Kinh tế thế giới

KPMG sử dụng 100 AI Agent kiểm toán báo cáo tài chính của 1 doanh nghiệp niêm yết, thu về kết quả bất ngờ

Ngành kiểm toán có thể đứng trước cuộc thay đổi lớn khi AI bắt đầu tham gia toàn bộ quy trình rà soát báo cáo tài chính.

Ảnh chụp màn hình 2026-11-18 151841
KPMG thừa nhận kiểm toán ứng dụng AI có thể mang lại “cơ hội tiết kiệm thời gian rõ rệt”.

KPMG vừa hoàn thành cuộc kiểm toán đầu tiên ứng dụng AI đối với một doanh nghiệp niêm yết tại Anh.

Công ty kiểm toán Big Four này đánh giá AI không chỉ phát hiện được những vấn đề mà kế toán viên có thể bỏ sót, mà trong một số trường hợp còn đưa ra những câu hỏi tốt hơn đội ngũ kiểm toán con người.

Trong thử nghiệm được triển khai năm nay, KPMG sử dụng hơn 100 tác nhân AI để rà soát báo cáo tài chính của một doanh nghiệp thuộc nhóm FTSE 250. Quá trình này diễn ra song song với cuộc kiểm toán truyền thống do các kế toán viên của công ty thực hiện.

Cath Burnet, Giám đốc bộ phận kiểm toán KPMG tại Anh, cho biết AI có khả năng đào sâu vấn đề hơn đáng kể so với nhóm kiểm toán thông thường. Công nghệ này thậm chí đưa ra những câu hỏi "tốt hơn" so với nhân viên kiểm toán.

Tuy nhiên, bà cũng thừa nhận AI vẫn cần sự can thiệp của con người. Trong một trường hợp, nhân viên phải can thiệp khi AI không thể đối chiếu các quy định với tài liệu của doanh nghiệp.

AI có thể thay đổi ngành kiểm toán

Thử nghiệm của KPMG cho thấy AI có tiềm năng giúp ngành kiểm toán tiết kiệm thời gian và chi phí.

Theo mô hình truyền thống, các công ty thường sử dụng đội ngũ đông đảo kế toán viên cấp thấp để thực hiện những công việc tốn nhiều công sức, dưới sự giám sát của một số nhân sự cấp cao.

KPMG thừa nhận AI có thể tạo ra cơ hội tiết kiệm đáng kể thời gian, nhưng chưa cho biết điều này có giúp giảm phí dịch vụ cho khách hàng hay không.

Ảnh chụp màn hình 2026-11-18 151833
Cath Burnet, trưởng bộ phận kiểm toán của KPMG tại Anh

Đáng chú ý, chính KPMG International từng đề nghị giảm phí trả cho đơn vị kiểm toán của mình với lý do AI sẽ khiến công việc ít tốn kém hơn.

Đối thủ PwC cũng triển khai các dự án kiểm toán song song để đánh giá hiệu quả của AI trên toàn bộ quy trình mà không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ này.

Trước đây, AI chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ một số nhiệm vụ riêng lẻ. Thử nghiệm của KPMG đánh dấu lần đầu công nghệ này được triển khai xuyên suốt các giai đoạn của một cuộc kiểm toán quy mô lớn tại Anh.

Hơn 100 tác nhân AI phối hợp kiểm toán

Dự án mang mật danh "Project Exponential" sử dụng AI trong toàn bộ quá trình kiểm toán thay vì chỉ áp dụng cho một số công đoạn. Các tác nhân AI được phân công những nhiệm vụ khác nhau có thể tự phối hợp, trao đổi thông tin và đề xuất các bước xử lý tiếp theo.

Trong quá trình thử nghiệm, hệ thống tự thu thập dữ liệu, phân tích, lập hồ sơ, sau đó đưa ra các kết luận và nhận xét sơ bộ phục vụ công tác kiểm toán.

KPMG mất 4 tháng xây dựng hệ thống. Sau đó, một đối tác kiểm toán rà soát và phê duyệt kết quả thử nghiệm. Dù vậy, công ty không sử dụng kết quả này làm căn cứ khi chính thức xác nhận báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Dù AI đảm nhận phần lớn công việc xử lý dữ liệu, con người vẫn giữ vai trò quan trọng. Nhân viên phải thiết lập mục tiêu, cung cấp thông tin về doanh nghiệp, kiểm tra kết quả và phản biện các kết luận trước khi hoàn thiện ý kiến kiểm toán.

KPMG dự kiến mở rộng thử nghiệm lên tối đa 20 cuộc kiểm toán quy mô lớn hơn và kỳ vọng có thể cung cấp dịch vụ kiểm toán ứng dụng AI cho khách hàng trong tương lai.

Nhưng Burnet lưu ý công nghệ hiện tại chưa đủ khả năng đáp ứng quy mô hàng nghìn cuộc kiểm toán. Một số doanh nghiệp có thể không muốn sử dụng dịch vụ này, trong khi dữ liệu của nhiều công ty hiện chưa đủ chuẩn hóa và sạch để các tác nhân AI có thể xử lý hiệu quả.

Ảnh chụp màn hình 2026-11-18 151848
Công ty PwC cũng đã triển khai một số dự án kiểm toán nhằm đánh giá hiệu quả của AI trên toàn bộ quy trình

Cơ quan quản lý cảnh báo rủi ro khi phụ thuộc vào AI

Việc AI được ứng dụng ngày càng rộng rãi cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng giám sát của kiểm toán viên đối với những công việc do máy móc thực hiện.

Trong tuần này, Hội đồng Báo cáo Tài chính Anh (FRC) cảnh báo việc sử dụng AI có thể đe dọa tính chính trực và độc lập của kiểm toán viên, đặc biệt nếu họ sử dụng kết quả phân tích từ công nghệ này để tư vấn cho chính khách hàng đang được kiểm toán.

Mark Babington, Giám đốc điều hành phụ trách tiêu chuẩn quản lý của FRC, nhấn mạnh trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về kiểm toán viên, bất kể họ sử dụng công nghệ nào.

Ông cho rằng các đơn vị kiểm toán phải giải thích được cách ứng dụng AI, kiểm chứng kết quả và chịu trách nhiệm về bằng chứng được sử dụng.

Một báo cáo công bố tháng trước của Trung tâm Kiểm toán vì Lợi ích Công chúng cho thấy 23% Chủ tịch ủy ban kiểm toán doanh nghiệp - những người có trách nhiệm bổ nhiệm và giám sát đơn vị kiểm toán - chỉ có mức độ tin tưởng hạn chế đối với AI.

Những lo ngại chính bao gồm nguy cơ kiểm toán viên quá phụ thuộc vào công nghệ, làm suy giảm khả năng kiểm chứng độc lập, cùng các vấn đề về bảo mật dữ liệu và hiện tượng AI "ảo giác" - tạo ra thông tin sai lệch hoặc không có thật.

Trong khi đó, theo bà Burnet, hệ thống của KPMG cho phép ghi lại toàn bộ quá trình làm việc của các tác nhân AI - từ tương tác với tài liệu đến từng ký tự và dấu thời gian, nhằm bảo đảm khả năng truy xuất và kiểm tra.

Công ty cũng đã cung cấp cho FRC bản tổng quan về dự án thử nghiệm.

Thiên Kim - nguoiquansat.vn

Theo Kiến thức đầu tư | 2026-11-18 15:58