Giá xăng tại Mỹ tăng sốc chỉ trong vài ngày, nguy cơ lan sang toàn bộ nền kinh tế

Giá xăng tại Mỹ đã tăng lên mức trung bình 3,41 USD/gallon vào ngày 8/3, chỉ một ngày sau khi giá dầu thô vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2023, trong bối cảnh căng thẳng lan rộng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Theo dữ liệu từ American Automobile Association, giá xăng tại Mỹ đã tăng khoảng 14% chỉ trong vòng 1 tuần. Mức ghi nhận ngày 8/3 cũng là mức cao nhất kể từ năm 2024.

Giá năng lượng tăng vọt vì gián đoạn nguồn cung

Đà tăng đột ngột của chi phí năng lượng, từ nhiên liệu máy bay đến dầu diesel dùng cho xe tải và máy nông nghiệp, chủ yếu bắt nguồn từ nguồn cung dầu thô tại khu vực Vịnh Ba Tư. Nhiều tàu chở dầu vốn vận chuyển dầu từ khu vực này đã tạm ngừng hoạt động, khiến thị trường toàn cầu bị cắt giảm khoảng 20% nguồn cung dầu.

Diễn biến này đã đẩy giá dầu tăng mạnh trên thị trường quốc tế. Đến cuối phiên ngày 7/3, dầu thô chuẩn Mỹ West Texas Intermediate đã tăng hơn 35% trong tuần, chốt ở mức 90,90 USD/thùng, trong đó phần lớn mức tăng diễn ra trong phiên giao dịch cuối tuần.

Theo AAA, lần gần nhất giá dầu ở vùng này là năm 2023, khi giá xăng tại Mỹ khi đó đã vượt 3,80 USD/gallon.

Chênh lệch lớn giữa các bang

Dù giá dầu chiếm khoảng 60% chi phí xăng, nhiều yếu tố khác như thuế, chi phí lọc dầu và vận chuyển cũng ảnh hưởng đến giá bán lẻ.

Sự khác biệt này khiến giá xăng tại các bang có khoảng cách đáng kể. Tại California, người dân phải trả trung bình 5,08 USD/gallon, mức cao nhất cả nước. Trong khi đó, tại Kansas, giá xăng chỉ khoảng 2,90 USD/gallon, thấp nhất tại Mỹ.

Áp lực kinh tế có thể kéo dài

Các chuyên gia cho rằng giá xăng có thể ổn định trở lại khi các tuyến vận chuyển dầu được khôi phục. Tuy nhiên, tác động tới kinh tế và ngân sách của người dân có thể kéo dài lâu hơn.

Ông Wayne Winegarden, nhà kinh tế tại Pacific Research Institute, cho rằng ngay cả khi giá năng lượng chỉ tăng trong ngắn hạn, tác động vẫn không nhỏ.

“Ngay cả khi giá chỉ tăng trong thời gian ngắn và sau 2 đến 3 tháng quay trở lại mức cũ, ngân sách của người dân vẫn bị siết chặt đáng kể và nền kinh tế cũng chịu ảnh hưởng. Điều đó có thể để lại hệ quả dài hạn”, ông nói.

Mỹ có thể sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược

Trong một cuộc phỏng vấn với Reuters ngày 6/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ưu tiên của ông hiện là chiến dịch quân sự tại Iran, đồng thời cho rằng việc giá xăng tăng trong ngắn hạn là điều có thể chấp nhận.

“Giá sẽ giảm rất nhanh khi mọi việc kết thúc. Nếu chúng tăng thì cứ tăng, bởi điều này quan trọng hơn việc giá xăng tăng thêm một chút”, ông nói.

Các chuyên gia năng lượng cho rằng tổng thống Mỹ thường có ít khả năng kiểm soát trực tiếp giá dầu. Tuy vậy, Mỹ vẫn có thể sử dụng Kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) có sức chứa khoảng 714 triệu thùng để ứng phó khi nguồn cung thiếu hụt.

Năm 2022, khi giá xăng tăng mạnh sau cuộc xung đột tại Ukraine, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã giải phóng hàng triệu thùng dầu từ kho dự trữ này nhằm hạ nhiệt thị trường.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, biện pháp này chỉ có tác dụng tạm thời. Kho dự trữ dầu chiến lược chủ yếu được thiết kế để đối phó với các tình huống khẩn cấp liên quan đến an ninh năng lượng, chứ không phải để điều tiết xu hướng giá trên thị trường.

“Nếu nước Mỹ thực sự thiếu nguồn cung và quân đội hay chính phủ cần dầu, đó mới là mục đích của kho dự trữ chiến lược”, ông Winegarden nói. “Còn nếu dùng nó để điều chỉnh biến động thị trường thì quy mô của nó đơn giản là không đủ”.

Theo NYT