Gia đình trí thức danh giá của nữ Giáo sư Toán học đầu tiên Việt Nam: Con cháu đều thành đạt, là Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Hiệu trưởng trường ĐH

Ngày 25/5, tại Trường Đại học Thăng Long (Hà Nội) diễn ra buổi trình chiếu bộ phim tài liệu "Giáo sư Hoàng Xuân Sính". Đây là sự kiện đặc biệt, có ý nghĩa quan trọng bởi nữ Giáo sư chính là người sáng lập nên ngôi trường này. Buổi chiếu phim còn vinh dự có sự tham gia của nhân vật chính, đánh dấu lần xuất hiện hiếm hoi của nữ Giáo sư trước công chúng ở tuổi 93.

Trước đó, bộ phim tài liệu này buổi công chiếu đầu tiên vào ngày 11/5 tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia. Tác phẩm thuộc đề tài “Danh nhân, Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Việt Nam”, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đặt hàng Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương sản xuất, nằm trong chương trình “Điểm hẹn 87” - dự án tôn vinh những giá trị văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam thông qua ngôn ngữ điện ảnh tài liệu.

Thông qua những tư liệu lịch sử quý giá cùng lời chia sẻ chân thực từ gia đình Giáo sư Hoàng Xuân Sính và nhiều nhà khoa học đầu ngành, bộ phim tái hiện hành trình cống hiến bền bỉ của nữ Giáo sư cho nền giáo dục và nghiên cứu khoa học nước nhà. Không chỉ khắc họa hình ảnh một trí thức tận tụy, tác phẩm còn cho thấy chân dung đầy xúc động của một người phụ nữ Việt Nam giàu nghị lực, giỏi việc nước đảm việc nhà.

Bộ phim để lại dấu ấn sâu sắc với khán giả bởi những chi tiết gần gũi nhưng vô cùng ý nghĩa. Đặc biệt là câu chuyện Giáo sư Hoàng Xuân Sính kiên trì nghiên cứu và hoàn thành luận án Tiến sĩ dài hơn 200 trang viết tay trước khi bảo vệ thành công tại Paris (Pháp) vào năm 1974. Sau đó, công trình này được lưu giữ tại nhiều thư viện ở Pháp và dịch sang tiếng Anh để phục vụ học giả, sinh viên quốc tế.

Bộ phim cũng làm nổi bật tư duy giáo dục tiên phong của bà khi cùng 4 Giáo sư Toán học khác sáng lập Trường Đại học Thăng Long vào năm 1988 - trường đại học ngoài công lập đầu tiên tại Việt Nam. Đây được xem là bước mở đường quan trọng cho sự hình thành và phát triển của hệ thống đại học tư thục trong nước sau này.

Thiên tài Toán học của Việt Nam

Trong lịch sử giáo dục Việt Nam hiện đại, GS.TSKH.NGND Hoàng Xuân Sính là một trong những gương mặt tiêu biểu để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng nhiều thế hệ học trò cùng giới khoa học. Không chỉ là nữ Giáo sư Toán học đầu tiên của Việt Nam, bà còn là người có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển của ngành Toán học và nền giáo dục nước nhà.

Giáo sư Hoàng Xuân Sính sinh ngày 5/9/1933 tại làng Cót, Từ Liêm, Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống hiếu học và khoa bảng. Chính vì thế, từ nhỏ bà đã được tiếp xúc với nhiều trí thức nổi tiếng như Vũ Đình Hòe, Hoàng Xuân Hãn...

Năm 1951, sau khi hoàn thành chương trình Tú tài tại Trường THPT Chu Văn An (Hà Nội), nay là Trường THPT Chuyên Chu Văn An, bà sang Pháp tiếp tục học, theo đuổi ngành Toán học. Đáng nói, thời điểm đó, Toán học không phải là lĩnh vực bà thích nhất mà là định hướng của gia đình với mong muốn sau này có thể góp sức cho quê hương bằng tri thức khoa học.

Sau khi tốt nghiệp Đại học Toulouse (Pháp), bà tiếp tục học Thạc sĩ Toán học ở tuổi 26 - thành tích hiếm có đối với phụ nữ thời bấy giờ. Sau đó, bà được nhà Toán học lừng danh người Pháp Alexander Grothendieck trực tiếp hướng dẫn làm luận án Tiến sĩ.

Luận án dài hơn 200 trang viết tay bằng tiếng Pháp của bà được bảo vệ thành công, thậm chí còn trở thành chủ nhân của một trong những luận án Tiến sĩ viết tay đặc biệt nhất tại Pháp thời điểm đó.

Hoàn thành việc học tập ở nước ngoài, Giáo sư Hoàng Xuân Sính trở về Việt Nam để cống hiến cho giáo dục. Năm 1959, bà bắt đầu giảng dạy tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Đến năm 1988, bà tiếp tục ghi dấu ấn khi sáng lập Trường Đại học Thăng Long và đảm nhiệm cương vị Hiệu trưởng.

Ngày 29/4/1980, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký quyết định công nhận chức danh Giáo sư cho 83 cán bộ và Phó Giáo sư cho 347 cán bộ trong lĩnh vực giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Trong danh sách ấy, Tiến sĩ Hoàng Xuân Sính là một trong số ít người được phong hàm Giáo sư. Bà chính thức trở thành nữ Giáo sư Toán học đầu tiên của Việt Nam, chuyên ngành đại số, đồng thời cũng là nữ Tiến sĩ Toán học đầu tiên của nước ta.

Với những đóng góp to lớn cho Toán học nói riêng và lĩnh vực giáo dục nói chung, Giáo sư Hoàng Xuân Sính được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu cao quý. Năm 1996, bà được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân. Đến năm 2003, Chính phủ Pháp trao tặng bà Huân chương Cành cọ Hàn lâm nhằm ghi nhận những đóng góp nổi bật cho giáo dục và khoa học.

Bên cạnh công tác giảng dạy, bà còn tham gia Hội đồng xét tặng Giải thưởng Kovalevskaia dành cho các nhà khoa học nữ xuất sắc của Việt Nam, đồng thời nhiều năm dẫn dắt đội tuyển học sinh Việt Nam tham dự Olympic Toán học quốc tế.

Bà còn là đại biểu Quốc hội khóa VII (năm 2004); Phó Chủ tịch Đoàn Chủ tịch MTTQ Việt Nam khóa VI (năm 2004), Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (nhiệm kỳ 1987 - 1992) là Nhà giáo Nhân dân và tác giả nhiều cuốn sách giáo khoa toán phổ thông và đại học.

Gia đình trí thức danh giá bậc nhất Việt Nam

Không chỉ là một nhà giáo, nhà khoa học có tầm ảnh hưởng lớn, nữ Giáo sư Hoàng Xuân Sính còn khiến nhiều người ngưỡng mộ bởi xây dựng nên một gia đình giàu truyền thống tri thức và giáo dục. Nhiều thế hệ trong gia đình bà không ngừng cống hiến cho học thuật, nghệ thuật và sự phát triển của giáo dục Việt Nam.

Con trai bà là Trương Ngọc Kim hiện giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Thăng Long. Con dâu của bà là Trần Thị Ngọc Lan cũng là một gương mặt nổi bật trong lĩnh vực âm nhạc. Sinh năm 1958, bà tốt nghiệp xuất sắc tại Nhạc viện Hà Nội vào năm 1986, sau đó tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu với học vị Thạc sĩ và Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận âm nhạc. Với nhiều đóng góp trong đào tạo và nghiên cứu, bà được phong học hàm Phó Giáo sư tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, trở thành nữ Phó Giáo sư, Tiến sĩ đầu tiên trong ngành Thanh nhạc. Hiện nay, bà đảm nhiệm vị trí Trưởng khoa Âm nhạc ứng dụng tại Trường Đại học Thăng Long.

Cháu nội của Giáo sư Hoàng Xuân Sính là Trương Nhật Hoa đang giữ vai trò Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long. Sinh năm 1991, Tiến sĩ Trương Nhật Hoa được đào tạo bài bản trong môi trường quốc tế với bằng Cử nhân Kinh tế tại Học viện Quản lý Singapore, Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh tại Đại học Côte d’Azur (Pháp) và Tiến sĩ Kinh tế Phát triển tại Đại học Kinh tế Quốc dân.