Giá dầu ‘nhảy múa’, nhiều doanh nghiệp vận tải cứ chạy 100km thì lỗ 500.000 đồng

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo đà tăng nhanh của giá xăng dầu. Tại Việt Nam, áp lực chi phí nhiên liệu tăng cao đang tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, đặc biệt là ngành vận tải và logistics.

Trong những ngày gần đây, giá xăng dầu liên tục tăng mạnh. Chiều 7/3, liên Bộ Công Thương – Tài chính đã công bố kỳ điều hành giá xăng dầu bất thường sau khi giá cơ sở tăng trên 7% theo cơ chế mới. Động thái này phản ánh áp lực lớn từ thị trường thế giới, đồng thời cho thấy xu hướng chi phí nhiên liệu có thể tiếp tục biến động khó lường trong thời gian tới.

Đối với ngành vận tải, nhiên liệu luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí vận hành. Vì vậy, khi giá xăng dầu tăng đột biến, nhiều doanh nghiệp buộc phải tính toán lại toàn bộ phương án kinh doanh, từ điều chỉnh giá cước đến tái cơ cấu hoạt động để duy trì dòng tiền.

Vận tải hàng hóa rơi vào cảnh “càng chạy càng lỗ”

Chia sẻ tại talkshow “Doanh nghiệp vận tải và bài toán chi phí do giá xăng dầu tăng”, ông Đặng Văn Trung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết, chỉ trong vài ngày gần đây, giá dầu đã tăng khoảng 30–35%. Điều này khiến chi phí nhiên liệu trong cơ cấu giá thành vận tải tăng vọt.

“Thông thường, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30% giá thành vận tải. Nhưng khi giá dầu tăng hơn 30% như hiện nay thì tổng chi phí nhiên liệu có thể chiếm tới 60–65% giá thành”, ông Trung cho hay.

Theo ông Trung, trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh, các doanh nghiệp vận tải buộc phải tìm mọi cách cắt giảm chi phí để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, dư địa tiết giảm hiện nay không còn nhiều, bởi phần lớn doanh nghiệp đã tối ưu vận hành từ trước.

Đối với vận tải hành khách, nhiều đơn vị hiện vẫn chưa dám tăng giá vé ngay lập tức. Nguyên nhân là việc điều chỉnh giá cước liên quan đến hệ thống phần mềm, thủ tục đăng ký và có thể ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại của khách hàng. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đang tạm thời “gồng mình” chịu áp lực chi phí trong ngắn hạn.

Ngược lại, vận tải hàng hóa đang chịu sức ép lớn hơn. Phần lớn xe tải sử dụng dầu diesel – loại nhiên liệu có mức tăng giá mạnh trong thời gian gần đây. Điều này khiến nhiều tuyến vận chuyển rơi vào tình trạng càng chạy càng lỗ.

“Hiện nay nhiều doanh nghiệp tính toán rằng cứ chạy 100 km thì lỗ khoảng 500.000 đồng. Nếu chạy từ cảng Hải Phòng lên các khu công nghiệp ở Hà Nội, quãng đường khoảng 150 km, mức lỗ có thể lên tới 750.000 đồng”, ông Trung cho biết.

Theo ông, với mức lỗ như vậy, nếu chỉ vài chuyến thì doanh nghiệp có thể chấp nhận để giữ khách hàng và duy trì hợp đồng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài trong một đến hai tuần, nhiều doanh nghiệp sẽ không thể tiếp tục hoạt động.

Một vấn đề khác đang khiến doanh nghiệp vận tải thêm khó khăn là điều kiện thanh toán nhiên liệu. Trước đây, nhiều doanh nghiệp có thể được các đầu mối cung cấp xăng dầu cho nợ trong khoảng một tháng. Nhưng hiện nay, phần lớn phải thanh toán ngay hoặc chậm nhất trong vòng một tuần.

Trong khi đó, doanh nghiệp vận tải thường phải chờ chủ hàng thanh toán sau khi hoàn thành đơn hàng. Sự lệch pha về dòng tiền khiến nhiều đơn vị rơi vào tình trạng thiếu vốn lưu động để duy trì hoạt động.

“Doanh nghiệp vận tải phải lấy tiền từ chủ hàng mới có thể trả cho nhà cung cấp nhiên liệu. Nhưng nếu chủ hàng chưa thanh toán thì rất khó xoay xở”, ông Trung nói.

Kiến nghị giảm thuế để hạ nhiệt giá nhiên liệu

Trước áp lực chi phí, nhiều doanh nghiệp đang buộc phải thay đổi cách vận hành. Một số đơn vị tập trung tối ưu lộ trình, lựa chọn tuyến đường ngắn nhất để giảm tiêu hao nhiên liệu. Nhiều doanh nghiệp cũng siết chặt quản lý lái xe, yêu cầu chạy ở tốc độ kinh tế, hạn chế tăng ga hoặc nổ máy lâu để tiết kiệm nhiên liệu.

Ở lĩnh vực vận tải hành khách đường dài, một số doanh nghiệp đã tạm thời cắt giảm dịch vụ xe trung chuyển – vốn dùng để đón khách từ nhà đến bến xe. Thay vào đó, hành khách phải tự di chuyển đến điểm đón để giảm chi phí vận hành.

Với vận tải hàng hóa, các đơn vị đang cố gắng đàm phán lại hợp đồng với chủ hàng. Nhiều doanh nghiệp cho biết họ chỉ có thể tiếp tục vận chuyển nếu giá cước được điều chỉnh theo biến động giá nhiên liệu.

Theo ông Trung, phần lớn chủ hàng hiện cũng đã chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp vận tải và chấp nhận điều chỉnh giá cước trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc tăng giá vận tải có thể kéo theo tác động dây chuyền tới chi phí sản xuất và giá hàng hóa trên thị trường.

“Giá nhiên liệu tăng thì giá cước vận tải tăng, và cuối cùng người tiêu dùng cũng phải chịu tác động”, ông Trung nhận định.

Để giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam kiến nghị cơ quan quản lý xem xét các giải pháp điều hành giá xăng dầu linh hoạt hơn. Trong đó có đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%, sử dụng Quỹ bình ổn giá và xem xét giảm một số loại thuế, phí liên quan như thuế bảo vệ môi trường.

Theo ông Trung, nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp vận tải có thể phải thu hẹp hoạt động hoặc tạm dừng khai thác một số tuyến vận chuyển. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngành vận tải mà còn tác động tới toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa.

“Ở mức giá hiện nay, doanh nghiệp đã rất căng thẳng. Nếu tiếp tục tăng nữa thì nhiều đơn vị sẽ không thể trụ được”, ông Trung cảnh báo.