Giá đầu vào tăng vọt 18%, ba ngành xuất khẩu tỷ đô đồng loạt kiến nghị ‘khẩn’

Dành 30% tỷ lệ nội địa trên sàn TMĐT để “cứu” dệt may

Tại Diễn đàn Doanh nghiệp 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu – đổi mới để bứt phá”, chiều 24/4, ông Phạm Văn Việt - Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Dệt may Thời trang TP.HCM cho biết, khó khăn lớn nhất của ngành dệt may hiện nay là chi phí logistics tăng rất cao do ảnh hưởng của các cuộc xung đột trên thế giới. Bên cạnh đó, giá nguyên vật liệu đã tăng trung bình từ 8% đến khoảng 18%.

Đáng lo ngại hơn, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng đã hiện hữu khi nhiều nhà cung cấp không thể xác nhận ngày giao hàng cụ thể mà chỉ đưa ra thời gian dự kiến. Thời gian giao nhận hàng hóa hiện nay cũng đã tăng gần gấp đôi so với trước.

Từ thực tế đó, ngành dệt may kiến nghị ba vấn đề lớn. Thứ nhất là về nhân lực. Doanh nghiệp đang thiếu lao động trình độ cao có khả năng ứng dụng công nghệ, vận hành hệ thống dữ liệu, phần mềm sản xuất, marketing và bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử.

Thứ hai là về thương mại điện tử. Theo ông Việt, nhiều quốc gia có lợi thế rất lớn khi vừa có năng lực sản xuất, vừa có hệ thống thương mại điện tử mạnh. Vì vậy, ông kiến nghị các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam nên có quy định ưu tiên tối thiểu 30% doanh nghiệp nội địa tham gia.

Thứ ba là vấn đề minh bạch thị trường. Hiệp hội kiến nghị cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn để bảo vệ doanh nghiệp trong nước trước tình trạng cạnh tranh thiếu minh bạch.

Ngoài ra, ngành dệt may cũng đề xuất TP.HCM hỗ trợ quỹ đất để xây dựng một trung tâm thời trang, tạo nền tảng cho doanh nghiệp phát triển thương hiệu và chuỗi giá trị thời trang.

Đề xuất công nhận tài sản trên đất nông nghiệp để giải cứu cơn "khát vốn"

Ông Nguyễn Đình Tùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, nông nghiệp là ngành quan trọng nhưng lại dễ bị tổn thương nhất trước các biến động của thị trường và chính sách. Từ thực tiễn hoạt động, ông cho rằng nút thắt lớn nhất hiện nay là vấn đề tiếp cận vốn.

Theo ông Tùng, ngân hàng hiện vẫn cho vay theo cơ chế thế chấp tài sản, chủ yếu là bất động sản. Trong khi đó, tài sản của nông dân lại là cây trồng, cánh đồng, nhà kính, hệ thống tưới… nhưng chưa được công nhận là tài sản thế chấp. Ngay cả các công trình phụ trợ trên đất nông nghiệp cũng thường không được công nhận tài sản. Vì vậy, việc công nhận các loại tài sản trên đất nông nghiệp để nông dân có thể vay vốn là giải pháp thiết thực nhất hiện nay.

Bên cạnh đó, ông Tùng cũng đề cập đến quy định yêu cầu nông dân phải nhận tiền qua tài khoản đối với các khoản thanh toán trên một mức nhất định. Theo ông, chủ trương này là đúng nhưng cần có lộ trình và sự hỗ trợ từ ngân hàng. Các ngân hàng địa phương cần phối hợp với ngành nông nghiệp xuống tận nơi hướng dẫn nông dân mở tài khoản, sử dụng tài khoản và chuyển đổi lên mô hình hộ kinh doanh cá thể. Nếu áp dụng đột ngột có thể gây ách tắc trong vận hành xuất khẩu.

Một vấn đề quan trọng khác là cấp mã số vùng trồng. Theo ông Tùng, đây là trách nhiệm của Nhà nước chứ không phải của doanh nghiệp, bởi doanh nghiệp không thể quản lý từng hộ nông dân trong khi đây là yêu cầu bắt buộc của thị trường xuất khẩu.

Ngoài ra, ông cũng kiến nghị Chính phủ cần làm việc với các hiệp hội và hãng tàu để tránh tình trạng thiếu container rỗng hoặc giá cước tăng đột biến như thời kỳ đại dịch.

“Đặc biệt, với những doanh nghiệp đang bị ảnh hưởng, thậm chí đứt gãy thị trường từ khu vực Trung Đông, ngân hàng cần có chính sách hỗ trợ kịp thời về lãi suất và tín dụng để doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn”, ông nói.

Cần có cơ chế tín dụng dài hạn cho doanh nghiệp chế biến

Bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM cho rằng, vấn đề cốt lõi của ngành thực phẩm và nông nghiệp hiện nay là phải thay đổi tư duy xuất khẩu, chuyển mạnh từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu giá trị cao. Ví dụ như ngành gạo đang chuyển dần từ xuất khẩu gạo thô sang các loại gạo chất lượng cao như ST25 và các giống gạo đặc sản.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp phải đầu tư chế biến sâu, nhưng muốn chế biến sâu thì cần đất đai và vốn dài hạn để đầu tư công nghệ, máy móc và nhà máy. Vì vậy, bà kiến nghị ngành ngân hàng cần có cơ chế tín dụng dài hạn cho doanh nghiệp chế biến.

Một vấn đề lớn khác là logistics. Với hơn 90% doanh nghiệp là quy mô nhỏ, nếu không có sự đột phá trong hạ tầng logistics và bảo quản, doanh nghiệp sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu sản xuất và xuất khẩu.

Theo bà Chi, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và đặc biệt là phải làm tốt công tác dự báo kinh tế để doanh nghiệp không rơi vào thế bị động trước các biến động toàn cầu. Đồng thời, cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ hơn nữa.

Ngoài ra, Nhà nước cần đóng vai trò điều phối chuỗi giá trị, kết nối doanh nghiệp với các vùng nguyên liệu và các chủ thể trong chuỗi cung ứng để hình thành các mô hình sản xuất quy mô lớn, bền vững và có khả năng cạnh tranh quốc tế.