Giá xăng lên cao kỷ lục hơn 45.000 đồng/lít, Thái Lan muốn học theo Việt Nam giảm thuế tiêu thụ đặc biệt

Nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á: Giá xăng dầu cao kỷ lục hơn 45.000 đồng/lít

Giá bán lẻ dầu diesel và xăng ở Thái Lan đã đạt mức cao nhất mọi thời đại vào thứ Ba (31/3/2026), sau thông báo mới nhất về trợ giá nhiên liệu của Văn phòng Quỹ Dầu Nhiên liệu được đưa ra vào tối muộn thứ Hai (30/3).

Giá nhiên liệu tại nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á tăng thêm 1,80 baht/lít (hơn 1.440 đồng/lít) đối với dầu diesel và 1 baht/lít (khoảng 800 đồng/lít) đối với xăng kể từ 5 giờ sáng nay.

Tại các trạm xăng của PTT, giá nhiên liệu ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) và khu vực lân cận như sau:

• 40,74 baht/lít (gần 32.599 đồng/lít) đối với dầu diesel tốc độ cao
• 56,44 baht/lít (hơn 45.161 đồng/lít) đối với dầu diesel cao cấp B7
• 50,64 baht/lít (hơn 40.520 đồng/lít) đối với xăng RON 95
• 42,05 baht/lít (gần 33.647 đồng/lít) đối với xăng sinh học 95
• 53,04 baht/lít (gần 42.441 đồng/lít) đối với xăng sinh học 95 cao cấp
• 37,05 baht/lít (gần 29.646 đồng/lít) đối với xăng sinh học E20
• 33,79 baht/lít (hơn 27.037 đồng/lít) đối với xăng sinh học E85
• 41,68 baht/lít (gần 33.351 đồng/lít) đối với xăng sinh học 91

Giá vẫn tăng dù Văn phòng Quỹ Dầu Nhiên liệu Thái Lan thông báo vào tối thứ Hai (30/3) rằng họ sẽ nâng mức trợ giá dầu diesel tốc độ cao từ 16,67 baht lên 18,76 baht/lít (gần 13.389 đồng lên hơn 15.011 đồng/lít).

Thái Lan cân nhắc giảm thuế nhiên liệu như Việt Nam khi giá dầu toàn cầu tăng mạnh

Đề xuất này được đưa ra sau khi một số quốc gia khác đã thực hiện các biện pháp tương tự, trong đó Việt Nam và Australia (Úc) đã giảm thuế nhiên liệu để giảm bớt tác động của giá năng lượng tăng cao đối với hộ gia đình và doanh nghiệp.

Tại Thái Lan, trong cuộc họp đặc biệt ngày 26/3/2026, nội các đã thông qua về nguyên tắc kế hoạch để Bộ Tài chính nước này nghiên cứu việc giảm thuế nhiên liệu, nhằm hạ giá bán lẻ và giảm áp lực lên Quỹ Dầu Nhiên liệu.

Các quan chức cho biết Cục Thuế tiêu thụ đặc biệt đã hoàn tất việc xây dựng các kịch bản giảm thuế và đang chuẩn bị trình các phương án chính sách để xem xét.

Hiện tại, thuế tiêu thụ đặc biệt của Thái Lan đối với dầu diesel là 7,44 baht/lít (hơn 5.953 đồng/lít), trong khi thuế xăng dao động từ 5,85 đến 7,5 baht/lít (gần 4.681 đến 6.001 đồng/lít), tùy theo tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học.

Bất kỳ việc giảm thuế nào cũng sẽ tác động trực tiếp đến nguồn thu ngân sách. Nếu giảm 1 baht/lít (khoảng 800 đồng/lít), ngân sách Nhà nước sẽ giảm khoảng 2 tỷ baht/tháng đối với dầu diesel và 800 triệu baht đối với xăng. Nếu giảm đồng thời cả hai loại nhiên liệu, tổng thất thu sẽ vào khoảng 2,8 tỷ baht/tháng (hơn 2240,4 tỷ đồng/tháng).

Ba kịch bản chính đã được đưa ra:

1. Giảm 3 baht/lít cho cả xăng và dầu diesel sẽ khiến ngân sách thất thu khoảng 8,4 tỷ baht/tháng (hoặc 6 tỷ baht nếu chỉ áp dụng cho dầu diesel).

2. Giảm 5 baht/lít, tương tự biện pháp áp dụng trong cuộc chiến Nga - Ukraine sẽ khiến thất thu lên tới 14 tỷ baht/tháng (hoặc 10 tỷ baht nếu chỉ áp dụng cho dầu diesel).

3. Giảm 7 baht/lít chỉ với dầu diesel cũng sẽ gây thất thu khoảng 14 tỷ baht/tháng (hơn 11.202 tỷ đồng).

Một nguồn tin từ Bộ Tài chính Thái Lan cảnh báo việc giảm thuế nhiên liệu có thể làm suy yếu sự ổn định tài khóa dài hạn, vì khoản thu bị mất sẽ không thể thu hồi sau này - không giống như cơ chế Quỹ Dầu Nhiên liệu, vốn cho phép Chính phủ bù đắp lại khi giá dầu thế giới giảm.

Thái Lan trước đây đã áp dụng việc cắt giảm thuế trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, khiến ngân sách thất thu hơn 150 - 160 tỷ baht mỗi năm.

Cũng có lo ngại rằng các biện pháp này có thể ảnh hưởng đến xếp hạng tín nhiệm quốc gia, khi các tổ chức xếp hạng toàn cầu đang theo dõi chặt chẽ kỷ luật tài khóa của “xứ sở Chùa Vàng” trong bối cảnh nợ công gia tăng.

Trong khi đó, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Thái Lan Phiphat Ratchakitprakarn đã phản đối đề xuất giảm thuế nhiên liệu khi cảnh báo rằng điều này sẽ ngay lập tức làm giảm nguồn thu ngân sách và làm tăng nhu cầu vay nợ, có thể đẩy nợ công tiến gần mức trần.

Ông cho rằng việc dựa vào vay nợ để bù đắp thất thu sẽ làm suy yếu uy tín tài khóa và ảnh hưởng đến kế hoạch ngân sách trong tương lai, đặc biệt là đầu tư công.

Thay vào đó, ông đề xuất Chính phủ Thái Lan tiếp tục sử dụng Quỹ Dầu Nhiên liệu như một công cụ linh hoạt hơn, vì cơ chế này cho phép điều tiết biến động giá và thu hồi vốn khi thị trường dầu ổn định.

Quỹ này từng ghi nhận mức thâm hụt lên tới 120 - 130 tỷ baht, nhưng đã có thể quay lại trạng thái thặng dư khi giá dầu hạ nhiệt.

Trong khi đó, Bộ Năng lượng Thái Lan cho biết giá dầu toàn cầu vẫn ở mức cao, với việc giá dầu thô Dubai vào khoảng 120 USD/thùng - tăng 72% so với trước xung đột ở Trung Đông, trong khi giá dầu diesel tại Singapore đã vượt ngưỡng 200 USD/thùng và có lúc lên đến gần 240 USD, gần gấp đôi mức bình thường.

Quỹ Dầu Nhiên liệu Thái Lan hiện đang thâm hụt khoảng 42 tỷ baht (gần 33.607 tỷ đồng) và dự kiến sẽ chịu thêm áp lực. Chính phủ đang cân nhắc các biện pháp bổ sung, bao gồm vay nợ để hỗ trợ thanh khoản của quỹ này và điều chỉnh thuế một phần.

Trên bình diện quốc tế, Australia đã công bố giảm một nửa thuế tiêu thụ nhiên liệu trong 3 tháng kể từ ngày 1/4/2026, dự kiến giúp giảm giá xăng dầu khoảng 26,3 cent Australia/lít (hơn 4.681,4 đồng/lít), nhưng sẽ khiến ngân sách thất thu khoảng 2,55 tỷ đô la Australia (hơn 45.977 tỷ đồng).

Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết biện pháp này nhằm giảm áp lực cho hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời đi kèm việc tạm dừng thu phí sử dụng đường đối với xe tải chạy dầu diesel trong 3 tháng.

Việt Nam cũng đã có các bước đi mạnh mẽ khi loại bỏ một số loại thuế đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không, bao gồm thuế môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt. Động thái này khiến giá nhiên liệu giảm ngay lập tức 19%.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính ước tính chính sách này sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng.

Việt Nam vẫn là nước nhập khẩu ròng dầu, với lượng nhập khẩu dầu thô năm 2025 đạt 14,2 triệu tấn, khoảng 80% từ Kuwait, trong khi xuất khẩu khoảng 2,5 triệu tấn, chủ yếu sang Australia và Thái Lan.

Cuộc tranh luận tại Thái Lan phản ánh bài toán chính sách ngày càng khó đối với các Chính phủ trên toàn thế giới - cân bằng giữa việc bảo vệ người tiêu dùng trước giá năng lượng tăng cao và nguy cơ làm suy yếu tính bền vững tài khóa.

Theo Bangkok Post/The Nation