Giá phân bón tăng sốc vì Trung Đông: Hai doanh nghiệp Việt đã 'chuẩn bị hàng' từ trước

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những biến động mạnh trên thị trường hàng hóa toàn cầu, đặc biệt là năng lượng. Giá dầu tăng vọt trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang đã kéo theo nhiều tác động đến chuỗi cung ứng quốc tế. Trong bối cảnh đó, ngành phân bón - vốn có mối liên hệ chặt chẽ với giá năng lượng và chi phí logistics - đang trở thành một trong những lĩnh vực được chú ý, trong đó nổi bật là hai doanh nghiệp đầu ngành tại Việt Nam là Đạm Phú Mỹ (DPM) và Đạm Cà Mau (DCM).

Một trong những yếu tố khiến thị trường phân bón toàn cầu biến động là việc Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược của thế giới. Đây là con đường quan trọng đối với dầu mỏ cũng như nhiều nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất phân bón. Sau diễn biến này, giá dầu Brent có thời điểm vượt 115 USD/thùng, làm gia tăng lo ngại về chi phí năng lượng và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Thị trường phân bón đã phản ứng khá nhanh. Giá ure quốc tế tăng mạnh khi nguồn cung có nguy cơ bị thắt chặt. Hợp đồng ure tương lai trên Sở Giao dịch Chicago hiện ở mức khoảng 583 USD/tấn, tăng gần 30% trong vòng một tháng và cao hơn 50% so với cùng kỳ năm trước.

Theo TS Phùng Hà - Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, rủi ro lớn nhất đối với thị trường phân bón nằm ở khả năng gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz. Mỗi tháng, khoảng 3-3,9 triệu tấn phân bón và nguyên liệu liên quan được vận chuyển từ khu vực Trung Đông ra thị trường quốc tế. Nếu dòng chảy hàng hóa bị gián đoạn, nguồn cung toàn cầu sẽ thu hẹp trong khi chi phí logistics, bảo hiểm và vận tải có nguy cơ tăng mạnh.

Đối với Việt Nam, ngành phân bón vẫn phụ thuộc một phần vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như lưu huỳnh hay ammoniac. Tuy nhiên, do thị trường vận hành theo cơ chế mở nên biến động giá quốc tế thường nhanh chóng phản ánh vào giá trong nước. Thực tế gần đây cho thấy giá ure nội địa đã tăng liên tục, thậm chí một số đại lý tạm ngừng nhận đơn hàng do giá thay đổi quá nhanh.

Bên cạnh đó, lượng hàng tồn kho lớn cũng có thể hỗ trợ kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành. Theo báo cáo tài chính năm 2025, tồn kho của hai nhà sản xuất ure lớn nhất Việt Nam đều tăng mạnh. Đạm Cà Mau ghi nhận tồn kho gần 4.800 tỷ đồng, tăng hơn 60%, trong khi Đạm Phú Mỹ nâng tồn kho lên hơn 3.400 tỷ đồng, gần gấp đôi so với trước đó. Lượng hàng dự trữ lớn có thể giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn khi giá phân bón tăng.

Các tổ chức phân tích cũng đưa ra đánh giá tích cực về triển vọng ngành. Chứng khoán VCBS dự báo giá ure thế giới trong quý I/2026 có thể duy trì ở mức cao khi nhu cầu nhập khẩu từ các thị trường lớn gia tăng. Trong khi đó, báo cáo của VPBankS cho rằng nhóm cổ phiếu phân bón - hóa chất có thể hưởng lợi khi giá năng lượng tăng kéo theo xu hướng điều chỉnh giá bán sản phẩm.

Về diễn biến cổ phiếu, trong phiên giao dịch ngày 9/3, hai mã phân bón lớn là DPM và DCM biến động mạnh khi từng tăng trần trong buổi sáng trước khi chịu áp lực bán trong phiên chiều. Tính đến khoảng 14h30, DCM giảm sàn còn DPM giảm gần 4%. Tuy vậy, tính từ đầu năm 2025 đến nay, DCM vẫn tăng hơn 50% giá trị còn DPM tăng khoảng 40%.