Giáo sư duy nhất Việt Nam giành giải 'Nobel Toán học' nhận nhiệm vụ quan trọng

Mới đây, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) thông báo về việc triển khai chương trình hợp tác đào tạo cử nhân tài năng ngành Toán.

Theo đó, Viện sẽ phối hợp với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc hai đại học quốc gia, bắt đầu từ khóa tuyển sinh năm 2026. Chương trình hướng đến việc phát hiện và bồi dưỡng những sinh viên có năng lực nổi bật trong lĩnh vực Toán học, đồng thời tạo điều kiện để các em theo đuổi con đường nghiên cứu chuyên sâu.

Theo dự kiến, mỗi trường sẽ tuyển chọn khoảng 30 sinh viên vào lớp cử nhân tài năng. Các sinh viên này sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi như miễn toàn bộ học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí hằng tháng ở hai mức là 7,5 triệu đồng hoặc 15 triệu đồng.

Mức hỗ trợ cao nhất sẽ dành cho các sinh viên vượt qua vòng phỏng vấn trực tiếp với Giáo sư Ngô Bảo Châu và đại diện VIASM. Các sinh viên còn lại sẽ tham gia một bài đánh giá năng lực để xét cấp học bổng ở mức 7,5 triệu đồng mỗi tháng.

Bên cạnh hỗ trợ tài chính, sinh viên của chương trình còn có cơ hội tham gia các chuỗi bài giảng chuyên sâu do Giáo sư Ngô Bảo Châu cùng nhiều nhà toán học uy tín trong và ngoài nước giảng dạy, do VIASM mời. Toàn bộ kinh phí tổ chức chương trình được tài trợ bởi VIASM và Quỹ Hỗ trợ đổi mới Giáo dục Việt Nam (VIEF).

Các nhà khoa học nhận định, Việt Nam có nhiều học sinh đam mê và có năng khiếu Toán học. Hằng năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn 6 học sinh xuất sắc nhất để tham dự Olympic Toán quốc tế (IMO). Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, có khoảng 50 học sinh ở các vòng tuyển chọn có trình độ tương đương hoặc gần đạt mức này. Đây đều là những gương mặt có tiềm năng trở thành các nhà toán học chuyên nghiệp trong tương lai, chưa kể nhiều tài năng khác ở các cấp học.

Từ thực tế đó, Giáo sư Ngô Bảo Châu cùng nhiều nhà khoa học mong muốn đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của Toán học Việt Nam, đặc biệt là trong công tác đào tạo nhân lực nghiên cứu chất lượng cao, nhất là ở bậc sau đại học và tiến sĩ. Chương trình cử nhân tài năng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để phát hiện, bồi dưỡng và giữ chân các tài năng Toán học trong nước.

Ngô Bảo Châu là một trong những nhà Toán học tiêu biểu của Việt Nam. Ông có thành tích học tập xuất sắc, không chỉ nổi tiếng ở trong nước mà còn được quốc tế vinh danh.

Năm 1988 và 1989, ông liên tiếp giành Huy chương Vàng tại Olympic Toán học quốc tế, trở thành thí sinh Việt Nam đầu tiên đạt được thành tích này hai lần. Từ thành công này, ông nhận được học bổng du học nước ngoài.

Theo đó, vào năm 1990, Ngô Bảo Châu nhận được học bổng của Chính phủ Pháp và sang học tập tại Đại học Paris VI. Tại đây, ông tiếp tục theo đuổi niềm đam mê nghiên cứu Toán học và đạt được nhiều thành tựu. Ở tuổi 25, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại Đại học Nam Paris. Sau đó, ông tiếp tục hoàn thành luận án habilitation tại Đại học Bắc Paris vào năm 2003. Đây là học vị cao trong hệ thống giáo dục châu Âu, cho phép đảm nhiệm vị trí Giáo sư và hướng dẫn nghiên cứu sinh.

Một năm sau, ông chính thức được bổ nhiệm làm Giáo sư tại Đại học Nam Paris và trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam theo diện đặc cách.

Từ năm 2010, ông gia nhập Khoa Toán của Đại học Chicago, một trong những trung tâm nghiên cứu Toán học hàng đầu thế giới.

Cột mốc quan trọng nhất trong sự nghiệp của Giáo sư Ngô Bảo Châu là năm 2010, ông được xướng tên trong danh sách 4 nhà Toán học nhận Huy chương Fields - giải thưởng cao quý nhất, được ví như “Nobel Toán học”. Công trình chứng minh “Bổ đề cơ bản” của Giáo sư Ngô Bảo Châu được xem là bước đột phá trong chương trình Langlands, mở ra hướng nghiên cứu sâu rộng trong Toán học hiện đại.

Bên cạnh công việc giảng dạy và nghiên cứu ở nước ngoài, ông vẫn tích cực đóng góp cho sự phát triển của Toán học Việt Nam khi đảm nhiệm vai trò Giám đốc khoa học của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM). Trong thời gian tới, ông sẽ rời Mỹ, công tác tại Đại học Hong Kong từ tháng 6/2026, đồng thời tiếp tục giữ cương vị Giám đốc khoa học của VIASM, góp phần thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu và phát triển Toán học trong nước.