Hà Nội đề xuất làm bể ngầm dung tích 125 triệu m3 ứng phó ngập úng

Mới đây, HĐND TP. Hà Nội đã đề xuất nhiều dự án nhằm phòng chống ngập úng cho thành phố. Theo đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Hà Nội sẽ rà soát và xây dựng lại quy hoạch do hàng loạt tồn tại kéo dài trong hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị.

Các vấn đề “nóng” gồm ô nhiễm môi trường, xử lý nước thải và rác thải chưa hiệu quả, tình trạng ùn tắc giao thông ngày càng nghiêm trọng, trật tự - văn minh đô thị chưa bảo đảm, đặc biệt là tình trạng ngập úng thường xuyên tại nhiều tuyến phố mỗi khi mưa lớn.

Trước thực tế đó, thành phố định hướng đầu tư mạnh vào hệ thống công trình ngầm, bao gồm các công trình công cộng ngầm, bãi đỗ xe ngầm và trọng tâm là giao thông ngầm kết hợp với các bể ngầm chứa nước quy mô lớn. Giải pháp này nhằm xử lý bài toán thoát nước đô thị và giảm thiểu tình trạng ngập úng. Theo đề xuất, tỷ lệ ngầm hóa tại khu vực nội đô có thể đạt trên 40% tổng diện tích đất xây dựng đô thị.

Đáng chú ý, đồ án đặt ra nghiên cứu xây dựng hệ thống bể ngầm khổng lồ chứa nước mưa, kết hợp không gian giao thông ngầm để giải quyết triệt để ngập úng. Hệ thống bể ngầm này được dự kiến có dung tích khoảng 125 triệu m3 và triển khai trong giai đoạn 2036-2045.

Thành phố cũng nghiên cứu bổ sung quy hoạch các hồ điều hòa nhằm trữ nước, thoát nước và chống úng ngập tại những khu vực có cốt nền thấp, thường xuyên bị ngập, đồng thời kết hợp phát triển trồng rừng và đào các hồ lớn để tăng khả năng tích trữ nước dự phòng.

Bên cạnh các giải pháp trữ nước, Hà Nội chủ trương xây dựng các trạm bơm công suất lớn. Trong các tình huống khẩn cấp hoặc tại những khu vực trũng thấp thường xuyên ngập úng, hệ thống bơm công suất cao sẽ được vận hành nhằm chủ động tiêu thoát nước, giảm thiểu thiệt hại cho khu vực đô thị.

Ý tưởng xây dựng hầm ngầm chứa nước mưa đã được Hà Nội đặt ra từ năm 2018. Khi đó, Công ty Thoát nước Hà Nội đề xuất xây dựng các hầm ngầm điều tiết nước mưa tại ba điểm ngập nặng kéo dài nhiều năm, gồm phố Đường Thành, khu vực ngã tư Phan Bội Châu - Lý Thường Kiệt (Hoàn Kiếm) và phố Nguyễn Khuyến. Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có hầm ngầm tại phố Nguyễn Khuyến được triển khai và đưa vào sử dụng từ cuối năm 2021.

Bể ngầm tại phố Nguyễn Khuyến được xây dựng dưới sân Trường THCS Lý Thường Kiệt, có kết cấu bê tông cốt thép, chiều dài 34m, rộng 9m, sâu 6,6m, dung tích khoảng 2.000m3. Đáy và tường hầm dày 50cm, trần dày 30cm, bên trong có hệ thống cột bê tông cốt thép để gia cố và chống đỡ kết cấu. So với đề xuất bể ngầm khổng lồ dung tích 125 triệu m3 trong đồ án quy hoạch tổng thể, quy mô công trình tương lai sẽ lớn gấp khoảng 62.500 lần bể ngầm Nguyễn Khuyến.

Ý tưởng xây dựng các bể ngầm quy mô lớn xuất phát từ đặc điểm khí hậu và thời tiết của Hà Nội. Mùa mưa ở Hà Nội kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm khoảng 80-85% tổng lượng mưa cả năm. Trong đó, lượng mưa lớn nhất thường tập trung vào các tháng 7, 8 và 9, với mức trung bình từ 200-300mm mỗi tháng.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, tổng lượng mưa năm 2020 dao động từ 1.444-1.863mm, cao hơn trung bình nhiều năm từ 25-241mm. Năm 2021 ghi nhận 15 đợt mưa, tổng lượng mưa đạt 1.953-2.304mm, vượt trung bình nhiều năm từ 219-695mm.

Đến năm 2024, dù chỉ có 7 đợt mưa, tổng lượng mưa vẫn dao động từ 1.945-2.733mm, cao hơn trung bình nhiều năm từ 300-1.124mm. Năm 2025 chưa có số liệu thống kê đầy đủ, song trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10 đã xuất hiện nhiều trận mưa lớn vượt công suất thiết kế của hệ thống thoát nước, khiến hàng trăm tuyến phố cùng nhiều xã ngoại thành bị ngập úng kéo dài.

Để kịp thời khắc phục tình trạng này, Sở Xây dựng đã tham mưu UBND TP. Hà Nội ban hành 10 quyết định đầu tư xây dựng các công trình khẩn cấp chống úng ngập, với tổng mức đầu tư dự kiến gần 5.600 tỷ đồng. Thành phố đồng thời chỉ đạo ưu tiên bố trí nguồn lực, rút ngắn thủ tục đầu tư, bảo đảm các hạng mục chính của 10 dự án cơ bản hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2026.

Cụ thể, 10 dự án khẩn cấp chống úng ngập của Hà Nội gồm:

Cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới một số hạng mục công trình tiêu thoát nước để xử lý úng ngập tại khu đô thị Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây, Đoàn ngoại giao, Ciputra, khu vực Võ Chí Công, Long Biên, Đông Anh, Gia Lâm (tổng vốn đầu tư 262 tỷ).

Cải tạo tuyến kênh Thụy Phương xử lý khẩn cấp bổ cập nước sông Tô Lịch và tăng cường giải quyết úng ngập cục bộ khu vực Resco, Ecohome, Đoàn ngoại giao, Tây hồ Tây, Ciputra và lân cận (vốn đầu tư 869 tỷ).

Cải tạo tuyến hạ lưu Kim Ngưu nối sông Tô Lịch với Trạm bơm Yên Sở (700 tỷ).

Cải tạo nâng công suất một số trạm bơm hiện có, kết hợp lắp đặt một số trạm bơm dã chiến và cải tạo, xây dựng mới một số tuyến cống, rãnh thoát nước để giải quyết úng ngập khu vực dọc đại lộ Thăng Long (163 tỷ).

Đầu tư xây dựng hồ điều hòa Phú Đô, phường Từ Liêm (800 tỷ).

Đầu tư xây dựng hồ điều hòa Yên Nghĩa 2, xã An Khánh (250 tỷ).

Xây dựng, lắp đặt bổ sung một số trạm bơm hồ, bể điều tiết, hệ thống đường ống thoát nước lưu vực Tô Lịch, Tả Nhuệ (590 tỷ).

Đầu tư xây dựng hồ điều hòa Thụy Phương 2, phường Đông Ngạc (717 tỷ). Đầu tư xây dựng hồ điều hòa Yên Nghĩa 1, xã An Khánh (858 tỷ).

Đầu tư xây dựng nối đầu mối Mễ Trì (Hồ Đồng Bông 2, phường Đại Mỗ) (370 tỷ).

Dự kiến hạng mục chính các dự án sẽ hoàn thành trước mùa mưa năm 2026, dự án hoàn thành trong quý IV/2026.