EU cân nhắc tăng ngân sách quốc phòng sau khi gói vay 150 tỷ euro được đăng ký vượt mức

Các cuộc thảo luận hiện vẫn ở giai đoạn sơ khởi, trong bối cảnh Ủy ban châu Âu vẫn đang trong quá trình phân bổ nguồn vốn từ chương trình vay hiện tại. Những nguồn tin này yêu cầu giấu tên do nội dung liên quan đến các kế hoạch chính sách chưa công bố.

Theo các quan chức, nhiều khả năng vài tỷ euro sẽ còn dư lại, xuất phát từ chênh lệch giữa mức vốn các quốc gia đề xuất ban đầu và giá trị hợp đồng mua sắm quốc phòng cuối cùng. Khi phần vốn này được giải ngân hết (dự kiến vào mùa xuân năm nay), Ủy ban sẽ đánh giá lại cơ chế triển khai và xem xét tính khả thi của một vòng tài trợ mới, bao gồm khả năng thiết lập chương trình vay thứ hai.

Áp lực địa chính trị thúc đẩy tăng tốc tái vũ trang

Những cuộc thảo luận này phản ánh sự cấp bách ngày càng gia tăng của EU trong việc mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng nội khối, nhằm đối phó với hành động quân sự ngày càng quyết đoán của Nga, đồng thời thích ứng với tín hiệu từ Donald Trump về việc giảm cam kết an ninh của Mỹ đối với châu Âu.

Trong bối cảnh đó, năm ngoái EU đã triển khai chương trình vay mang tên SAFE, nhằm thúc đẩy mua sắm quốc phòng chung giữa các quốc gia thành viên đồng thời đơn giản hóa các thủ tục vận chuyển và triển khai trang thiết bị quân sự trên toàn lục địa

Theo thiết kế, Ủy ban châu Âu huy động vốn trên thị trường tài chính, sau đó phân bổ cho các quốc gia dưới dạng khoản vay dài hạn, lãi suất thấp, để mua sắm các năng lực quốc phòng mà châu Âu đang thiếu hụt, bao gồm tên lửa, khí tài mặt đất và hệ thống phòng thủ tên lửa.

Nhu cầu vượt xa quy mô ban đầu

Chương trình SAFE nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ. Ban đầu, các quốc gia thành viên đã nộp đề xuất nhu cầu lên tới 190 tỷ euro. Sau quá trình rà soát, Ủy ban phê duyệt khoảng 150 tỷ euro và yêu cầu các nước xây dựng kế hoạch chi tiêu chi tiết.

Hiện nay, Ủy ban đang xử lý các kế hoạch này và tiến hành giải ngân dưới hình thức các khoản vay ưu đãi. Trong những ngày gần đây, kế hoạch của 19 quốc gia đã được phê duyệt, trong khi một số quốc gia khác vẫn đang chờ quyết định cuối cùng.

Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, Thomas Regnier, cho biết trong một tuyên bố: “Ủy ban hiện đang đánh giá các kế hoạch quốc gia SAFE của ba quốc gia thành viên còn lại. Ở giai đoạn này, chúng tôi không suy đoán về khả năng thiết lập một quỹ SAFE thứ hai”.

Khả năng mở rộng tài trợ trong tương lai

Theo các nguồn tin, do một số kế hoạch chi tiêu thực tế có quy mô nhỏ hơn mức phê duyệt ban đầu, Ủy ban có thể sẽ phải xử lý phần vốn dư còn lại. Sau khi hoàn tất việc phân bổ số tiền này, cơ quan điều hành EU dự kiến sẽ đánh giá các phương án bổ sung nguồn lực, trong đó một chương trình vay mới tiếp tục được coi là kịch bản khả thi.

Động thái này cho thấy EU đang từng bước chuyển sang tư duy tài chính quốc phòng dài hạn, sử dụng công cụ thị trường vốn chung để xây dựng năng lực quân sự tập thể, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách quốc gia riêng lẻ.