Gặp đội Quán quân VNEC 2026: Biến di sản trở thành chất liệu sáng tạo cho quá trình khởi nghiệp

Vừa qua, vòng Chung kết cuộc thi VinUni National Entrepreneur Competition 2026 (VNEC 2026) chính thức diễn ra tại Trường Đại học VinUni, quy tụ nhiều ý tưởng sáng tạo nổi bật của học sinh trung học trên cả nước.

Vượt qua 10 đội thi với những phần trình bày thuyết phục, giải Quán quân năm nay đã thuộc về đội Vietcraft - Potato, dự án của 3 thí sinh Phương Linh, Kiều Anh và Trường An đến từ Trường The Dewey Schools Tây Hồ Tây.

Dự án VietCraft Studio được phát triển theo hướng một startup giáo dục, với mục tiêu kết nối thế hệ trẻ với di sản làng nghề tranh Đông Hồ đang dần mai một của Việt Nam, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho các nghệ nhân địa phương. Nhằm góp phần ngăn chặn nguy cơ biến mất của các làng nghề truyền thống, nhóm đã chuyển đổi các thực hành văn hóa thành những bộ dụng cụ giáo dục thực hành dạng mô-đun, phù hợp cho cả lớp học và gia đình.

Mỗi bộ dụng cụ bao gồm vật liệu do chính các nghệ nhân thiết kế cùng những công cụ được đơn giản hóa, giúp chuyển đổi phương thức tiếp cận từ quan sát thụ động sang sáng tạo chủ động. Thông qua cách tiếp cận này, người học không chỉ hiểu về giá trị văn hóa mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo, qua đó tăng tính gắn kết với di sản.

Điểm cốt lõi trong mô hình của VietCraft Studio là mô hình chia sẻ lợi nhuận, trong đó một phần doanh thu của sản phẩm sẽ được trích để trả lại các nghệ nhân từ làng nghề. Cách làm này không chỉ góp phần bảo tồn tri thức truyền thống mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho cộng đồng địa phương, vượt ra ngoài sự phụ thuộc vào du lịch thời vụ.

Ý tưởng khởi nghiệp lấy truyền thống làm gốc

Giành giải thưởng cao nhất tại cuộc thi năm nay, nhóm Vietcraft - Potato không giấu được niềm xúc động sau hành trình nỗ lực bền bỉ. Chia sẻ về khoảnh khắc đáng nhớ này, Phương Linh - trưởng nhóm dự án bày tỏ: “Hiện tại, em và cả nhóm đang cảm thấy vô cùng hạnh phúc. Dường như không có từ ngữ nào có thể diễn tả trọn vẹn cảm xúc lúc này. Em chỉ muốn nói rằng tất cả những nỗ lực và cố gắng của cả nhóm trong suốt thời gian qua đã được đền đáp bằng một kết quả xứng đáng nhất.”

Một trong những điểm tạo ấn tượng nổi bật của dự án là ý tưởng gìn giữ di sản theo cách tiếp cận mới mẻ, xuất phát từ thực tiễn. Trường An - thành viên của nhóm cho biết, việc lựa chọn tranh Đông Hồ làm trung tâm dự án bắt nguồn từ những trăn trở rất chân thực.

“Chúng em mong muốn xây dựng một bộ đồ chơi giáo dục, qua đó giới thiệu những giá trị đặc sắc của các làng tranh nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là dòng tranh Đông Hồ. Ý tưởng này bắt nguồn từ những phóng sự về sự mai một của tranh Đông Hồ và nhiều loại hình nghệ thuật dân gian khác, khiến chúng em suy nghĩ rất nhiều.

Từ thực tế ấy, chúng em nhận ra đây không chỉ là một vấn đề đáng quan tâm mà còn là một hướng đi phù hợp với khả năng của mình, vì vậy đã quyết định lựa chọn đề tài này để triển khai”, Trường An nói.

Sau khi xác định mục tiêu, nhóm chủ động tìm hiểu sâu về quy trình sản xuất thông qua báo chí và các nguồn tư liệu trên internet. Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, các thành viên còn trực tiếp đến các cửa hàng tranh Đông Hồ để quan sát, tìm hiểu từng công đoạn chế tác cũng như giá trị văn hóa ẩn chứa trong từng sản phẩm. Những trải nghiệm thực tế này đã giúp Phương Linh, Kiều Anh và Trường An có cái nhìn rõ nét hơn, đồng thời tiếp thêm động lực để hoàn thiện dự án.

Để chuẩn bị cho vòng Chung kết, nhóm đã dành hơn 2 tuần làm việc với cường độ cao. Phương Linh cho biết: “Do thời gian gấp rút, trong khi vẫn phải đảm bảo lịch học và thi tại trường, nhóm đã nỗ lực tối đa trong việc sắp xếp thời gian. Ngoài giờ học, các thành viên thường xuyên gặp gỡ để trao đổi, nghiên cứu, kiểm thử sản phẩm và xây dựng ý tưởng thuyết trình. Bên cạnh đó, nhóm cũng nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ các thầy cô. Nhiều lần, nhóm đã tập thuyết trình trước thầy cô để nhận góp ý, hoàn thiện nội dung, đặc biệt là được tư vấn cách tạo ấn tượng với ban giám khảo”.

Muốn được làm thật, phát triển thật

Khi được hỏi về tiến độ của dự án trước khi trở thành một sản phẩm thực sự mang lại lợi nhuận, Trường An cho biết: “Hiện tại, dự án mới đang ở giai đoạn khởi đầu, tập trung xây dựng những sản phẩm đầu tiên. Để có thể đưa vào ứng dụng thực tiễn, nhóm cần tiếp nhận các phản hồi từ người dùng nhằm tiếp tục hoàn thiện, nâng cao chất lượng sản phẩm trước khi tiến tới phân phối rộng rãi trên thị trường”.

Từ những trải nghiệm thực tế với sản phẩm do chính mình tạo ra, nhóm Vietcraft - Potato bày tỏ sự tin tưởng vào tiềm năng của hướng đi mà Phương Linh, Kiều Anh và Trường An đang theo đuổi.

Trong thời gian tới, nhóm đặt mục tiêu mở rộng danh mục sản phẩm, hướng đến việc mang lại những trải nghiệm phong phú hơn cho người dùng. Xa hơn, các sản phẩm được kỳ vọng sẽ giúp trẻ em và học sinh Việt Nam ở mọi vùng miền có cơ hội tiếp cận với những giá trị truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc mà không cần phải di chuyển xa.

Để hiện thực hóa định hướng này, Vietcraft - Potato đặc biệt chú trọng cân bằng giữa việc giữ gìn giá trị nguyên bản và đảm bảo yếu tố an toàn cho người dùng nhỏ tuổi. Nhóm cho biết luôn nỗ lực xây dựng quy trình trải nghiệm bám sát thực tế sản xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu nhằm đáp ứng hai tiêu chí cốt lõi: bảo tồn giá trị nguyên tác và sử dụng vật liệu an toàn, phù hợp với trẻ em.

Chia sẻ về hành trình vừa qua, đại diện nhóm nhấn mạnh: “Giải Quán quân VNEC 2026 không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực đã qua mà còn là nguồn động lực to lớn trên chặng đường phía trước. Thành quả này giúp chúng em thêm tự tin vào hướng đi đã lựa chọn, đồng thời tiếp thêm niềm tin để tiếp tục theo đuổi những ý tưởng khởi nghiệp còn đang ấp ủ”.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa tôn vinh, giải thưởng còn trở thành cú hích tinh thần, khích lệ các thành viên mạnh dạn bước ra khỏi vùng an toàn, dám nghĩ, dám làm và sẵn sàng thử sức với những mô hình mới. Từ một dự án còn nhiều thử nghiệm, Vietcraft - Potato đang từng bước định hình lộ trình phát triển bài bản, hướng tới tính ứng dụng cao và khả năng thương mại hóa trong tương lai.

Bên cạnh đó, hành trình tham gia cuộc thi cũng mang lại cho Phương Linh, Kiều Anh và Trường An nhiều bài học thực tiễn về tư duy kinh doanh, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng thích ứng trước những thách thức. Đây được xem là nền tảng quan trọng để các thành viên tiếp tục hoàn thiện bản thân, nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp và từng bước hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo trong thời gian tới.