Giá xăng tăng vọt hơn 36.000 đồng/lít, Campuchia ban hành Nghị định mới khiến xe xăng chịu thuế gấp 6 lần xe điện

Theo biểu giá bán lẻ nhiên liệu mới điều chỉnh hôm thứ Bảy (4/4) được Bộ Thương mại Campuchia công bố, để đổ đầy bình xăng tại thủ đô Phnom Penh (Campuchia) hiện tại, bạn sẽ phải trả 5.500 riel/lít (khoảng 1,38 USD/lít, tức hơn 36.324 đồng/lít). Hai năm trước, con số này chỉ khoảng 0,9 USD/lít (gần 23.706 đồng/lít).

Trong bối cảnh Trung Đông bất ổn vì chiến sự Mỹ - Israel với Iran, giá dầu thô quốc tế đã vượt mức 110 USD/thùng, vì vậy, Bộ Thương mại Campuchia đã phải can thiệp để áp trần giá bán lẻ.

Với đa số chủ xe, điều đó đồng nghĩa với chi phí hàng tháng tăng lên. Với Chính phủ, đây là một vấn đề mang tính cấu trúc mà việc áp trần giá không thể giải quyết lâu dài.

Campuchia nhập khẩu gần như toàn bộ nhiên liệu. Mỗi khi giá dầu tăng, tiền lại chảy ra khỏi đất nước Đông Nam Á này. Mỗi chiếc xe chạy xăng trên đường đều là một “gánh nặng thường trực” trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động.

Đó chính là bối cảnh đằng sau những gì xảy ra vào ngày 1/4/2026, khi Nghị định số 52 có hiệu lực và giảm thuế nhập khẩu đối với xe điện gia đình từ 35% xuống 0%.

Hướng đi giờ đây đã rất rõ ràng.

Những con số phía sau sự chuyển dịch

Tốc độ tăng trưởng xe điện ở Campuchia nhanh hơn nhiều so với những gì người mua nhận ra. Năm 2023, cả nước đăng ký 313 xe điện. Năm 2024, con số này tăng lên 2.253. Đến tháng 2 năm 2026, Bộ Công chính và Giao thông Campuchia báo cáo tổng cộng 14.534 xe điện đã được đăng ký - trong đó có 10.363 ô tô điện. Số đăng ký hàng tháng tăng gấp đôi từ 488 xe vào tháng 1 năm 2026 lên 1.078 xe chỉ riêng trong tháng 2.

Xét về mặt tuyệt đối, đây vẫn là mức khiêm tốn. Campuchia có hơn 8,3 triệu phương tiện, phần lớn chạy xăng hoặc dầu diesel. Tuy nhiên, xu hướng tăng trưởng không hề nhỏ và Nghị định số 52 sẽ còn đẩy tốc độ này lên cao hơn nữa.

Sắc lệnh này không đứng riêng lẻ. Nó đi kèm với chính sách quốc gia của Campuchia về xe điện đến năm 2030, khung pháp lý cho hạ tầng trạm sạc được ban hành giữa năm 2025 và mục tiêu đạt 30.000 ô tô điện vào cuối thập kỷ này. Campuchia không hành động ngẫu hứng, chỉ là môi trường giá nhiên liệu hiện nay đã khiến kế hoạch trở nên cấp bách hơn.

Bài toán hạ tầng

Phản đối phổ biến nhất với xe điện ở Campuchia không phải là giá mua mà là câu hỏi mà mọi người ngoài Phnom Penh đều đặt ra: Tôi sẽ sạc điện ở đâu?

Câu trả lời đang thay đổi nhanh hơn nhiều người nhận ra. Campuchia hiện có hơn 200 trạm sạc nhanh trên toàn quốc. Ba trạm mới đã mở dọc tuyến cao tốc Phnom Penh - Sihanoukville tại các mốc 63km, 109km và 156km - bao phủ toàn bộ tuyến liên tỉnh đông đúc nhất và gần như loại bỏ nỗi lo hết pin trên hành lang này. Riêng ZO Motors Cambodia đang triển khai 300 trạm sạc nhanh trên toàn quốc, trong đó 200 trạm dự kiến lắp đặt trong năm 2026.

Nguồn điện cho các trạm này cũng sạch hơn nhiều người nghĩ. Tính đến năm 2025, khoảng 63% điện năng quốc gia của Campuchia đến từ nguồn sạch, chủ yếu là thủy điện và năng lượng mặt trời. Một chiếc xe điện sạc tại Phnom Penh phần lớn sử dụng điện tái tạo - một vị thế môi trường tốt hơn so với hầu hết các thành phố tương đương ở Đông Nam Á hiện nay.

Khoảng trống thực sự nằm ở khu vực tỉnh lẻ. Người mua ở Kampong Thom hay Kratie sẽ phải tính toán khác với người ở thủ đô Phnom Penh. Chính sách và đầu tư đang hướng về khu vực này, nhưng khoảng cách vẫn chưa được lấp đầy hoàn toàn.

Nghị định số 52 thực sự thay đổi thị trường như thế nào?

Trước đây, một xe điện gia đình phải chịu thuế nhập khẩu 35% ngoài các loại thuế khác. Nay mức này là 0%. Kết hợp với các ưu đãi trước đó đã giảm 50% thuế nhập khẩu EV, tổng gánh nặng thuế cho xe điện mới hiện chỉ còn khoảng 21–25%. Trong khi đó, xe sử dụng động cơ đốt trong mới chịu thuế khoảng 122%.

Khoảng cách chênh lệch khoảng 4,9 đến 5,8 lần này không hề nhỏ. Nó có nghĩa là một chiếc xe điện giá 30.000 USD (hơn 790 triệu đồng) khi về đến Campuchia sẽ rẻ hơn đáng kể so với xe xăng tương đương. Với các doanh nghiệp vận hành đội xe, khi tính tổng chi phí sở hữu - nhiên liệu, bảo dưỡng, khấu hao, tài chính - xe điện đã từ “một lựa chọn” trở thành “ứng viên hàng đầu”.

Nghị định số 52 cũng tác động tới thị trường ô tô cũ ở Campuchia. Những xe nhập khẩu trước ngày 1/4/2026 với mức thuế 35% giờ phải cạnh tranh với xe mới nhập rẻ hơn. Người mua xe điện cũ từ năm 2024 đến năm 2025 nên tính yếu tố thời điểm này khi thương lượng giá.

Bức tranh toàn cầu

Campuchia không đơn độc. Trên khắp Đông Nam Á, các Chính phủ đang dùng cùng một “đòn bẩy” - chính sách thuế - khi phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu trở thành rủi ro khó kiểm soát bằng trần giá.

Thái Lan đã giảm thuế nhập khẩu EV về 0% trong giai đoạn năm 2022 đến năm 2023, tạo ra làn sóng xe Trung Quốc và thay đổi thị trường xe mới. Indonesia - nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á gắn ưu đãi thuế EV với yêu cầu nội địa hóa sản xuất. Việt Nam cũng đang chứng kiến hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu tăng cùng giá dầu khu vực.

Thái Lan là minh chứng rõ ràng cho lợi ích đó trong thực tế: các hãng xe điện Trung Quốc chiếm khoảng 70% thị trường EV mới năm 2023. Giá giảm, đăng ký tăng và một phân khúc vốn chỉ là thị trường ngách đã trở thành yếu tố mua sắm chính thống trong vòng 18 tháng. Campuchia đang ở giai đoạn đầu của một chu kỳ tương tự..

Các hãng Trung Quốc cũng là trung tâm của làn sóng này tại Campuchia. “Vua xe điện Trung Quốc” BYD đã có nhà máy lắp ráp tại khu kinh tế đặc biệt Sihanoukville, sẵn sàng phục vụ thị trường vừa trở nên “dễ vào” hơn. Toyota và Tesla vẫn phổ biến, nhưng lợi thế giá nghiêng về các thương hiệu vốn đã rẻ hơn. Nghị định số 52 càng nới rộng khoảng cách đó.

Điều này có ý nghĩa gì với người mua phương tiện giao thông lúc này?

Xe xăng sẽ không biến mất. Hạ tầng đường bộ, sự phân bố chưa đồng đều của trạm sạc và thói quen tiêu dùng ngoài Phnom Penh khiến xe động cơ đốt trong vẫn chiếm ưu thế trong nhiều năm nữa. Điều quan trọng là chúng ta hiểu sự chuyển dịch đang diễn ra ở đâu trước tiên.

Một người mua xe trả góp trong 5 năm giờ đang so sánh môi trường thuế 122% của xe xăng với 21–25% của xe điện, trong bối cảnh xăng ở mức 1,25 USD/lít và mạng lưới sạc đang mở rộng nhanh chóng. Bài toán tổng chi phí sở hữu đang nghiêng hẳn về một phía.

Câu hỏi không còn là xe điện có hợp lý ở Campuchia hay không. Câu hỏi là hạ tầng trên tuyến đường của bạn, tại tỉnh của bạn cho nhu cầu sử dụng cụ thể của bạn đã sẵn sàng hay chưa. Với ngày càng nhiều người mua Campuchia, câu trả lời đang dần là: có.

Theo Khmer Times