Giữa 'tâm bão' năng lượng, hàng trăm tỷ USD vẫn đổ mạnh vào AI

Theo báo cáo thị trường năm 2026, tổng vốn đầu tư vào AI toàn cầu đã đạt mức 200-250 tỷ USD mỗi năm, tăng gấp 2-3 lần so với 2022.

Các tập đoàn lớn như Microsoft, Google và Amazon đều chi hàng chục tỷ USD mỗi năm cho hạ tầng AI, trung tâm dữ liệu và các mô hình ngôn ngữ.

Không doanh nghiệp nào phản ánh rõ xu hướng này hơn Nvidia. Nhu cầu chip AI tăng vọt đã giúp tập đoàn ghi nhận doanh thu hơn 60 tỷ USD trong năm gần nhất, tăng hơn 100% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này minh chứng rằng AI đã trở thành bến đỗ an toàn của dòng vốn toàn cầu, bất chấp những khó khăn ở các ngành khác.

Ở Mỹ và EU, chi phí vay vốn tăng đã kéo giá nhà và tiến độ dự án bất động sản chậm lại. Lợi nhuận trung bình của ngành này giảm xuống khoảng 5-8%/năm, thấp hơn nhiều so với mức 30-40% mà AI đang đạt được. Nhiều nhà đầu tư phải chờ dài hạn mới thu hồi vốn, khiến bất động sản trở nên ổn định nhưng không hấp dẫn bằng AI trong ngắn hạn.

Trong khi đó, vốn đầu tư mạo hiểm vào fintech, thương mại điện tử hay giáo dục giảm đáng kể trong 2025–2026, lợi nhuận trung bình chỉ khoảng 10–15%/năm, chịu áp lực cạnh tranh và lãi suất cao. Dòng tiền vào những ngành này còn hạn chế, không tạo ra hiệu ứng 'bùng nổ' như AI.

Đáng lo ngại là cùng lúc đó, khủng hoảng năng lượng đang bủa vây nhiều doanh nghiệp. Giá dầu Brent duy trì quanh mức 110–120 USD/thùng, cao hơn khoảng 40% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá khí đốt tại châu Âu đã tăng gần 50% trong 6 tháng qua, kéo chi phí vận hành và logistics lên mức kỷ lục.

Nhiều nhà máy phải tạm dừng hoặc giảm công suất do chi phí năng lượng vượt quá khả năng chịu đựng, khiến các ngành truyền thống rơi vào trạng thái 'bóp nghẹt dòng tiền'.

Dù doanh nghiệp cắt giảm tuyển dụng và trì hoãn mở rộng, lãi suất cao khiến chi phí vay vốn tăng và người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, AI vẫn là lĩnh vực duy nhất hút dòng tiền mạnh mẽ.

Các chuyên gia nhận định ba yếu tố chính giải thích cho sức hút này: AI có quy mô thị trường khổng lồ, tác động đến tài chính, y tế, giáo dục, sản xuất; cuộc đua công nghệ Mỹ – Trung biến AI thành chiến lược quốc gia và hiệu ứng FOMO khiến các quỹ đầu tư liên tục đổ tiền vào các startup AI.

Tuy nhiên, làn sóng đầu tư vào AI cũng tiềm ẩn rủi ro. Nhiều công ty AI đang được định giá cao trong khi chưa chứng minh được khả năng sinh lợi dài hạn, dẫn đến cảnh báo về nguy cơ 'bong bóng AI' tương tự như thời kỳ dot-com đầu những năm 2000. Dù vậy, sức hút chiến lược và tiềm năng sinh lời lớn vẫn khiến AI trở thành tâm điểm hút vốn toàn cầu.