Giá vàng lập đỉnh lịch sử rồi giảm sốc: Chuyên gia chỉ rõ nguyên nhân và bài học cho nhà đầu tư Việt

Ai đang thực sự quyết định giá vàng toàn cầu?

Có thời điểm, giá vàng thế giới vọt lên mức kỷ lục 5.600 USD/ounce, rồi nhanh chóng lao dốc gần 1.000 USD, xuống còn 4.724,8 USD/ounce chỉ trong thời gian ngắn. Trước những biến động mạnh của thị trường thế giới, thói quen mua vàng lấy may của người Việt sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán bỗng chao đảo.

Biên độ tăng - giảm quá lớn thời gian gần đây đang khiến nhiều người đặt ra câu hỏi: đây là tín hiệu mở đầu cho một chu kỳ tăng giá mới, hay chỉ là “đòn tâm lý” của các "cá mập" trên thị trường.

Phân tích về diễn biến này, tại talk show "Giá vàng lên - xuống chóng mặt, tiếp tục đầu tư hay chờ thời thoát hàng", chuyên gia kinh tế - Thạc sĩ Hồ Bá Tình cho rằng, để hiểu được sự biến động "chóng mặt" hiện nay của giá vàng, trước hết cần nhìn nhận lại toàn bộ cấu trúc của thị trường vàng toàn cầu vốn có sự chênh lệch khổng lồ giữa vàng vật chất và vàng phi vật chất.

Mỗi năm, toàn thế giới chỉ khai thác được khoảng 3.500 tấn vàng từ các mỏ, với giá trị tương đương gần 500 tỷ USD, một con số khiêm tốn so với quy mô GDP toàn cầu.

Lượng vàng này chủ yếu phục vụ cho ba nhóm chính: nhà đầu tư tiêu thụ khoảng 1.000 tấn, lĩnh vực kỹ nghệ trang sức chiếm hơn 2.500 tấn và một phần nhỏ cho các ngành công nghiệp công nghệ cao như bán dẫn. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ quy mô giao dịch hàng ngày trên các thị trường phái sinh lại lớn gấp nhiều lần lượng vàng sản xuất trong cả một năm.

Cụ thể, Thạc sĩ Hồ Bá Tình chỉ ra rằng tại thị trường Luân Đôn, khối lượng giao dịch mỗi ngày lên tới 250 - 300 tỷ USD, trong khi con số này ở New York là khoảng 150 tỷ USD. Nếu cộng thêm các hợp đồng tương lai (Future) và giao dịch ký quỹ (CFD) với khoảng 150 tỷ USD mỗi ngày, chúng ta có thể thấy thị trường vàng phi vật chất đang đóng vai trò chi phối tuyệt đối đến giá cả.

Chính cấu trúc này cho phép các dòng vốn đầu tư ngắn hạn và các công cụ tài chính tạo ra những biến động giá cực mạnh mà không cần dựa trên sự dịch chuyển thực tế của vàng vật chất.

Trong guồng quay đó, các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) và các tổ chức tài chính lớn chính là những "người chơi" có ảnh hưởng trực tiếp nhất. Thạc sĩ Hồ Bá Tình cho biết hiện các quỹ ETF trên thế giới đang nắm giữ khoảng 4.000 đến 5.000 tấn vàng, trong đó riêng quỹ lớn nhất là SPDR Gold Shares đã nắm giữ hơn 1.000 tấn.

Khác với cách người dân Việt Nam trực tiếp ra cửa hàng mua vàng miếng, nhà đầu tư quốc tế thường mua các chứng chỉ quỹ và các quỹ này dùng tiền đó để dự trữ vàng vật chất. Chỉ cần các quỹ này có động thái mua vào hoặc bán ra vài tấn vàng, như đợt biến động vừa qua với lượng bán ra khoảng 5-6 tấn, cũng đủ tạo ra những đợt sóng lớn trên thị trường.

Bên cạnh các quỹ đầu tư, sự gia tăng nhu cầu từ các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Nga và Trung Quốc, đang trở thành bệ đỡ vững chắc cho giá vàng trong dài hạn.

Thạc sĩ Hồ Bá Tình phân tích rằng sự xáo trộn trong nền kinh tế toàn cầu, các chính sách của ông Donald Trump và những lo ngại về việc can thiệp vào Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã làm giảm niềm tin vào đồng USD. Do đó, các quốc gia đang ráo riết gia tăng dự trữ vàng như một công cụ bảo hiểm rủi ro địa chính trị và giảm sự lệ thuộc vào các đồng ngoại tệ mạnh như USD hay Euro.

Trước những nghi vấn về việc giá vàng bị "cá mập" thao túng khi biến động tới 500 - 600 USD chỉ trong vài giờ, Thạc sĩ Hồ Bá Tình thừa nhận đây là một hiện tượng khá bất thường.

Trên thực tế, các quỹ đầu tư lớn thường có xu hướng chốt lời mạnh mẽ khi giá đạt đỉnh và chờ đợi mua lại ở vùng giá thấp hơn.

Mặc dù các cơ quan quản lý quốc tế luôn giám sát chặt chẽ và từng phạt nặng nhiều ngân hàng vì hành vi thao túng giá trong quá khứ, nhưng rất khó để chứng minh được các dấu hiệu vi phạm trong các đợt biến động chớp nhoáng vừa qua.

Do đó, nhà đầu tư cần chấp nhận đây là một đặc tính của thị trường và học cách thích nghi với "luật chơi" của các định chế tài chính lớn.

Dự báo vàng lập đỉnh mới, nhà đầu tư có nên chạy theo sóng giá?

Nhìn về xu hướng cả năm 2026, ông Tình dẫn chứng các báo cáo từ những tổ chức nghiên cứu uy tín như JPMorgan, với dự báo giá vàng có thể đạt mức 8.500 USD/ounce trong vài năm tới nếu dòng tiền đầu tư tiếp tục đổ mạnh vào thị trường.

Dù hiện tại vàng đang giao dịch dưới mức 5.000 USD/ounce, nhưng chuyên gia này tin rằng xu hướng tăng giá trong dài hạn là gần như chắc chắn do rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu và niềm tin vào các kênh đầu tư khác chưa thực sự ổn định.

Tuy nhiên, tốc độ và mức độ tăng trưởng sẽ còn phụ thuộc vào nhiều biến số về chính sách và tâm lý thị trường mà không ai có thể dự báo chính xác tuyệt đối.

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là tại thị trường Việt Nam, chuyên gia Hồ Bá Tình đưa ra lời khuyên cần hết sức thận trọng và xác định rõ mục đích đầu tư

Theo ông, nếu sử dụng nguồn vốn nhàn rỗi dài hạn để phân bổ danh mục tài sản, việc tiếp tục nắm giữ vàng vẫn là một lựa chọn khả quan. Ngược lại, việc đi vay mượn để đầu tư hoặc "lướt sóng" ngắn hạn trong bối cảnh hiện nay chứa đựng rủi ro cực lớn, bởi vàng hoàn toàn có thể giảm 30 - 40% giá trị sau một đợt tăng nóng.

Đặc biệt, Thạc sĩ Hồ Bá Tình cảnh báo về hai rào cản lớn tại thị trường trong nước: sự kiểm soát gắt gao của cơ quan quản lý và mức chênh lệch giá vàng Việt Nam so với thế giới vẫn ở ngưỡng rất cao.

Khoảng chênh lệch này làm chi phí mua - bán tăng mạnh, khiến người lướt sóng rất khó có lãi. Riêng với hình thức đầu tư vàng tài khoản hoặc giao dịch ký quỹ (CFD), việc sử dụng đòn bẩy tài chính có thể dẫn đến tài khoản "bốc hơi" nếu giá biến động ngược chiều chỉ vài trăm USD

Vì vậy, theo ông Tình, quyết định mua vào hay bán ra không thể chỉ nhìn theo sóng giá, mà phải dựa vào khả năng kiểm soát rủi ro và kế hoạch đầu tư dài hạn của từng người.