Dòng tiền tháo chạy khỏi Trung Quốc: Việt Nam bất ngờ trở thành điểm đến lý tưởng của dòng vốn FDI tỷ đô

Dẫn chứng từ Báo cáo Di cư Tài sản Tư nhân Henley 2025 chỉ ra rằng chỉ riêng trong năm 2025, thế giới có khoảng 142.000 triệu phú đô la di cư, trong đó Trung Quốc mất đi khoảng 7.800 người. Sự thất thoát này phản ánh một thực tế khắc nghiệt về niềm tin và sự ổn định dài hạn tại quốc gia tỷ dân.

Theo phân tích của chuyên gia kinh tế - TS.Bùi Ngọc Sơn trong talkshow "Bất động sản sụp đổ khiến dòng tiền “đại tháo chạy” khỏi Trung Quốc nguy hại ra sao", nguyên nhân cốt lõi khiến giới siêu giàu và các doanh nghiệp “dứt áo ra đi” đến từ sự gia tăng bất ổn địa chính trị và địa kinh tế, đặc biệt là cuộc thương chiến Mỹ - Trung chưa có hồi kết. Khi triển vọng đơn hàng sụt giảm, thị trường bất động sản khủng hoảng, giới tư nhân bắt đầu cảm thấy bất an về sự an toàn tài sản và quyền tự do kinh doanh.

TS.Bùi Ngọc Sơn nhấn mạnh rằng khi những người dẫn dắt tinh thần kinh doanh và sở hữu tri thức rời đi, đó là sự mất mát “nguyên khí quốc gia” mà không tiền bạc nào có thể bù đắp nổi.

Dòng vốn tháo chạy khỏi Trung Quốc không chỉ nằm ở những cá nhân siêu giàu mà còn lan rộng sang các tập đoàn đa quốc gia thông qua chiến lược “Trung Quốc+1".

Nếu trước đây chiến lược này chỉ mang tính phòng bị, thì nay nó đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các nhà cung ứng lớn như Apple hay Intel.

Theo quan sát của TS.Bùi Ngọc Sơn, các tập đoàn không bỏ hoàn toàn Trung Quốc nhưng họ thu hẹp hoạt động chỉ để phục vụ thị trường nội địa này, còn các sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ và phương Tây phải được sản xuất tại các quốc gia khác để tránh rào cản thuế quan và rủi ro địa chính trị.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm đến lý tưởng, một "cứ điểm" sản xuất mới đầy hứa hẹn nhờ sự tin cậy và mối gắn kết lâu dài với các đối tác lớn.

Sự dịch chuyển của các "ông lớn" công nghệ như Samsung và Apple sang Việt Nam là minh chứng rõ nhất cho xu thế này. Ông Sơn phân tích rằng việc Samsung đóng cửa nhà máy tại Trung Quốc để tập trung vào Việt Nam không chỉ vì chi phí lao động mà còn để bảo vệ bí mật công nghệ.

Thực tế đã có những vụ việc rò rỉ bí mật sản xuất chip khiến Samsung mất hàng tỷ đô la thị trường vào tay đối thủ Trung Quốc, điều này buộc các tập đoàn phải tìm đến những nơi có môi trường pháp lý an toàn và sự hợp tác tin cậy hơn như Việt Nam.

Bên cạnh đó, việc Apple mở rộng dây chuyền sản xuất iPad, MacBook và linh kiện tại Việt Nam cho thấy sức hấp dẫn của nước ta trong việc thay thế một phần vai trò của "công xưởng thế giới".

Dù vậy, quá trình hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu không phải lúc nào cũng thuận lợi. TS. Bùi Ngọc Sơn cho rằng lợi thế về chi phí nhân công thấp của Trung Quốc đang dần thu hẹp, khi mức lương tại nhiều khu vực đã tiệm cận, thậm chí cao hơn một số quốc gia ASEAN.

Trong bối cảnh đó, nếu việc chuyển dịch sang các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao không theo kịp sự dịch chuyển của các ngành truyền thống như dệt may, da giày, Trung Quốc có thể đối mặt với thách thức duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Phân tích sâu hơn về quản trị dòng vốn, TS.Bùi Ngọc Sơn cho rằng, Việt Nam cần thay đổi tư duy từ "thu hút FDI bằng mọi giá" sang việc "lựa chọn FDI chất lượng".

Theo đó, ông nhấn mạnh, thay vì chỉ chú ý đến quy mô vốn đăng ký, điều quan trọng là xem xét giá trị thực mà các dự án mang lại cho nền kinh tế. Những dự án FDI phù hợp nên đi kèm với các yếu tố như chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực trong nước và tăng cường liên kết với doanh nghiệp nội địa.

Bên cạnh đó, việc định hướng dòng vốn một cách hợp lý cũng rất cần thiết, nhằm tránh tình trạng phân bổ nguồn lực chưa tối ưu. Một chiến lược rõ ràng sẽ giúp Việt Nam thu hút được các nhà đầu tư có giá trị dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực ưu tiên như kinh tế xanh và công nghệ cao.

Nhìn vào bối cảnh kinh tế Trung Quốc năm 2025, với sự bế tắc của các gói kích thích kinh tế, TS. Bùi Ngọc Sơn nhận định rằng niềm tin của nhà đầu tư quốc tế khó có thể hồi phục trong ngắn hạn. Ngay cả khi Bắc Kinh đưa ra những lời chào mời mới hấp dẫn, thế giới vẫn đang âm thầm thực hiện các bước lùi chiến lược.

Điều này tạo ra một khoảng trống thị trường và vốn liếng khổng lồ mà các quốc gia như Việt Nam, Ấn Độ hay Mexico đang nỗ lực lấp đầy. Tuy nhiên, để thực sự hiện thực hóa từ cơ hội này, theo ông, Việt Nam phải hoàn thiện nội lực, từ hạ tầng logistics để đáp ứng được nhu cầu dịch chuyển, cho đến việc xây dựng một hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh đủ sức tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.