Dự báo thời tiết năm 2026: Thời tiết cực đoan, nắng nóng sớm, gay gắt, thiên tai khó lường

Mới đây, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự báo cuối năm 2026 có thể diễn ra El Nino. Đáng nói, hiện nay nền nhiệt toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục do biến đổi khí hậu. Chính vì thế, năm 2026 được dự đoán nằm trong nhóm những năm nóng nhất kể từ khi có số liệu quan trắc.

Nắng nóng sớm, gay gắt hơn

Theo chuyên gia khí hậu, trị số chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương (NINO3.4) cho thấy trạng thái La Nina yếu đang suy giảm dần. Dự báo ENSO sẽ chuyển dần sang trạng thái trung tính trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 5; từ tháng 6 đến tháng 8 bắt đầu nghiêng về pha nóng.

Trong điều kiện ENSO chuyển pha và nghiêng nóng cùng với tác động của biến đổi khí hậu, nắng nóng năm 2026 tại Việt Nam được dự báo có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài hơn và gia tăng về cường độ so với trung bình nhiều năm, thậm chí gay gắt hơn so với năm 2025.

Trong tháng 3, tại miền Đông Nam Bộ và khu vực Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Tháng 4/2026, nắng nóng gia tăng cường độ và mở rộng sang Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến Huế cũng bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng.

Từ cuối tháng 5/2026, nắng nóng mở rộng dần ra toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ tăng mạnh, cao điểm trong các tháng 6-8/2026.

Từ khoảng tháng 9/2026, nắng nóng có xu hướng suy giảm dần nhưng vẫn có thể xuất hiện các đợt nắng nóng bất thường, xuất hiện muộn.

Năm 2026 được nhận định là năm thời tiết, thiên tai có tính cực đoan và khó lường

Về diễn biến mưa bão, các chuyên gia khí hậu cho biết từ tháng 3-7/2026, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có khả năng ở mức tương đương trung bình nhiều năm (TBNN). TBNN trên Biển Đông khoảng 9,6 cơn, trong đó khoảng 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta.

Từ tháng 8-12/2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới có thể thấp hơn mức này. Tuy nhiên, trong điều kiện nền nhiệt mặt nước biển cao và ENSO nghiêng nóng, chuyên gia nhấn mạnh cần đặc biệt đề phòng những cơn bão có cường độ mạnh, diễn biến nhanh, quỹ đạo phức tạp và mức độ rủi ro cao.

Cơ quan khí tượng thủy văn cũng nhận định trong 4 tháng cuối năm, bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến Trung Bộ và khu vực phía Nam. Tuy nhiên, mọi người vẫn nên cẩn trọng bởi không loại trừ khả năng bão vẫn ảnh hưởng đến khu vực Bắc Bộ trong các tháng 9-10.

Không chỉ nền nhiệt gia tăng mà các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ cũng có xu hướng xuất hiện nhiều và mạnh hơn trung bình, nhất là trong các tháng chuyển mùa như tháng 3-5 và tháng 9-10.

Trong mùa khô đầu năm 2026, tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo ở mức gần tương đương trung bình nhiều năm và thấp hơn so với mùa khô 2024-2025. Giai đoạn mặn xâm nhập mạnh nhất có khả năng rơi vào khoảng từ tháng 2 đến tháng 4. Tuy nhiên, khả năng gây tác động nghiêm trọng trên diện rộng được đánh giá là không cao.

Từ tháng 4 đến tháng 7/2026, hiện tượng khô hạn và thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại một số khu vực nằm ngoài phạm vi cấp nước của các công trình thủy lợi, đặc biệt ở các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Mùa mưa năm 2026 trên phạm vi cả nước nhìn chung được dự báo xuất hiện vào thời điểm gần với quy luật trung bình nhiều năm. Cụ thể, mùa mưa ở khu vực Tây Nguyên có thể bắt đầu vào khoảng cuối tháng 4 đến đầu tháng 5; Nam Bộ dự kiến bước vào mùa mưa từ nửa cuối tháng 5; còn Bắc Bộ có khả năng bắt đầu trong khoảng tháng 5.

Tuy vậy, một điểm đáng chú ý là sự phân bố lượng mưa có xu hướng trở nên cực đoan hơn. Số đợt mưa lớn trên diện rộng có thể tương đương hoặc thấp hơn mức trung bình, nhưng các trận mưa lớn cục bộ với cường độ rất mạnh trong thời gian ngắn có xu hướng gia tăng.

Những đợt mưa lớn trên diện rộng có thể xuất hiện từ khoảng tháng 6 tại khu vực Bắc Bộ, sau đó dịch chuyển dần xuống các vùng phía Nam và chấm dứt vào khoảng tháng 11 ở khu vực Trung Bộ. Trong thời gian này, nguy cơ xảy ra lũ quét và sạt lở đất tại các khu vực miền núi Bắc Bộ và Trung Bộ có thể gia tăng, đặc biệt vào các tháng cao điểm của mùa mưa cũng như trong giai đoạn chuyển mùa.

Hiện tượng El Nino giai đoạn 2023-2024 được ghi nhận thuộc nhóm mạnh nhất từ trước đến nay. Sự xuất hiện của hiện tượng này đã góp phần khiến năm 2023 trở thành năm có nhiệt độ cao thứ hai trong lịch sử quan trắc; năm 2024 tiếp tục thiết lập kỷ lục mới về mức nhiệt toàn cầu.

El Nino và La Nina là hai trạng thái đối lập thể hiện sự biến đổi nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực phía Đông xích đạo Thái Bình Dương, với một pha nóng lên và một pha lạnh đi. Hai hiện tượng này có mối liên hệ chặt chẽ với sự dao động của khí quyển (SO), vì vậy thường được xem như một hệ thống kết hợp gọi chung là ENSO. Khi nhiệt độ bề mặt nước biển không nghiêng hẳn về pha nóng (El Nino) hay pha lạnh (La Nina), trạng thái đó được gọi là pha trung tính.