Gánh nợ công cao gấp 2,5 lần GDP, Chính phủ phải chi thêm gần 20 tỷ USD để 'cứu' sức mua: Chuyện gì đang xảy ra với nền kinh tế thứ 4 thế giới?

Theo kế hoạch được nội các của Thủ tướng Sanae Takaichi phê duyệt, phần lớn ngân sách bổ sung sẽ được dành để thành lập quỹ dự phòng mới trị giá 2.500 tỷ yên nhằm ứng phó với đà tăng của giá hàng hóa và năng lượng thông qua các chương trình trợ cấp.

Dù chính phủ chưa công bố chi tiết cách sử dụng quỹ này, giới quan sát cho rằng ưu tiên trước mắt sẽ là trợ giá xăng dầu nhằm hạn chế tác động từ giá năng lượng leo thang.

Cùng với gói chi tiêu mới, chính phủ cũng phê duyệt kế hoạch huy động vốn thông qua phát hành thêm nợ công.

Tuy nhiên, Tokyo cho biết tổng lượng trái phiếu phát hành ra thị trường trong năm tài khóa hiện tại sẽ không thay đổi nếu tính theo lịch phát hành, do một phần trái phiếu từng được phê duyệt trong ngân sách năm trước sẽ bị hủy bỏ.

Dự luật ngân sách bổ sung dự kiến được trình Quốc hội vào ngày 4/6 và có thể được thông qua ngay trong tuần này.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng theo sát chính sách tài khóa của chính phủ Nhật Bản.

Thông thường, Tokyo vẫn thường ban hành ngân sách bổ sung để ứng phó với thiên tai hoặc kích thích kinh tế. Tuy nhiên, việc phải trình thêm một gói ngân sách mới chỉ khoảng một tháng sau khi ngân sách năm được Quốc hội thông qua đang làm dấy lên những lo ngại về tốc độ gia tăng chi tiêu công.

Thị trường trái phiếu 'đứng ngồi không yên'

Những lo ngại về tình hình tài khóa đã tác động mạnh tới thị trường trái phiếu Nhật Bản trong thời gian qua.

Tháng trước, trái phiếu chính phủ Nhật Bản trải qua đợt bán tháo mạnh khi giới đầu tư lo ngại về lạm phát, nợ công và lộ trình tăng lãi suất chậm của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ).

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm đã có thời điểm lên mức cao nhất trong khoảng 30 năm, trong khi lợi suất các trái phiếu siêu dài hạn liên tiếp lập kỷ lục mới.

Theo các chuyên gia, bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chính phủ tiếp tục mở rộng chi tiêu đều có thể khiến áp lực trên thị trường trái phiếu gia tăng.

Hệ lụy từ bất ổn Trung Đông

Gói hỗ trợ mới cũng phản ánh tác động ngày càng rõ nét của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đối với nền kinh tế Nhật Bản.

Là quốc gia nghèo tài nguyên, Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông. Không chỉ nhiên liệu, nhiều ngành sản xuất trong nước cũng sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ như nhựa và hóa chất.

Khi giá năng lượng leo thang do bất ổn khu vực, chi phí sản xuất và sinh hoạt tại Nhật Bản cũng chịu áp lực tăng theo.

Theo kế hoạch mới, tổng lượng trái phiếu chính phủ Nhật Bản phát hành trong năm tài khóa hiện tại sẽ tăng thêm khoảng 3.100 tỷ yên, nâng tổng quy mô phát hành lên khoảng 183.800 tỷ yên.

Trước đó, chính phủ Nhật Bản đã triển khai chương trình trợ giá điện và khí đốt cho các hộ gia đình đến hết tháng 9 bằng cách sử dụng khoảng 510 tỷ yên từ quỹ dự phòng hiện có.

Với ngân sách bổ sung lần này, nguồn lực dành cho các biện pháp hỗ trợ chống lạm phát sẽ được bổ sung trở lại, nâng quy mô quỹ dự phòng lên khoảng 1.000 tỷ yên.

Động thái cho thấy Tokyo đang ngày càng chịu sức ép phải cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ người dân trước làn sóng tăng giá và yêu cầu kiểm soát gánh nặng nợ công vốn đã thuộc hàng cao nhất thế giới.

Theo số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nợ công của Nhật Bản hiện tương đương hơn 250% GDP, tức vượt 2,5 lần quy mô nền kinh tế. Đây là một trong những tỷ lệ nợ công cao nhất thế giới, khiến mọi quyết định gia tăng chi tiêu hay phát hành thêm trái phiếu của chính phủ đều được thị trường theo dõi sát sao.