FPT giảm nhân sự lần đầu tiên sau nhiều năm: Hàng chục nghìn kỹ sư sẽ đối mặt với bài toán AI ra sao?

Chấp nhận đánh đổi lợi ích ngắn hạn và từ bỏ mô hình thâm dụng lao động truyền thống, ông lớn công nghệ Việt Nam đang quyết liệt dồn dòng vốn khổng lồ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo AI, báo hiệu một bước ngoặt lịch sử để tiến vào kỷ nguyên của những lập trình viên tăng cường.

Dấu lặng trên biểu đồ nhân sự và áp lực từ thị trường

Dữ liệu thống kê về quy mô lao động của FPT qua các năm vừa chính thức cho thấy một đường cong tăng trưởng bị gãy nhịp. Cụ thể, sau giai đoạn bùng nổ từ 42.408 người (năm 2022) lên 48.162 người (năm 2023) và đạt đỉnh 54.646 người vào năm 2024, quy mô nhân sự của tập đoàn khi kết thúc năm 2025 đã lùi về mức 54.110 người. Dù mức giảm chỉ hơn 500 người, diễn biến này hoàn toàn trái ngược với đà tuyển dụng thêm hàng nghìn lao động mỗi năm trong thập kỷ trước đó.

Sự sụt giảm này xuất hiện đồng thời với những lo ngại sâu sắc từ giới đầu tư về việc AI tạo sinh (Generative AI) có khả năng tự lập trình, đe dọa trực tiếp đến mô hình kinh doanh dựa trên việc bán sức lao động của các hãng phần mềm. Phản ứng thận trọng của thị trường tài chính đã bộc lộ rõ trong những phiên giao dịch đầu năm 2026. Tính riêng các ngày giao dịch đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán (bắt đầu từ 23/2), khối ngoại đã xả bán ròng mạnh mẽ cổ phiếu FPT với giá trị lên tới 4.270 tỷ đồng. Nỗi lo này hoàn toàn có cơ sở khi một nghiên cứu từ Citrini Research mới đây đã cảnh báo về áp lực cạnh tranh gay gắt mà ngành phần mềm phải đối mặt. Minh chứng rõ nét nhất là việc startup AI Anthropic tung ra công cụ Claude Code với khả năng hiện đại hóa ngôn ngữ lập trình cổ điển COBOL, lập tức khiến cổ phiếu của gã khổng lồ IBM lao dốc. Viễn cảnh một sản phẩm phần mềm từng cần hàng ngàn kỹ sư cặm cụi xây dựng trong nhiều tháng nay có thể được AI hoàn thành chỉ trong vài giờ đang dần trở thành hiện thực.

Tối ưu năng suất nhờ vũ khí AI tự phát triển

Trước áp lực từ xu hướng công nghệ toàn cầu, thực tế hoạt động tại FPT lại cho thấy một sự dịch chuyển chủ động và sắc bén trong phương thức sản xuất. Thay vì chạy đua mở rộng số lượng, tập đoàn đã dồn toàn lực ứng dụng AI để tối ưu hóa hiệu suất làm việc. Theo chia sẻ từ ông Đỗ Cao Bảo, Ủy viên Hội đồng quản trị FPT, việc đưa CodeVista hệ thống AI hỗ trợ viết mã do chính FPT Software tự phát triển vào thực tiễn đã giúp tăng năng suất viết code lên 30%, qua đó kéo năng suất tổng thể của toàn dự án tăng thêm 10%. Khả năng của AI còn được chứng minh ấn tượng khi một Phó Giám đốc của FPT Software có thể nhân bản tựa game nổi tiếng Flappy Bird chỉ trong vài phút trên laptop cá nhân nhờ kết hợp ChatGPT để viết tài liệu yêu cầu và CodeVista để xuất mã lệnh.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo FPT khẳng định AI sẽ không cướp đi công việc của con người, mà chỉ thay đổi cách con người làm việc. Việc quy mô nhân sự giảm nhẹ trong năm 2025 thực chất là kết quả của quá trình sàng lọc tự nhiên, tối ưu hóa bộ máy để trở nên tinh nhuệ hơn khi công nghệ mới được áp dụng sâu rộng vào từng quy trình sản xuất.

Đánh đổi ngắn hạn để xây dựng Nhà máy AI tỷ đô

Việc thu hẹp quy mô nhân sự hoàn toàn không đồng nghĩa với việc FPT đang chững lại trong đầu tư. Trái lại, dòng tiền của tập đoàn đang chuyển dịch mạnh mẽ từ việc chi trả cho nhân lực sang đầu tư cho hạ tầng công nghệ. Báo cáo tài chính năm 2025 cho thấy FPT sẵn sàng chấp nhận đánh đổi lợi ích ngắn hạn. Tập đoàn đã bạo chi khoảng 200 triệu USD để xây dựng FPT AI Factory tại Nhật Bản và đầu tư mạnh tay cho nhà máy AI tại Việt Nam, trang bị các dòng chip đồ họa mạnh nhất thế giới hiện nay là H100 và H200 của Nvidia. Chính khoản chi phí khấu hao và vận hành khổng lồ trong giai đoạn đầu của nhà máy tại Nhật Bản là nguyên nhân khiến biên lợi nhuận trước thuế hợp nhất của tập đoàn đi ngang, đồng thời khiến FPT lần đầu tiên lỡ hẹn với kế hoạch lợi nhuận năm (chỉ đạt 97% chỉ tiêu) kể từ năm 2020.

Đổi lại, ván cược vào AI đã bắt đầu đơm hoa kết trái. Bất chấp sự chững lại về nhân sự, tổng doanh thu năm 2025 của FPT vẫn tăng trưởng 11,6%, đạt mốc 70.113 tỷ đồng. Đáng chú ý, doanh thu từ dịch vụ AI và phân tích dữ liệu vọt lên mức 100 triệu USD, tăng 35% so với cùng kỳ. Việc triển khai hơn 1.500 AI Agents đã giúp tập đoàn tự động hóa 46% khối lượng công việc chăm sóc khách hàng. Theo ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud, mỗi 1 USD đầu tư vào AI tạo sinh hiện mang lại hiệu quả gấp 3,7 lần.

Chân dung Kỹ sư tăng cường của năm 2026

Bước sang năm 2026, ngành công nghiệp phần mềm đang được định nghĩa lại bởi khái niệm lập trình viên tăng cường. Khi AI có thể tự động sinh mã, tạo cấu trúc module hay viết unit test, giá trị cốt lõi của một kỹ sư FPT không còn nằm ở tốc độ gõ phím hay khả năng ghi nhớ cú pháp. Thay vào đó, họ buộc phải nâng cấp bản thân sang tư duy hệ thống, thiết kế kiến trúc phần mềm và kỹ năng thẩm định kết quả độc lập. Bởi lẽ, các công cụ AI dù mạnh mẽ đến đâu vẫn tiềm ẩn rủi ro tạo ra mã sai lệch (ảo giác AI) hoặc để lọt các lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.

Câu hỏi "hàng chục nghìn kỹ sư lập trình sẽ làm gì" nay đã có lời giải. Họ sẽ chuyển vai trò từ người thợ gõ code sang người ra đề bài và nhà kiểm soát để điều hành các cỗ máy AI khổng lồ mà FPT đang xây dựng. Trong cuộc chơi công nghệ của thập kỷ mới, chiến thắng sẽ không còn thuộc về kẻ tuyển được nhiều nhân viên nhất, mà thuộc về người nắm giữ sức mạnh tính toán và khả năng tối ưu hóa thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.