Gia đình hiếm có ở Việt Nam: 80 năm gắn bó với ngành Quân y, 2 người mang hàm tướng, 3 cha con cùng nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh

Nhắc đến những dòng họ tiêu biểu của Việt Nam trong lĩnh vực y học, gia đình GS.TSKH, Anh hùng LLVTND Lê Thế Trung luôn được nhắc tới như một biểu tượng đặc biệt. 3 thế hệ liên tiếp gắn bó với ngành Y, đại gia đình này còn có gần 20 thành viên, bao gồm cả thông gia, con cháu, dâu rể, đang và đã công tác, cống hiến trong lực lượng vũ trang nói chung và ngành Y nói riêng.

Tính từ khi GS.TSKH Lê Thế Trung tham gia Vệ quốc đoàn với cương vị y tá vào năm 1946 đến nay, đại gia đình đã có tròn 80 năm bền bỉ gắn bó với Quân y. Không chỉ tạo dựng dấu ấn về chiều sâu truyền thống, gia đình còn được ghi nhận bằng nhiều thành tựu nổi bật, trong đó có 2 Thiếu tướng là GS. Lê Thế Trung và con trai GS. Lê Trung Hải, cùng 3 cá nhân vinh dự được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học - Công nghệ.

Người ông, người cha mẫu mực

GS.TSKH Lê Thế Trung (1928-2018), nguyên Giám đốc Học viện Quân y, là nhà khoa học đầu ngành, người đặt nền móng cho chuyên ngành Y học thảm họa tại Việt Nam.

Sinh ra trong bối cảnh đất nước còn nhiều gian khó, xuất thân từ một gia đình công nhân ngành in, ông sớm lựa chọn con đường cống hiến cho Tổ quốc. Trong thời kỳ kháng chiến, ông gia nhập Vệ quốc đoàn, theo học khóa y tá, sau đó tiếp tục tham gia lớp y sĩ khóa đầu tiên của Trường Quân y sĩ Việt Nam tại Liên khu Việt Bắc.

Trong kháng chiến chống Pháp, bác sĩ Lê Thế Trung luôn trăn trở tìm phương pháp hạn chế thương vong cho bộ đội. Nhờ khả năng xử trí hiệu quả các vết thương do bỏng, ông được đồng đội gọi là “phù thủy chữa bỏng”. Năm 1968, ông vào chiến trường Khe Sanh, tiến hành nghiên cứu ngoại khoa trong điều kiện chiến tranh, hoàn thành công trình quan trọng “Nghiên cứu về tổn thương do sóng nổ, xử trí ngoại khoa và bỏng chấn thương, ghép da tự thân tại chiến trường”.

Năm 1972, được cử sang Liên Xô làm luận án phó tiến sĩ y học, GS.TSKH Lê Thế Trung lựa chọn đề tài “Nhiễm khuẩn mủ xanh trong bỏng”. Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, ông cùng các đồng nghiệp dồn tâm huyết xây dựng Trường Đại học Quân y (nay là Học viện Quân y) và Bệnh viện 103.

Ông được phong học hàm Phó Giáo sư năm 1981, Giáo sư năm 1982 và bảo vệ xuất sắc luận án Tiến sĩ khoa học tại Học viện Quân y Kyrov (Liên bang Nga) năm 1986. Năm 1988, trên cương vị Giám đốc Học viện Quân y, ông được phong quân hàm Thiếu tướng.

Suốt cuộc đời hoạt động khoa học, GS.TSKH Lê Thế Trung dành trọn tâm huyết cho nghiên cứu và ứng dụng những thành tựu y học hiện đại tại Việt Nam. Các công trình của ông trong lĩnh vực điều trị bỏng và ghép tạng đã mở ra những hướng đi mới cho y học nước nhà.

Năm 1992, ông trực tiếp chỉ đạo thành công ca ghép thận đầu tiên tại Việt Nam. Đến năm 2004, ca ghép gan đầu tiên cũng được thực hiện thành công dưới sự chỉ đạo của ông và các cộng sự. Từ nền tảng đó, kỹ thuật ghép tạng tiếp tục được phát triển, mở rộng ra nhiều bệnh viện trên cả nước, với các phẫu thuật ngày càng phức tạp như ghép tim, ghép phổi, ghép đa tạng, tạo nên dấu mốc quan trọng trong lịch sử y học Việt Nam.

Những người kế thừa xuất sắc

Tiếp nối truyền thống gia đình, Thiếu tướng, GS.TS Lê Trung Hải - con trai trưởng của GS.TSKH Lê Thế Trung trở thành một trong những chuyên gia hàng đầu về ghép tạng tại Việt Nam. Sau khi tốt nghiệp Đại học Quân y, ông tham gia ngay từ những ngày đầu của cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc.

Kế thừa sự nghiệp và tinh thần cống hiến của cha, GS.TS Lê Trung Hải đã trực tiếp tham gia cứu sống nhiều bệnh nhân mắc bệnh nặng. Trường hợp tiêu biểu là ông Lê Thanh Nghiêm, sinh năm 1960, nguyên Bí thư Thị ủy Đông Hòa (Phú Yên), được ghép thận thành công năm 1993 dưới sự phối hợp của GS.TSKH Lê Thế Trung, GS.TS Lê Trung Hải và các chuyên gia đầu ngành.

Sau thành công này, 2 cha con tiếp tục phối hợp thực hiện nhiều ca ghép tạng, mang lại cơ hội sống cho 100 bệnh nhân. Năm 2005, 2 cha con được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ cho cụm công trình ghép tạng, ghi nhận những đóng góp mang tính đột phá.

Năm 2010, người con trai út của GS.TSKH Lê Thế Trung là Đại tá, Thạc sĩ Lê Trung Thắng cũng được vinh danh bằng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ với vai trò đồng tác giả cụm công trình Kết hợp Quân dân y. Đây là trường hợp hiếm có khi trong cùng một gia đình có tới 3 cha con cùng nhận giải thưởng khoa học - công nghệ cao quý nhất của quốc gia.

Hiện nay, trên cương vị Chủ tịch Hội Gan mật Việt Nam, GS.TS Lê Trung Hải vẫn miệt mài nghiên cứu, giảng dạy và trực tiếp tham gia điều trị. Ông thường xuyên trình bày các báo cáo khoa học về ghép tạng, phẫu thuật nội soi và bệnh lý gan mật tụy tại nhiều hội nghị quốc tế ở Anh, Đức, Thái Lan, Malaysia, Hàn Quốc, đồng thời chủ trì nhiều đề tài nghiên cứu cấp Bộ và cấp Nhà nước.

Đáng chú ý, 2 người con trai của GS.TS Lê Trung Hải là Lê Trung Hiếu và Lê Trung Đức đều tiếp nối truyền thống gia đình, lựa chọn gắn bó với con đường y nghiệp. Trong đó, người con trai thứ 2 theo đuổi chuyên ngành của mẹ - nội thần kinh, còn con trai cả nối nghiệp cha trong lĩnh vực ghép tạng.

Ngay từ khi còn là sinh viên, Lê Trung Hiếu đã gây ấn tượng với thành tích học tập nổi bật. Sau khi tốt nghiệp Thủ khoa Học viện Quân y và đạt danh hiệu Thủ khoa xuất sắc của Bộ Quốc phòng, Thành đoàn Hà Nội năm 2012, bác sĩ trẻ bắt đầu gắn bó với chuyên ngành ghép tạng và theo đuổi lĩnh vực này cho đến nay.

Tiến sĩ, bác sĩ Lê Trung Hiếu hiện giữ cương vị Phụ trách Phó Giám đốc Trung tâm Ghép tạng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đồng thời là giảng viên Bộ môn Ngoại tiêu hóa, Viện Nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108.

Anh cũng đảm nhiệm vai trò Tổng Thư ký Phân hội Phẫu thuật Gan mật tụy Việt Nam, Ủy viên Thường vụ kiêm Phó Tổng Thư ký Hội Gan mật Việt Nam; là thành viên Hội Phẫu thuật Gan mật tụy Quốc tế và Châu Á - Thái Bình Dương, Hội Ghép gan từ người hiến sống quốc tế, Hội Phẫu thuật viên Gan Quốc tế, đồng thời tham gia Hội đồng Biên tập Tạp chí quốc tế Frontiers in Gastroenterology and Hepatology.

Từ nền tảng truyền thống gia đình đến những thành tựu khoa học được ghi nhận, gia đình GS.TSKH Lê Thế Trung tiếp tục khẳng định vị thế đặc biệt trong lịch sử y học Việt Nam, góp phần lan tỏa tinh thần cống hiến bền bỉ qua nhiều thế hệ.