Eo biển Hormuz đóng cửa: Ai 'hốt bạc', ai mất hàng tỷ USD?

Eo biển Hormuz: Chiến lược quyền lực của Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ “rải địa ngục” lên Tehran nếu không đạt thỏa thuận trước thứ Ba để mở lại Hormuz. Dù vậy, Iran khẳng định không chấp nhận mở tạm thời và từ chối các tối hậu thư trước đó của Mỹ.

Việc eo biển quan trọng bị đóng cửa đã tạo ra thứ mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi là cú sốc năng lượng lớn nhất thế giới, với hơn 12 triệu thùng/ngày bị đình chỉ và thiệt hại cho khoảng 40 cơ sở năng lượng.

Việc đóng cửa Eo biển Hormuz và giá dầu tăng vọt đã mang lại lợi nhuận lớn cho Iran, Oman và Ả Rập Xê Út. Trong khi đó những nước không có tuyến thay thế như Iraq, Kuwait và Qatar chịu thiệt hại nặng, theo phân tích của Reuters.

Người hốt bạc, kẻ mất trắng

Phân tích dữ liệu xuất khẩu tháng 3 của Reuters cho thấy doanh thu dầu ước tính của Iraq và Kuwait giảm khoảng 3/4 so với cùng kỳ, trong khi Iran tăng 37%, Oman 26%, Saudi Arabia 4,3% và UAE giảm 2,6%. Ước tính này dựa trên dữ liệu theo dõi tàu của Kpler và JODI, nhân với giá Brent trung bình.

Với Ả Rập Xê Út, giá dầu cao đồng nghĩa tăng thuế và phí thu được từ Aramco - công ty dầu khí nhà nước lớn nhất thế giới. Dự án đa dạng hóa thu nhập trước đó đã tiêu tốn ngân sách, nên giá dầu tăng sẽ giúp bù đắp thâm hụt. Aramco từ chối bình luận về tính toán của Reuters.

Hệ thống ống dẫn lớn nhất của nước này là East-West dài 1.200 km, xây từ thời chiến tranh Iran-Iraq để né Hormuz, vận hành 7 triệu thùng/ngày, xuất khoảng 5 triệu thùng/ngày. Mặc dù tổng xuất khẩu giảm 26% so với cùng kỳ tháng 3, giá cao vẫn giúp tăng giá trị xuất khẩu thêm 558 triệu USD.

Tuy nhiên, Ả Rập vẫn dễ bị tấn công bởi Iran hoặc đồng minh Houthi ở Yemen, nhắm vào cơ sở năng lượng hoặc tàu qua Bab el-Mandeb.

UAE được bảo vệ nhờ ống Habshan-Fujairah 1,5–1,8 triệu thùng/ngày, nhưng giá trị xuất khẩu vẫn giảm hơn 174 triệu USD. Iraq thiệt hại nặng nhất, doanh thu giảm 76% xuống còn 1,73 tỷ USD, Kuwait giảm 73% xuống 864 triệu USD.

SOMO, công ty dầu Iraq, xác nhận doanh thu tháng 3 khoảng 2 tỷ USD, gần đúng với ước tính của Reuters. Các tháng sau có thể giảm sâu hơn do nhiều lô hàng được xuất vào những ngày đầu xung đột.

Các chuyên gia cho biết các nước Vùng Vịnh vẫn còn ngân sách và khả năng vay để ứng phó cú sốc, với nợ Chính phủ ở mức vừa phải, dưới 45% GDP. Trong dài hạn, tác động vẫn chưa rõ ràng.

Một số công ty và chính trị gia phương Tây kêu gọi tăng đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch để bảo vệ trước sốc cung, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng năng lượng tái tạo mới là giải pháp bền vững. Chứng minh cho điều này, TotalEnergies (Pháp) và Masdar (UAE) thông báo liên doanh 2,2 tỷ USD triển khai năng lượng tái tạo nhanh tại 9 nước châu Á.