Dự thảo Luật Hình sự: ' Có thể miễn trách nhiệm hình sự nếu khắc phục toàn bộ hậu quả'

Sáng 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Dự kiến, dự thảo nghị quyết sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp không thường lệ ngày 24/8.

Có thể miễn trách nhiệm hình sự nếu khắc phục toàn bộ hậu quả

Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cho biết đa số ý kiến đồng tình với sự cần thiết ban hành nghị quyết.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát dự thảo theo hướng vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, vừa tạo điều kiện cho phát triển kinh tế xã hội.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, các chính sách được quy định trong dự thảo nghị quyết sẽ tiếp tục được nghiên cứu để đưa vào hồ sơ dự án Bộ luật Hình sự sửa đổi.

Cùng với đó, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã bổ sung vào hồ sơ dự án Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi những quy định tương ứng, trong đó có trình tự, thủ tục tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự.

Bộ trưởng Công an cho biết dự thảo được xây dựng theo hướng chặt chẽ, nhằm ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để hợp thức hóa sai phạm hoặc làm ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.

Một số thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị phân loại cụ thể mức độ thiệt hại, đồng thời xác định ngưỡng phải báo cáo và xin ý kiến cấp có thẩm quyền.

Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết dự thảo nghị quyết lấy kết quả khắc phục hậu quả làm một trong những căn cứ để áp dụng chính sách hình sự.

“Nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc miễn trách nhiệm hình sự, tùy từng giai đoạn tố tụng”, Bộ trưởng nói.

Đối với những vụ việc, vụ án đặc biệt nghiêm trọng, Bộ trưởng cho biết pháp luật hiện hành đã có cơ chế đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bảo vệ người dám làm nhưng không tạo “khoảng trống” pháp lý

Theo Chính phủ, một trong những mục tiêu của dự thảo nghị quyết là tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ cán bộ “dám nghĩ, dám làm” vì lợi ích chung, với điều kiện không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Việc xử lý các hành vi vi phạm sẽ được xem xét trên cơ sở hiệu quả về chính trị, kinh tế và xã hội. Trong đó, ưu tiên các biện pháp kinh tế, dân sự và hành chính, còn xử lý hình sự được xác định là biện pháp cuối cùng.

Tuy nhiên, những người lợi dụng cơ chế, chính sách để tham nhũng, lãng phí hoặc thực hiện các hành vi tiêu cực vẫn phải bị xử lý nghiêm theo quy định.

Đại diện cơ quan thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai đồng tình với các nhóm chính sách lớn trong dự thảo.

Theo bà, đây là định hướng cần thiết nhằm tháo gỡ tâm lý e ngại, né tránh, khơi thông nguồn lực và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, chính sách không được tạo ra khoảng trống để hợp thức hóa các hành vi vi phạm.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng chính sách hình sự cần tiếp tục đổi mới cách tiếp cận. Các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, dấu hiệu cấu thành tội phạm và trách nhiệm pháp lý liên quan cũng cần được rà soát kỹ.

Cơ quan thẩm tra đề nghị thể chế hóa những chính sách đã được thực tiễn kiểm nghiệm vào Bộ luật Hình sự sửa đổi và các luật có liên quan, qua đó từng bước hình thành cơ chế ổn định, lâu dài, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội.