Đứng trước Thủ tướng, lãnh đạo doanh nghiệp 2.300 tỷ đồng đề xuất chiến lược có thể mang về 130 tỷ USD cho kinh tế Việt Nam

Chiều ngày 28/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, đã chủ trì phiên họp lần thứ hai năm 2026 của Ban Chỉ đạo theo hình thức trực tuyến với Ban Chỉ đạo tại 34 tỉnh, thành phố.

Tại phiên họp, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ CMC (HoSE: CMG), đặt vấn đề từ chính yêu cầu phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới. Theo đó, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ và tích lũy vốn đang dần chạm ngưỡng, không còn tạo dư địa đủ lớn để Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới.

Trong khi đó, mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và vượt qua bẫy thu nhập trung bình đòi hỏi phải tìm kiếm động lực phát triển mới, dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động.

Trong bối cảnh này, AI được CMC nhìn nhận không chỉ là một công nghệ ứng dụng mà còn là công nghệ nền tảng có khả năng tái cấu trúc toàn bộ hoạt động sản xuất, quản trị, cung ứng dịch vụ và tổ chức nền kinh tế.

Từ cách tiếp cận đó, CMC đề xuất khái niệm “Nền kinh tế AI” – nơi AI không còn đóng vai trò công cụ hỗ trợ đơn lẻ, mà trở thành hạ tầng sản xuất mới, tạo ra năng lực vận hành mới cho cả khu vực công và khu vực tư.

Theo đánh giá của doanh nghiệp, nếu được triển khai đúng hướng và đủ quyết liệt, AI có thể đóng góp từ 120–130 tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam, tương đương khoảng 25% GDP hiện nay. Con số này không chỉ cho thấy quy mô tác động tiềm năng của AI mà còn đặt ra yêu cầu sớm xây dựng một chiến lược quốc gia đủ tầm và đồng bộ để hiện thực hóa tiềm năng này.

Trên cơ sở đó, CMC đề xuất xây dựng Khung chuyển đổi AI quốc gia gồm 8 trụ cột chiến lược, 12 chương trình hành động và 50 nhiệm vụ, như một chiến lược phát triển kinh tế dài hạn thay vì chỉ nhìn AI dưới góc độ công nghệ đơn thuần.

Theo nội dung tham luận, đây là đề án tổng thể về chuyển đổi AI cho toàn bộ nền kinh tế, còn gọi là Chương trình AI-X, được hình thành từ quá trình nghiên cứu nhiều năm của Viện Nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ CMC ATI và Trường Đại học CMC.

Điểm cốt lõi trong đề xuất của CMC là coi chuyển đổi AI không phải là một hợp phần độc lập, mà là quá trình tái cấu trúc mô hình phát triển quốc gia. Thay vì đặt câu hỏi “ứng dụng AI vào đâu”, đề xuất này hướng tới câu hỏi rộng hơn: làm thế nào để AI trở thành nền tảng mới của tăng trưởng, năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Từ đó, doanh nghiệp xây dựng khung đề xuất dựa trên 8 trụ cột chiến lược, bao gồm: hạ tầng và năng lực tính toán; kinh tế dữ liệu; nền tảng mô hình AI quốc gia; ứng dụng AI trong quản trị công và doanh nghiệp; ứng dụng AI trong phát triển kinh tế ngành; phát triển nguồn nhân lực; quản trị niềm tin và đạo đức AI; cùng cơ chế tài chính và đầu tư.

Không dừng lại ở khung tư duy, đề án còn được cụ thể hóa thành 12 chương trình hành động và 50 nhiệm vụ, với lộ trình triển khai rõ ràng và các mục tiêu định lượng. Điều này cho thấy tham luận của CMC không chỉ mang tính khái niệm mà hướng tới một thiết kế chính sách có thể triển khai và đo lường.

Một điểm đáng chú ý là tinh thần doanh nghiệp tư nhân chủ động hiến kế cho Chính phủ không chỉ bằng đề xuất, mà bằng các kết quả nghiên cứu cụ thể. Chủ tịch CMC cho biết tập đoàn sẵn sàng chuyển giao toàn bộ kết quả nghiên cứu của đề án nhằm hỗ trợ xây dựng nhanh khung chiến lược quốc gia về AI.

Theo doanh nghiệp, đây là đóng góp thiết thực của khu vực công nghệ trong nước đối với quá trình hoạch định chính sách. Việc chủ động chuyển giao cũng được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian xây dựng chiến lược và tiết kiệm chi phí so với việc thuê tư vấn quốc tế (ước tính 3–5 triệu USD).

Từ góc độ chính sách, đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp công nghệ Việt Nam không chỉ đóng vai trò triển khai giải pháp, mà đang dần tham gia vào quá trình kiến tạo chiến lược phát triển quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ lõi và hạ tầng tương lai.

Việc CMC là doanh nghiệp công nghệ duy nhất có tham luận tại phiên họp cũng phần nào phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của khu vực tư nhân trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Trên cơ sở đề án, Chủ tịch CMC đưa ra 5 kiến nghị cụ thể.

Thứ nhất, Chính phủ xem xét phê duyệt và giao nhiệm vụ xây dựng Chiến lược quốc gia về AI với tầm nhìn đến năm 2045, trong đó xác định AI là động lực trung tâm của tăng trưởng.

Thứ hai, đề xuất giao cơ quan đầu mối xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết Chương trình AI-X ngay trong năm 2026, bao gồm lộ trình huy động nguồn lực, phân công trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương.

Thứ ba, kiến nghị thành lập Hội đồng AI quốc gia do lãnh đạo Chính phủ đứng đầu để điều phối thống nhất quá trình chuyển đổi AI trên phạm vi toàn quốc.

Thứ tư, đề xuất ưu tiên bố trí nguồn lực cho giai đoạn nền tảng 2026–2028, đồng thời xây dựng cơ chế đặc thù về tài chính, đất đai và nhân lực nhằm phát triển hạ tầng AI.

Thứ năm, kiến nghị tích hợp các chỉ số AI vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, đồng thời triển khai thí điểm tại một số địa phương trước khi nhân rộng.

“AI là cơ hội chiến lược lớn nhất của Việt Nam trong thế kỷ 21. Việc triển khai quyết liệt chiến lược chuyển đổi AI trong giai đoạn 2026–2028 sẽ có ý nghĩa quyết định đối với vị thế của đất nước vào năm 2045”, Chủ tịch CMC nhấn mạnh.