Gần 55% trạm quan trắc bị can thiệp dữ liệu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường siết chặt quản lý

Tại họp báo thường kỳ ngày 1/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết các sai phạm tại hệ thống quan trắc phát thải thời gian qua chủ yếu xuất phát từ công tác giám sát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp thực tiễn. Bộ cam kết xử lý nghiêm và rà soát toàn bộ quy trình để tăng kiểm soát.

Phó Cục trưởng Cục Môi trường Nguyễn Xuân Hải nhấn mạnh, hành vi can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc là vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước và niềm tin xã hội. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp chịu trách nhiệm lắp đặt, vận hành và đảm bảo tính trung thực của dữ liệu; cơ quan quản lý thực hiện giám sát, kiểm tra và hậu kiểm.

Từ các vụ việc gần đây, cơ quan chức năng ghi nhận một số hệ thống còn tồn tại lỗ hổng kỹ thuật, đặc biệt trong truyền và quản lý dữ liệu. Một số vi phạm được thực hiện tinh vi, có chủ đích, lợi dụng các kẽ hở này. “Việc làm sai lệch số liệu trước hết thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống”, ông Hải nói.

Trước đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) đã khởi tố 74 bị can với 10 tội danh liên quan sai phạm quan trắc môi trường tại nhiều địa phương. Gần 160 trạm bị can thiệp dữ liệu, chiếm khoảng 55% tổng số trạm trên cả nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương kiểm tra đồng bộ hệ thống, niêm phong các cổng kết nối, quản lý chặt tài khoản, giám sát camera và lưu trữ dữ liệu gốc. Hoạt động kiểm tra đột xuất, đối chứng và hậu kiểm sẽ tập trung vào các cơ sở có dấu hiệu bất thường.

Cơ quan quản lý cũng sẽ siết quyền truy cập, tăng giám sát từ xa, phân tích dữ liệu bất thường và cảnh báo sớm; đồng thời hoàn thiện quy định kỹ thuật nhằm nâng cao bảo mật và tính toàn vẹn dữ liệu. Công tác cán bộ và quy trình đấu thầu các dự án quan trắc cũng được rà soát.

Theo ông Hải, hệ thống quan trắc cần vận hành ổn định, liên tục để phục vụ quản lý nhà nước, đặc biệt trong thu phí khí thải và nước thải. Các Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục giám sát dữ liệu theo thời gian thực, phát hiện sớm thông số vượt quy chuẩn để yêu cầu khắc phục.

Đối với doanh nghiệp, các cơ sở thuộc diện quan trắc tự động phải lắp đặt đầy đủ thiết bị đo, camera, hệ thống lấy mẫu và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý. Những cổng kết nối không sử dụng phải được niêm phong; tài khoản quản trị cao nhất của thiết bị phải cung cấp cho cơ quan chức năng để kiểm soát.

Hệ thống quan trắc phải được kiểm tra chất lượng trước khi vận hành và định kỳ hằng năm bởi đơn vị độc lập, bao gồm đối chứng dữ liệu để đánh giá độ chính xác. Khi xảy ra gián đoạn hoặc vượt quy chuẩn, cơ sở phải khắc phục theo quy định.