Giá đồng ‘vượt đỉnh’ 13.000 USD/tấn: Kênh tích sản mới hay cái bẫy FOMO?

Sau vàng và bạc, thị trường tài chính toàn cầu đang chứng kiến một cái tên khác bứt tốc mạnh mẽ: Đồng. Ngay đầu năm 2026, giá đồng giao dịch trên London Metal Exchange (LME) đã vượt mốc 13.000 USD/tấn – thiết lập vùng đỉnh lịch sử mới trong bối cảnh nguồn cung thắt chặt, đồng USD suy yếu và nhu cầu từ năng lượng sạch, AI tăng mạnh.

Nhiều tổ chức dự báo giá đồng có thể duy trì mặt bằng cao trong năm nay, bình quân quanh 12.000 USD/tấn. Tuy nhiên, tại talkshow “Mua Đồng tích sản? Xin đừng FOMO”, các chuyên gia cảnh báo: Không phải cứ là kim loại thì đều mang tính “trú ẩn” như vàng.

Ông Nguyễn Minh Tuấn – CEO AFA Capital, đồng sáng lập Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam (VWA), cho rằng thị trường kim loại được chia thành hai nhóm rõ rệt: Kim loại quý và kim loại cơ bản.

Nhóm kim loại quý gồm vàng, bạc, bạch kim (platinum) và palladium – những kim loại có sản lượng khai thác hạn chế, đặc tính vật lý ổn định, ít bị ăn mòn và mang giá trị tích trữ cao. Trung tâm giao dịch quan trọng của nhóm này là London Bullion Market Association (LBMA), trong khi tại Mỹ, các sản phẩm phái sinh kim loại quý được giao dịch mạnh trên COMEX.

Ngược lại, đồng thuộc nhóm kim loại cơ bản, được sử dụng phổ biến trong sản xuất công nghiệp hằng ngày. “Ngay cả những người mua bán phế liệu ở Việt Nam cũng theo sát giá LME mỗi ngày”, ông Tuấn cho biết.

Giá thu mua đồng nát buổi sáng và buổi chiều có thể khác nhau tùy theo biến động quốc tế. Từ các cơ sở thu mua nhỏ lẻ đến doanh nghiệp xử lý xác tàu tại Hải Phòng hay làng nghề Đồng Kỵ (Bắc Ninh), cơ chế định giá đều dựa trên giá tham chiếu toàn cầu.

Đồng không phải vàng

Ông Long Phan –CEO AFA Group, nhấn mạnh, nhiều nhà đầu tư đang nhầm lẫn giữa “kim loại” và “tài sản trú ẩn”.

Kim loại quý có đặc tính ít bị oxy hóa trong điều kiện môi trường bình thường. Một chiếc nhẫn vàng có thể giữ nguyên màu sắc sau hàng chục năm. Trong khi đó, đồng dù giá trị công nghiệp rất lớn, vẫn là kim loại cơ bản, dễ bị oxy hóa và xỉn màu theo thời gian.

Quan trọng hơn, chu kỳ giá của hai nhóm này hoàn toàn khác nhau. Kim loại quý thường tăng mạnh khi lạm phát cao, bất ổn địa chính trị gia tăng, đóng vai trò phòng vệ tài sản. Kim loại cơ bản lại tăng khi kinh tế mở rộng, sản xuất bùng nổ, nhu cầu xây dựng và hạ tầng gia tăng.

Năm 2020, khi đại dịch Covid-19 khiến kinh tế toàn cầu đóng băng, giá vàng tăng mạnh do tâm lý phòng thủ. Nhưng đến năm 2021, khi các chính phủ nới lỏng tiền tệ, bơm thanh khoản quy mô lớn để phục hồi sản xuất, đồng và thép mới thực sự bước vào chu kỳ tăng bùng nổ.

Đó cũng là giai đoạn cổ phiếu Tập đoàn Hòa Phát tăng mạnh, lợi nhuận năm 2021 đạt khoảng 34.000 tỷ đồng – mức kỷ lục trong lịch sử doanh nghiệp. Sóng hàng hóa khi ấy phản ánh sự phục hồi công nghiệp hậu đại dịch.

Tích sản đồng: Nên hay không?

Theo các chuyên gia, có ba động lực chính: Nguồn cung toàn cầu thắt chặt, đặc biệt từ các quốc gia khai thác lớn. Nhu cầu từ năng lượng tái tạo và hạ tầng AI tăng cao – đồng là vật liệu không thể thiếu trong hệ thống điện, xe điện, trung tâm dữ liệu. Đồng USD suy yếu, khiến giá hàng hóa niêm yết bằng USD trở nên hấp dẫn hơn.

Tuy nhiên, ông Long lưu ý: “Giá cao không đồng nghĩa rủi ro thấp”. Nếu kinh tế toàn cầu suy giảm hoặc chu kỳ đầu tư hạ tầng chững lại, kim loại cơ bản có thể điều chỉnh rất nhanh.

Khác với vàng vốn dễ dàng nắm giữ vật chất hoặc thông qua sản phẩm tài chính phổ biến, đầu tư đồng tại Việt Nam chủ yếu thực hiện qua thị trường phái sinh hoặc cổ phiếu doanh nghiệp liên quan đến kim loại.

Các chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư cần hiểu rõ: Đồng chịu ảnh hưởng lớn bởi chu kỳ kinh tế, biến động giá có thể mạnh và nhanh, không mang tính “trú ẩn” như vàng.

Trong bối cảnh giá vừa lập đỉnh lịch sử, tâm lý FOMO dễ xuất hiện. Nhưng như thông điệp của talkshow nhấn mạnh: Hiểu bản chất thị trường quan trọng hơn chạy theo sóng giá.

Đồng có thể là “kim loại của tương lai” trong kỷ nguyên năng lượng sạch và AI. Nhưng với nhà đầu tư cá nhân, câu hỏi không chỉ là “giá còn tăng bao nhiêu?”, mà là “chu kỳ đang ở đâu?”.