Eo biển Hormuz tê liệt, Trung Đông vẫn còn 'đường vòng' để vận chuyển dầu ra thế giới

Tuyến thứ nhất là mạng lưới đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út, còn gọi là Petroline. Hệ thống dài khoảng 750 dặm này vận chuyển dầu thô băng qua lãnh thổ nước này, nối trung tâm xử lý dầu tại Abqaiq ở bờ Vịnh phía đông với cảng Yanbu trên bờ biển Đỏ.

Sau các đợt mở rộng gần đây, công suất thiết kế của đường ống Đông-Tây được ước tính đạt khoảng 7 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco cho biết đầu tuần này rằng hệ thống dự kiến sẽ đạt công suất tối đa trong vài ngày tới.

Tuyến thứ hai nhỏ hơn là đường ống dầu thô Abu Dhabi, hay còn gọi là ADCOP, tuyến Habshan-Fujairah. Đường ống dài khoảng 248 dặm này vận chuyển dầu từ các cơ sở khai thác trên bờ tại Habshan tới cảng Fujairah, với công suất vận hành khoảng 1,5 triệu thùng mỗi ngày và tổng công suất tối đa gần 1,8 triệu thùng/ngày.

Điểm then chốt là cả hai tuyến hạ tầng này đều không đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vốn bị gián đoạn kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran ngày 28/2.

Đáp trả, Iran đã nhắm mục tiêu vào các tàu cố gắng đi qua hành lang hàng hải hẹp này, với nhiều vụ tấn công được ghi nhận trong những ngày gần đây.

Theo các nhà phân tích năng lượng, nếu hoạt động tối đa, đường ống Đông - Tây của Ả Rập Xê Út cùng với ADCOP của UAE có thể giúp bù đắp một phần dòng chảy gần 20 triệu thùng dầu/ngày vốn thường đi qua eo biển Hormuz. Tuy vậy, nguy cơ hạ tầng năng lượng bị tấn công trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông lan rộng vẫn là rủi ro lớn.

Ông Naveen Das, chuyên gia phân tích dầu mỏ cấp cao tại công ty dữ liệu thương mại toàn cầu Kpler, cho biết Ả Rập Xê Út và UAE đã bắt đầu tăng cường sử dụng các tuyến đường ống tránh eo biển này.

Tại UAE, ông ước tính đường ống ADCOP công suất 1,5 triệu thùng/ngày hiện đang hoạt động ở mức 71%, tương đương còn khoảng 440.000 thùng/ngày công suất dự phòng. Tập đoàn dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) có thể tạm thời nâng lưu lượng vận chuyển lên 1,8 triệu thùng/ngày nếu cần thiết.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo nguy cơ các cơ sở năng lượng trên lãnh thổ UAE bị tấn công có thể khiến công suất thực tế thấp hơn mức ước tính.

Theo nhiều nguồn tin truyền thông, ADNOC đã phải đóng cửa nhà máy lọc dầu khổng lồ tại Ruwais sau khi xảy ra một vụ hỏa hoạn tại một cơ sở trong khu phức hợp. CNBC cho biết đã liên hệ với đại diện ADNOC để xác minh thông tin nhưng chưa nhận được phản hồi.

Khu phức hợp Ruwais được ước tính có thể xử lý khoảng 922.000 thùng dầu thô mỗi ngày.

Ông Pankaj Srivastava, Phó chủ tịch cấp cao tại công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy, cho biết khi nguồn cung dầu ngày càng bị “kẹt” trong khu vực Vịnh, các nhà máy lọc dầu có thể sớm phải điều chỉnh hoạt động. Điều này có thể bao gồm việc cắt giảm công suất vận hành do xuất khẩu sản phẩm bị đình trệ và chuyển hướng nguồn cung sang thị trường nội địa.

Ông cũng lưu ý rằng dù đường ống ADCOP cho phép xuất khẩu dầu thô qua cảng Fujairah để tránh eo biển Hormuz, phần lớn sản phẩm lọc dầu từ khu phức hợp Ruwais vẫn phụ thuộc vào các tuyến tàu chở dầu đi qua eo biển chiến lược này. Vì vậy, các nhà máy lọc dầu tại UAE có thể phải điều chỉnh kế hoạch xuất khẩu hoặc xử lý lượng tồn kho tăng lên nếu tuyến hàng hải tiếp tục bị gián đoạn.

Thị trường dầu biến động mạnh

Giá dầu thế giới đã biến động mạnh kể từ khi cuộc xung đột bùng nổ tại Iran vào tháng trước. Giá dầu Brent chuẩn quốc tế từng tăng vọt lên gần 120 USD/thùng vào đầu tuần trước, trước khi giảm trở lại quanh mức 90 USD.

Ông Sasha Foss, chuyên gia thị trường năng lượng tại Marex, cảnh báo nếu xung đột kéo dài, lượng dầu tồn kho sẽ ngày càng tăng và các nhà sản xuất cuối cùng sẽ buộc phải cắt giảm sản lượng.

Ông cũng ước tính sản lượng dầu của Iraq đã giảm tới 70% do ảnh hưởng của cuộc xung đột tại Iran, đồng thời cảnh báo việc đóng cửa thêm các mỏ dầu có thể khiến giá dầu tiếp tục leo thang.

Theo ông, nếu ngay cả những nhà sản xuất lớn như Ả Rập Xê Út và UAE cũng phải giảm sản lượng, tác động đối với thị trường dầu toàn cầu sẽ trở nên rất nghiêm trọng.