Game thoái vốn Nhà nước rục rịch ‘kích hoạt’, một cổ phiếu bật tăng 45% chỉ sau 4 phiên

Tính đến 10h50 phiên sáng 7/1, nhiều cổ phiếu thuộc nhóm doanh nghiệp Nhà nước đồng loạt tăng mạnh, trong đó BVH tăng 6,85%, GVR (+6,72%), GAS (+6,4%), PLX (+5,94%). Một số mã khác như BID, POW, BCM, BSR, CTG cũng ghi nhận mức tăng dao động từ 2,5% đến 5,5%.

Đáng chú ý, cổ phiếu KSV của Tổng công ty Khoáng sản TKV – CTCP đã tăng kịch trần bốn phiên liên tiếp, với mức tăng lũy kế hơn 45%.

Diễn biến tích cực của nhóm cổ phiếu Nhà nước diễn ra trong bối cảnh Vn-Index liên tục bứt phá và CTCK nhận định nhóm doanh nghiệp niêm yết vốn Nhà nước sẽ là tâm điểm mới của năm 2026. Giai đoạn 2026–2027, triển vọng thoái vốn được đánh giá tích cực hơn khi Nghị quyết riêng về kinh tế Nhà nước dự kiến được ban hành trong năm 2026. Nghị quyết này được kỳ vọng tạo cơ chế linh hoạt hơn cho các doanh nghiệp có vốn Nhà nước trong tái cấu trúc, mở rộng hợp tác đầu tư và nâng cao hiệu quả quản trị.

Hiện nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước đang đóng góp khoảng 29% GDP, giữ vị thế đầu ngành về tổng tài sản, doanh thu và thị phần, thậm chí có lợi thế độc quyền trong một số lĩnh vực như hàng không, dầu khí. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn của nhiều doanh nghiệp vẫn chưa tương xứng với quy mô nguồn lực. Theo đánh giá của MBS, nếu các “nút thắt” về cơ chế được tháo gỡ, khu vực doanh nghiệp Nhà nước có thể tăng tốc rõ nét trong thời gian tới.

MBS cho rằng nhóm doanh nghiệp Nhà nước đầu ngành, có nền tảng tài chính vững vàng, lượng tiền mặt dồi dào, hiệu quả hoạt động tốt với ROE trên 10% và mức định giá hấp dẫn sẽ tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn từ nhà đầu tư.

Trước đó, phiên giao dịch đầu năm 2026, PV GAS đã phát đi thông báo về việc không còn đáp ứng đủ điều kiện là công ty đại chúng.

Theo danh sách cổ đông chốt ngày 29/8/2025, PV GAS có tổng cộng 17.495 cổ đông. Tuy nhiên, cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ tới 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, trong khi 17.494 nhà đầu tư còn lại chỉ sở hữu 4,24% vốn điều lệ.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại CTCP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D).

Hồi tháng 11/2025, KSV cũng thông báo chưa đáp ứng đủ điều kiện công ty đại chúng do Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm giữ tới 98,1% vốn điều lệ.

Theo quy định, để duy trì tư cách công ty đại chúng, doanh nghiệp phải có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên và tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Sau một năm kể từ ngày không còn đáp ứng điều kiện này mà vẫn không khắc phục được, doanh nghiệp phải gửi hồ sơ đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xem xét.

Không chỉ PV GAS hay VIMICO, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện còn nhiều doanh nghiệp lớn có tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ chưa đạt mức tối thiểu 10%. Trong số này có không ít doanh nghiệp sở hữu vốn hóa trên 1 tỷ USD, chủ yếu là các doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa nhưng Nhà nước vẫn nắm quyền chi phối.

Trên sàn HoSE và HNX, danh sách này bao gồm BIDV (BID) với 79,7% vốn do Nhà nước nắm giữ và 14,8% thuộc về KEB Hana Bank; Tập đoàn Cao su Việt Nam (GVR) do Bộ Tài chính sở hữu 96,8%; CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) với 92,1% vốn do PVN nắm giữ; hay Becamex IDC (BCM) với 95,4% vốn thuộc UBND tỉnh Bình Dương (trước đây).

Trên UPCoM, các trường hợp tương tự gồm Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) do Bộ Tài chính nắm 95,4%; Viettel Global (VGI) với 99,01% vốn thuộc Tập đoàn Viettel; Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam – CTCP (MVN) do Bộ Tài chính nắm 99,5%; và FPT Telecom với cơ cấu sở hữu gồm Bộ Công an nắm 50,2% và Tập đoàn FPT nắm 45,7%.

Các doanh nghiệp tích cực tìm giải pháp để đáp ứng tiêu chí tư cách công ty đại chúng

Để duy trì niêm yết chứng khoán, các doanh nghiệp buộc phải tìm cách giảm tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn, đặc biệt là cổ đông Nhà nước.

Tại Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), giải pháp trọng tâm được đề xuất là PVN xem xét thoái vốn một phần. Song song với đó, BSR đang tích cực tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, với kỳ vọng thu hút các đối tác đến từ khu vực Trung Đông – những đơn vị có khả năng hỗ trợ tài chính và cung ứng nguồn dầu thô.

Trong khi đó, Becamex IDC (BCM) từng lên kế hoạch đấu giá công khai 300 triệu cổ phiếu nhằm giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước xuống 74%. Tuy nhiên, do điều kiện thị trường không thuận lợi, kế hoạch này đã phải hoãn lại. Sau đó, doanh nghiệp chuyển sang phương án chào bán thêm 150 triệu cổ phiếu ra công chúng, nhưng phương án này cũng không được thông qua do tỷ lệ tán thành thấp.

Hồi đầu năm 2025, Chủ tịch HĐQT PV GAS cho biết doanh nghiệp đang chờ Luật Quản lý vốn Nhà nước có cơ chế miễn trừ đối với các doanh nghiệp Nhà nước đang trong quá trình tái cấu trúc vốn, nhằm tránh việc bị hủy niêm yết trong giai đoạn chuyển tiếp.

Trong khi đó, KSV cũng đã thống nhất phương án tiếp tục để Tổng giám đốc báo cáo và giải trình với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về "điều kiện cơ cấu cổ đông có tính đặc thù hiện nay" của Tổng công ty.

Tuy nhiên, doanh nghiệp này đã chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất. Trong nghị quyết hồi tháng 11/2025, doanh nghiệp cho biết đến ngày 1/1/2026, VIMICO vẫn không đáp ứng được điều kiện về cơ cấu cổ đông hoặc không được UBCKNN chấp thuận đủ điều kiện công ty đại chúng, VIMICO sẽ nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán.