Giá dầu vượt 100 USD/thùng, 700.000 tỷ đồng vừa 'bốc hơi' khỏi TTCK Việt Nam chỉ sau 15 phút

Bước sang tuần thứ hai kể từ khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang trở lại, các thị trường tài chính toàn cầu bắt đầu chịu áp lực bán mạnh. Tâm điểm của rủi ro địa chính trị lần này xoay quanh khả năng Iran đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược bậc nhất thế giới.

Eo biển Hormuz hiện đảm nhiệm việc vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, cùng với khí đốt, phân bón và nhiều loại hàng hóa quan trọng khác. Tuy nhiên, khu vực này đang đối mặt với rủi ro an ninh nghiêm trọng sau khi Iran phát đi cảnh báo có thể tấn công các tàu đi qua khu vực. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, qua đó đẩy giá dầu và chi phí vận tải tăng cao.

Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, thị trường tiền tệ cũng ghi nhận biến động mạnh. Sáng 9/3, đồng USD tiếp tục tăng giá và chạm mức cao nhất trong ba tháng so với đồng euro khi nhà đầu tư tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn. Giá dầu thế giới đồng thời vượt mốc 100 USD/thùng, khiến tâm lý lo ngại lan rộng trên thị trường chứng khoán.

Cụ thể, đồng USD tăng 0,8% lên mức 1,1525 USD/euro 0 mức cao nhất kể từ tháng 11/2025. So với đồng yen Nhật, USD cũng tăng gần 0,4% lên 158,48 yen trong phiên giao dịch đầu ngày tại châu Á.

Trước rủi ro gián đoạn vận tải năng lượng, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố chương trình tái bảo hiểm trị giá 20 tỷ USD nhằm khôi phục hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải đang gần như bị tê liệt bởi căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran.

Theo thông báo của Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC), chương trình này sẽ cung cấp các gói bảo hiểm hàng hải, bao gồm cả rủi ro chiến tranh, cho các tàu hoạt động tại khu vực Vịnh Ba Tư. Cơ chế bảo hiểm cho phép chi trả tổn thất với tổng giá trị lên tới khoảng 20 tỷ USD theo hình thức luân phiên, trước mắt áp dụng cho các tàu vận tải.

Động thái trên được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump chỉ đạo DFC triển khai các gói bảo hiểm với “mức giá hợp lý”, nhằm đảm bảo dòng chảy thương mại năng lượng và hàng hóa qua khu vực Vịnh Ba Tư trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh. Trước đó, nhiều chính phủ, trong đó có Mỹ, cho rằng việc thiếu bảo hiểm hàng hải là một trong những nguyên nhân khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị đình trệ.

Việc đồng USD tăng mạnh cũng tạo ra áp lực không nhỏ đối với các nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là những quốc gia có hoạt động thương mại lớn như Việt Nam. Đồng bạc xanh tăng giá có thể làm gia tăng áp lực lạm phát nhập khẩu, tương tự những gì từng xảy ra trong giai đoạn Mỹ áp thuế đối ứng hồi đầu tháng 4/2025.

Theo cảnh báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nếu giá năng lượng tăng khoảng 10% trong một năm, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm khoảng 0,4%, đồng thời làm giảm tăng trưởng kinh tế từ 0,1-0,2%. Giá năng lượng cao kéo theo chi phí vận tải, sản xuất và điện năng tăng, qua đó tác động trực tiếp tới chỉ số giá tiêu dùng (CPI), làm suy giảm biên lợi nhuận doanh nghiệp cũng như sức mua của hộ gia đình.

Trong bối cảnh lạm phát toàn cầu vẫn chưa trở lại mục tiêu, một cú sốc năng lượng mới có thể làm chệch hướng kỳ vọng nới lỏng tiền tệ. Các ngân hàng Trung ương tại nhiều thị trường mới nổi thậm chí có thể buộc phải thắt chặt chính sách tiền tệ trở lại. Khi khẩu vị rủi ro suy giảm, dòng vốn toàn cầu thường có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản trú ẩn như vàng, USD và trái phiếu chính phủ, trong khi định giá của các tài sản rủi ro - đặc biệt là cổ phiếu công nghệ và thị trường mới nổi - có thể phải điều chỉnh lại.

Chứng khoán Việt giảm gần 230 điểm từ đầu tháng 3

Những lo ngại này nhanh chóng lan sang thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong tuần đầu tháng 3/2026, VN-Index đã giảm tới 113 điểm. Áp lực bán tiếp tục gia tăng trong phiên giao dịch sáng 9/3 khi chỉ số đại diện thị trường chứng khoán Việt Nam giảm mạnh ngay từ đầu phiên.

Chỉ ít phút sau phiên ATO, VN-Index đã giảm tới 112 điểm vào lúc 9h35, tương đương mức giảm 6,4%, xuống còn khoảng 1.655 điểm. Thanh khoản thị trường tăng vọt khi giá trị khớp lệnh trên sàn HoSE chỉ sau 15 phút đã đạt hơn 13.200 tỷ đồng.

Sắc đỏ nhanh chóng bao phủ bảng điện với hơn 140 mã giảm sàn trên hai sàn HoSE và HNX. Riêng sàn HoSE ghi nhận 177 mã giảm sàn, trong đó có 21 cổ phiếu thuộc rổ VN30. Chỉ số VN30 cùng thời điểm giảm gần 130 điểm.

Theo ước tính, vốn hóa toàn thị trường chứng khoán Việt Nam đã “bốc hơi” khoảng 700.000 tỷ đồng chỉ sau 15 phút giao dịch, tương đương hơn 26 tỷ USD, đưa tổng vốn hóa thị trường giảm xuống dưới 10,2 triệu tỷ đồng.