Giá vàng, xăng dầu biến động mạnh: Xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, hoàn thiện khung pháp lý thị trường

Thông tin được đưa ra tại hội nghị tham vấn do Bộ Công Thương tổ chức mới đây. Theo cơ quan soạn thảo, các quy định hiện hành chủ yếu dựa trên Luật Thương mại 2005 và văn bản dưới luật, chưa bao quát đầy đủ đặc thù của giao dịch hàng hóa phái sinh.

Nhiều nội dung quan trọng như phân loại công cụ phái sinh, cơ chế thanh toán bù trừ, quản lý rủi ro hay bảo vệ nhà đầu tư hiện chưa được quy định đồng bộ, thống nhất. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro ngày càng tăng khi giá hàng hóa thế giới biến động mạnh.

Thực tế cho thấy, giá vàng quốc tế có thời điểm lên tới 5.600 USD/ounce, trong nước vượt 190 triệu đồng/lượng; giá bạc gần 108,6 USD/ounce, trong nước hơn 111 triệu đồng/kg. Giá xăng dầu đầu tháng 3/2026 cũng tăng 20-30%, gây áp lực lên điều hành kinh tế vĩ mô.

Dự thảo luật được xây dựng trên 6 nhóm chính sách, tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý; tổ chức hạ tầng thị trường; phát triển sản phẩm và chuẩn hóa giao dịch; quản lý rủi ro, giám sát thị trường và bảo vệ nhà đầu tư; mô hình quản lý nhà nước; thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Theo Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam đã hình thành và có bước phát triển nhất định, song hệ thống pháp lý vẫn chưa theo kịp thực tiễn, đặc biệt ở các cơ chế ký quỹ, thanh toán bù trừ và quản trị rủi ro.

Hiện cả nước chỉ còn một sở giao dịch hàng hóa đang hoạt động, trong khi trước đây từng có ba sở. Một số doanh nghiệp đã tham gia thị trường, trong đó có Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV).

Điểm đáng chú ý của dự thảo là không quy định cứng danh mục hàng hóa giao dịch, mà xây dựng theo tiêu chí lựa chọn như thanh khoản cao, giá minh bạch và gắn với sản xuất, xuất nhập khẩu chủ lực.

Các nhóm hàng hóa tiềm năng gồm nông sản xuất khẩu như cà phê, hồ tiêu, gạo, cao su; nhóm năng lượng như xăng dầu, khí, dầu thô; và kim loại, nguyên liệu công nghiệp như thép, đồng, bạc.