Giải Nhất khoa học kỹ thuật bị tố 'đạo văn': Bộ Giáo dục vào cuộc

Tối 29/3, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết đã tiếp nhận thông tin phản ánh liên quan đến một số nghi vấn về bảo đảm liêm chính khoa học trong Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025-2026.

Theo Bộ GD&ĐT, đây là cuộc thi có tính chất mở, do đó công tác rà soát, hậu kiểm sau cuộc thi là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và tuân thủ quy định. Bộ đã chỉ đạo các đơn vị chức năng phối hợp với ban tổ chức, hội đồng giám khảo cùng các tổ chức, cá nhân liên quan tiến hành kiểm tra, làm rõ các nội dung được phản ánh.

Trên cơ sở kết quả rà soát, xác minh, trong trường hợp phát hiện vi phạm, Bộ GD&ĐT và ban tổ chức cuộc thi sẽ xử lý theo quy định tại Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung quy chế cuộc thi và các quy định pháp luật liên quan, bảo đảm nguyên tắc khách quan, công bằng, minh bạch và nghiêm túc. Bộ cũng cho biết sẽ tiếp tục cung cấp thông tin tới các cơ quan báo chí khi có kết luận chính thức.

Động thái của Bộ diễn ra sau khi trên nhiều diễn đàn mạng xã hội xôn xao về các dự án đạt giải Nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia.

Trong đó, đáng chú ý là dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của nhóm học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy (Ninh Bình) vừa đoạt giải Nhất, bị nghi có dấu hiệu “đạo văn”.

Nhiều người đặt vấn đề về tính khả thi của quá trình nghiên cứu, khi dự án đòi hỏi loạt kỹ thuật khó, phải thực hiện dài ngày trong phòng thí nghiệm. Các ý kiến cho rằng khối lượng nghiên cứu sâu hơn một luận văn thạc sĩ và là "không tưởng" với 2 học sinh phổ thông, đến từ lớp chuyên Toán và Địa lý.

Ngoài ra, dự án của 2 em còn bị chỉ ra có nhiều chi tiết giống với nghiên cứu của một nhà khoa học, đang công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và một nghiên cứu sinh, có luận án tiến sĩ đăng trên website viện này.

Ngoài dự án tại Ninh Bình, một dự án khác đoạt giải Nhất của nhóm học sinh Trường THPT Ngô Quyền (Hải Phòng) cũng vấp phải nghi vấn khi bị cho là có nhiều điểm “khá giống” với một nghiên cứu của tiến sĩ ngành hóa học thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Từ các nghi vấn nêu trên, nhiều ý kiến đề nghị Bộ GD&ĐT công khai toàn bộ hồ sơ các dự án dự thi để cộng đồng và giới chuyên môn tham gia giám sát, đánh giá về chất lượng cũng như tính liêm chính khoa học. Một số ý kiến kiến nghị thẩm tra lại các dự án đạt giải nhất, đồng thời xem xét hủy kết quả nếu phát hiện vi phạm.

Thực tế, các dự án đạt giải tại Cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia những năm gần đây nhiều lần gây tranh luận trong giới chuyên môn, với nhận định một số đề tài có độ phức tạp vượt khả năng thông thường của học sinh phổ thông.

Năm 2025, một dự án đạt giải Nhất của học sinh Hưng Yên từng bị phản ánh có nội dung trùng lặp với sản phẩm của một tác giả người Indonesia. Sau đó, Bộ GD&ĐT đã thu hồi giải thưởng và giấy chứng nhận của 2 học sinh liên quan.

Cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia (VISEF) năm học 2025-2026 diễn ra từ ngày 20 đến 22/3 tại Đại học Phenikaa (Hà Nội), thu hút 457 học sinh với 242 dự án tham gia, tăng 30 dự án so với năm trước.

Theo quy định tuyển sinh của Bộ GD&ĐT, thí sinh đoạt giải Ba trở lên có thể được xét tuyển thẳng vào đại học theo ngành phù hợp. Tuy nhiên, trong mùa tuyển sinh năm nay, nhiều cơ sở đào tạo đã điều chỉnh, không còn áp dụng chính sách này.

Hiện quá trình kiểm tra, xác minh vẫn đang được triển khai. Kết luận chính thức từ Bộ GD&ĐT sẽ là căn cứ để làm rõ các nghi vấn, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và nghiêm túc của cuộc thi.