Eo biển Hormuz căng thẳng, giá dầu chạm mốc 108 USD: Thuế nhập khẩu 0% có đủ sức kìm giữ lạm phát?

"Phao cứu sinh" cho doanh nghiệp giữa bão chi phí

Tại Nghị quyết ngày 30/4, Chính phủ đồng ý gia hạn hiệu lực Nghị định 72 sửa đổi thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. MFN là mức thuế suất chỉ áp dụng cho các nước trong Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Theo đó, thuế nhập khẩu xăng dầu và 3 nguyên liệu pha chế trong lọc hóa dầu được giảm về 0% tới hết 30/6, tức thêm 2 tháng so với hiện hành.

Trao đổi về vấn đề này, chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu đánh giá đây là một quyết định hợp lý và kịp thời.

Trong bối cảnh tỷ giá USD/VND đang căng thẳng, việc triệt tiêu thuế nhập khẩu giúp trực tiếp cắt giảm chi phí đầu vào cho các đơn vị đầu mối. Từ đó, tạo dư địa để kìm hãm đà tăng giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường nội địa, giảm bớt gánh nặng cho các ngành thâm dụng nhiên liệu như vận tải và sản xuất.

"Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào xăng dầu thành phẩm nhập khẩu. Dù chúng ta có dầu thô nhưng năng lực chế biến còn hạn chế, vẫn phải xuất thô và nhập tinh. Vì vậy, bất kỳ sự điều chỉnh thuế nào cũng tác động trực tiếp và ngay lập tức đến túi tiền của người dân và sức chịu đựng của doanh nghiệp," ông Hiếu nhấn mạnh.

Bóng ma từ Eo biển Hormuz và mốc giá 108,3 USD

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc khi giá dầu Brent đã vượt ngưỡng 108,3 USD/thùng. Nguyên nhân chính không nằm ở cung cầu thương mại thuần túy mà xuất phát từ những xung đột địa chính trị nghẹt thở tại Iran.

Việc phong tỏa Eo biển Hormuz - "yết hầu" năng lượng thế giới, nơi luân chuyển 20% lượng dầu toàn cầu, đang đẩy thị trường vào tình trạng hoảng loạn.

"Dù có những thông tin về việc tuyên bố chấm dứt chiến tranh để tránh các rào cản pháp lý tại Quốc hội Mỹ, nhưng thực tế chiến sự vẫn tiếp diễn và các bên vẫn đang trong thế giằng co quyết liệt. Nếu Eo biển Hormuz không sớm được khai thông, nguồn cung xăng dầu và khí đốt toàn cầu sẽ bị bóp nghẹt, kéo theo đà tăng giá không có điểm dừng”, TS. Nguyễn Trí Hiếu phân tích.

Thuế 0%: Liệu có đủ mạnh?

Khi được hỏi liệu chính sách thuế này có phải là "liều thuốc đủ mạnh" để chặn đứng đà tăng chi phí, TS. Nguyễn Trí Hiếu thẳng thắn nhận định: Đây chỉ là giải pháp tình huống.

Về ngắn hạn: Thuế 0% giúp kìm hãm tốc độ tăng giá, nhưng không thể đảo ngược xu hướng nếu giá thế giới tiếp tục phi mã. Về dài hạn: Nền kinh tế Việt Nam vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài.

Theo ông Hiếu, việc gia hạn thuế đến hết tháng 6 chỉ mang tính chất "mua thêm thời gian". Nếu tình hình chiến sự Iran kéo dài qua quý III, áp lực lên lạm phát và tỷ giá sẽ trở nên khủng khiếp hơn.

Vị chuyên gia cho rằng Việt Nam cần nhìn nhận bài học từ cuộc khủng hoảng này để có những chiến lược căn cơ hơn. Thay vì chỉ dựa vào các công cụ tài chính ngắn hạn như điều chỉnh thuế, phí, Nhà nước cần đặc biệt quan tâm đến việc tự chủ nguồn cung.

“Vấn đề cốt lõi và quan trọng nhất là phải có một nguồn cung cấp xăng dầu nội địa đầy đủ, nâng cao năng lực chế biến dầu khí trong nước để giảm bớt sự phụ thuộc vào các biến động chính trị thế giới,” ông khẳng định.

Trong khi chờ đợi những thay đổi mang tính chiến lược, ông khuyến nghị các doanh nghiệp vận tải và sản xuất cần chủ động phương án tiết giảm chi phí, tối ưu hóa quy trình để tự bảo vệ mình trước khi chờ đợi những "liều thuốc" tiếp theo từ chính sách.