Giá vàng đã giảm hơn 20% từ đỉnh lịch sử, dữ liệu 20 năm hé lộ quy luật đáng chú ý

Theo phân tích của Reuters, diễn biến của thị trường vàng trong khoảng 20 năm qua cho thấy các giai đoạn tăng giá mạnh thường không kéo dài mãi. Sau mỗi chu kỳ đi lên, kim loại quý này thường trải qua những đợt điều chỉnh đáng kể, dù phần lớn thành quả tăng giá trước đó vẫn được giữ lại.

Giai đoạn từ tháng 10/2008 đến tháng 9/2011 là một ví dụ điển hình. Trong khoảng thời gian này, giá vàng tăng từ 697,45 USD/ounce lên 1.884,40 USD/ounce, tương đương mức tăng khoảng 170%. Tuy nhiên, sau đó thị trường bước vào chu kỳ giảm kéo dài, đưa giá vàng về 1.191,35 USD/ounce vào tháng 8/2018, thấp hơn khoảng 37% so với đỉnh.

Từ vùng đáy năm 2018, vàng tiếp tục thiết lập một chu kỳ tăng mới. Giá kim loại quý tăng thêm 74%, đạt 2.072,49 USD/ounce vào tháng 8/2020 trước khi điều chỉnh khoảng 22%, xuống còn 1.620,20 USD/ounce vào tháng 9/2022.

Dữ liệu lịch sử cho thấy mức tăng càng lớn thì biên độ điều chỉnh sau đó thường càng mạnh. Một điểm đáng chú ý khác là các chu kỳ tăng giá thường diễn ra nhanh hơn đáng kể so với giai đoạn tích lũy hoặc điều chỉnh.

Kể từ mức đáy thiết lập vào tháng 9/2022, giá vàng đã bước vào một trong những đợt tăng mạnh nhất lịch sử. Kim loại quý này chạm mức cao kỷ lục 5.594,82 USD/ounce vào ngày 29/1/2026.

Tuy nhiên, tính đến hết phiên giao dịch ngày 9/6, giá vàng đã giảm hơn 20% so với đỉnh, còn 4.333 USD/ounce.

Nếu nhìn lại các mô hình vận động trong quá khứ, khả năng vàng tiếp tục điều chỉnh sâu hơn trong những tháng hoặc thậm chí nhiều năm tới trước khi hình thành một xu hướng tăng mới là điều không thể bỏ qua.

Dù vậy, kịch bản này chỉ thực sự phù hợp nếu những yếu tố từng thúc đẩy các chu kỳ tăng giá trước đây vẫn còn phát huy tác dụng ở thời điểm hiện tại.

Giới đầu tư thường thận trọng với quan điểm "lần này sẽ khác", bởi lịch sử thị trường đã nhiều lần cho thấy những giả định như vậy không phải lúc nào cũng chính xác.

Điều gì đã tạo nên đợt tăng giá đặc biệt của vàng?

Theo Reuters, đợt tăng giá mạnh của vàng trong những năm gần đây được hỗ trợ bởi ba động lực chính gồm hoạt động mua vào quy mô lớn của các ngân hàng trung ương, nhu cầu tiêu thụ mạnh từ Trung Quốc và Ấn Độ, cùng dòng vốn tìm đến vàng như một tài sản trú ẩn trước rủi ro lạm phát, địa chính trị và những lo ngại về vị thế của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, một số yếu tố hỗ trợ quan trọng đang có dấu hiệu suy yếu.

Dữ liệu từ World Gold Council cho thấy các ngân hàng trung ương đã mua ròng 243,7 tấn vàng trong quý I/2026, tăng 3% so với cùng kỳ năm trước. Dù vậy, lượng mua thực tế đã đi ngang quanh ngưỡng 200 tấn mỗi quý kể từ đầu năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với giai đoạn 2022-2024, khi nhiều quý ghi nhận lượng mua vượt 300 tấn.

Ở phía người tiêu dùng, nhu cầu vàng trang sức tại Trung Quốc trong quý I đạt 85,2 tấn, giảm 31% so với cùng kỳ. Tại Ấn Độ, nhu cầu giảm 19%, còn 66,1 tấn. Trên phạm vi toàn cầu, nhu cầu vàng trang sức giảm 25%, xuống còn 260,2 tấn.

Giá vàng neo ở mức cao được xem là nguyên nhân chính làm suy giảm sức mua. Bên cạnh đó, việc Ấn Độ tăng thuế nhập khẩu vàng cũng góp phần kìm hãm nhu cầu tiêu dùng.

Dòng vốn vào các quỹ ETF vàng cũng chậm lại đáng kể. Trong quý I/2026, lượng vốn ròng đổ vào các quỹ ETF chỉ đạt 62 tấn, giảm 73% so với cùng kỳ năm trước. Tổng nhu cầu vàng toàn cầu giảm 9%, còn 1.195,9 tấn.

Dù nhiều yếu tố cơ bản đang suy yếu, giá vàng mới chỉ giảm khoảng 20% kể từ đỉnh lịch sử, cho thấy thị trường vẫn đang nhận được lực hỗ trợ nhất định.

Chính sách tiền tệ đang trở thành yếu tố quyết định

Reuters nhận định, giá vàng hiện phản ứng nhiều hơn với kỳ vọng chính sách tiền tệ của Mỹ thay vì các yếu tố cung cầu truyền thống.

Điều này thể hiện rõ qua mối quan hệ ngược chiều giữa vàng và dầu thô trong thời gian gần đây. Khi giá dầu tăng do căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, vàng lại chịu áp lực giảm. Ngược lại, mỗi khi xuất hiện kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình khiến giá dầu hạ nhiệt, vàng có xu hướng phục hồi.

Nguyên nhân là giá dầu ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng lạm phát và lãi suất tại Mỹ. Dầu tăng giá làm gia tăng khả năng Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn, qua đó gây bất lợi cho vàng. Ngược lại, giá dầu giảm giúp củng cố kỳ vọng nới lỏng tiền tệ, môi trường thường có lợi cho các tài sản không sinh lãi như vàng.

Theo góc nhìn này, giá vàng hiện không chỉ phụ thuộc vào cung cầu vật chất mà còn chịu tác động đáng kể từ diễn biến địa chính trị tại Trung Đông và kỳ vọng về lộ trình lãi suất của Fed.