN3001 đạt khoảng 3,96 tỷ baht, tương đương hơn 3.000 tỷ đồng. Theo cơ chế chuyển đổi 1:1, nhà đầu tư Thái Lan đang gián tiếp nắm giữ hơn 90 triệu chứng chỉ quỹ E1VFVN30.

FUEVFVND01 cũng giảm vị thế rõ rệt. Đến ngày 27/5, số chứng chỉ lưu ký đang lưu hành của mã này còn 111.703.902 đơn vị, giảm hơn 11 triệu đơn vị so với đầu năm. Với giá đóng cửa 44,75 baht, vốn hóa của FUEVFVND01 đạt xấp xỉ 5 tỷ baht, tương đương gần 4.000 tỷ đồng.

Các con số này không cho thấy dòng tiền Thái Lan rời bỏ hoàn toàn ETF Việt Nam. Dữ liệu phản ánh mức độ chọn lọc đã tăng lên. Khi hiệu suất của rổ chỉ số không đủ hấp dẫn, một sản phẩm dù sở hữu quy mô lớn, thương hiệu nhận diện cao và thanh khoản tốt cũng không còn đủ để duy trì sức hút giữ chân dòng vốn.

Bối cảnh chung càng làm áp lực này rõ hơn. Riêng phiên 27/5, khối ngoại bán ròng gần 791 tỷ đồng trên HoSE. Tính từ đầu năm, giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài trên sàn này đã vượt 62.000 tỷ đồng. Dòng vốn Thái Lan qua kênh chứng chỉ lưu ký vì vậy không nằm ngoài xu hướng rút vốn rộng hơn của khối ngoại.

Tuy nhiên, dòng tiền Thái không rút khỏi mọi ETF theo cùng một cách. VNFIN24, chứng chỉ lưu ký gắn với SSIAM VNFIN LEAD ETF, vẫn duy trì lượng chứng chỉ lưu ký đang lưu hành khoảng 15 triệu đơn vị vào cuối tháng 5. Quy mô này nhỏ hơn rất nhiều so với E1VFVN3001 và FUEVFVND01, nhưng sự xuất hiện của VNFIN24 cho thấy nhà đầu tư Thái Lan đã có thêm lựa chọn ngoài VN30 và VN Diamond.

Quy mô nghìn tỷ không còn là lá chắn

DCVFMVN30 ETF và DCVFMVN Diamond ETF vẫn thuộc nhóm ETF nội lớn nhất thị trường, với tổng quy mô gần 18.000 tỷ đồng. Đây vẫn là hai sản phẩm có độ nhận diện cao, gắn với hai rổ chỉ số quen thuộc và có lịch sử giao dịch dài hơn phần lớn ETF nội khác.

Tuy nhiên, quy mô lớn không đồng nghĩa với sức hút dòng tiền tuyệt đối. Một ETF có thể duy trì tổng tài sản lớn nhờ giá trị danh mục hiện hữu, trong khi dòng vốn mới suy yếu hoặc nhà đầu tư nước ngoài bắt đầu giảm vị thế. Vì vậy, việc chỉ theo dõi quy mô tài sản ròng chưa phản ánh toàn diện bức tranh dòng vốn.

Đối với loại hình ETF, trạng thái thực tế của dòng vốn được định lượng thông qua sự kết hợp của nhiều chỉ tiêu kỹ thuật. Số chứng chỉ quỹ lưu hành phản ánh quy mô đang mở rộng hay thu hẹp. Giao dịch tạo lập – hủy chứng chỉ quỹ cho thấy dòng tiền sơ cấp. Thanh khoản trên sàn phản ánh nhu cầu thứ cấp. Chênh lệch giữa thị giá và giá trị tài sản ròng cho thấy mức độ hấp dẫn tương đối của chứng chỉ quỹ.

Trường hợp hai chứng chỉ lưu ký tại Thái Lan cho thấy điều này. E1VFVN3001 and FUEVFVND01 vẫn có vốn hóa hàng tỷ baht, nhưng số chứng chỉ lưu ký đang lưu hành đều giảm mạnh so với đầu năm. Dòng tiền không phủ nhận quy mô của quỹ, nhưng có sự điều chỉnh lại mức phân bổ theo hiệu suất thực tế.

Cấu trúc rổ chỉ số mới là điểm then chốt. VN30 đại diện cho nhóm vốn hóa lớn, nên hiệu suất phụ thuộc nhiều vào cổ phiếu trụ. VN Diamond tập trung vào nhóm cổ phiếu chịu giới hạn sở hữu nước ngoài, nhưng lợi thế này chỉ phát huy khi các cổ phiếu trong rổ còn giữ vai trò dẫn dắt.

Khi đà tăng thị trường tập trung ở những cổ phiếu ngoài rổ, ETF lớn vẫn hụt nhịp. Một quỹ có thể rất lớn về tài sản nhưng vẫn kém hấp dẫn nếu rổ chỉ số không nằm đúng trọng tâm dòng tiền. Đây là lý do quy mô nghìn tỷ không còn là “lá chắn” đủ chắc trong cuộc đua ETF nội.

Sự phân hóa này cũng xuất hiện trong nhóm ETF do SSIAM quản lý. Tại ngày 27/5, SSIAM VNFIN LEAD ETF có giá trị tài sản ròng trên mỗi chứng chỉ quỹ khoảng 30.200 đồng và vẫn giảm hơn 1% từ đầu năm. Trong khi đó, SSIAM VNX50 ETF đạt khoảng 30.300 đồng và tăng hơn 2% từ đầu năm.

Khoảng cách hơn 3 điểm phần trăm giữa hai quỹ đến từ chỉ số tham chiếu. VNFIN LEAD nghiêng về nhóm tài chính, trong khi VNX50 đi theo rổ rộng hơn, gồm 50 cổ phiếu có vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ tự do chuyển nhượng cao trong VNX Allshare. VNX50 giới hạn tỷ trọng tối đa của mỗi cổ phiếu ở mức 10%, giúp quỹ giảm mức phụ thuộc vào một mã đơn lẻ.

Danh sách ETF trong nước hiện có gần 20 sản phẩm, bám theo nhiều bộ chỉ số như VN30, VN Diamond, VNFIN LEAD, VNFINSELECT, VN100, VNX50 và VNMIDCAP. Mỗi rổ chỉ số có độ nhạy riêng với vốn hóa, ngành nghề, thanh khoản và độ rộng thị trường. ETF nội vì vậy không còn là một nhóm đồng nhất.

Rổ chỉ số trở thành bộ lọc dòng tiền

Trong giai đoạn thị trường phân hóa, một ETF có thể mô phỏng đúng chỉ số tham chiếu nhưng vẫn kém VN-Index. Nguyên nhân không nằm ở vận hành quỹ, mà nằm ở lựa chọn chỉ số. Nếu rổ tham chiếu không chứa nhóm cổ phiếu đóng góp chính vào đà tăng của thị trường, hiệu suất quỹ sẽ tụt lại.

VNFIN LEAD là ví dụ cho nhóm ETF nhạy với chu kỳ tài chính. Chỉ số này gồm tối thiểu 10 cổ phiếu tài chính, giới hạn tỷ trọng 15% với một cổ phiếu đơn lẻ, yêu cầu giá trị giao dịch tối thiểu 10 tỷ đồng và tỷ suất quay vòng tối thiểu 0,1%. Cấu trúc này khiến các ETF bám theo VNFIN LEAD phụ thuộc nhiều vào tín dụng, lợi nhuận ngân hàng, thanh khoản chứng khoán và kỳ vọng nâng hạng.

VN100 và VNMIDCAP đại diện cho hai hướng khác. VN100 mở rộng phạm vi so với VN30, nên phù hợp hơn khi dòng tiền lan tỏa ra nhiều nhóm vốn hóa lớn và trung bình. VNMIDCAP lại gắn với kịch bản dòng tiền dịch chuyển sang cổ phiếu vốn hóa vừa, nhưng nhóm này thường đi kèm thanh khoản thấp hơn và biến động giá cao hơn.

Yếu tố nâng hạng tạo thêm bối cảnh dài hạn cho ETF nội. FTSE Russell xác nhận Việt Nam sẽ chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Triển vọng này có thể giúp thị trường Việt Nam bước vào tầm ngắm rộng hơn của dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, dòng vốn nâng hạng sẽ không chia đều cho mọi ETF. Dòng vốn thụ động quốc tế đi theo các bộ chỉ số toàn cầu. Dòng vốn chủ động vẫn chọn cổ phiếu, ngành và câu chuyện tăng trưởng cụ thể. Trước khi hiệu ứng nâng hạng thể hiện rõ, cục diện cuộc đua ETF nội có xu hướng dịch chuyển sâu hơn về năng lực cấu trúc của từng rổ chỉ số trong việc duy trì sức hút đối với dòng tiền.