Hai đồng minh NATO của Mỹ bắt đầu đàm phán với Iran về eo biển Hormuz

Trong một nỗ lực nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại vùng Vịnh, hai đồng minh chủ chốt của Mỹ trong NATO là Pháp và Ý đã bắt đầu các cuộc đàm phán sơ bộ với Tehran. Mục tiêu trọng tâm của các bên là đạt được thỏa thuận đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, qua đó khôi phục hoạt động vận chuyển năng lượng vốn đang bị đình trệ nghiêm trọng tại cửa ngõ huyết mạch này.

Eo biển Hormuz, cửa ngõ huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu, đang rơi vào tình trạng đình trệ nghiêm trọng. Tình hình càng trở nên căng thẳng khi tân Lãnh đạo tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, tuyên bố sẽ duy trì việc đóng cửa eo biển này, buộc các công ty vận tải biển phải cầu cứu sự hỗ trợ từ hải quân phương Tây.

Trước áp lực đó, theo nguồn tin từ Financial Times, nhiều nước châu Âu đang nỗ lực tìm kiếm một giải pháp dung hòa nhằm nối lại xuất khẩu dầu khí mà không làm leo thang xung đột quân sự. Trong khi Pháp được xác nhận là bên tham gia trực tiếp, Ý cũng đang tích cực mở các kênh thảo luận riêng biệt với Tehran để tìm kiếm tiếng nói chung.

Mặc dù nỗ lực đối thoại đang được thúc đẩy, các quốc gia châu Âu vẫn giữ thái độ thận trọng tối đa để tránh bị lôi kéo trực tiếp vào vòng xoáy xung đột. Một số nước, dẫn đầu bởi Tây Ban Nha, thậm chí đã công khai chỉ trích các cuộc tấn công ban đầu của Mỹ và Israel – những hành động được xem là ngòi nổ cho cuộc chiến tranh khu vực hiện nay.

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài đang đẩy chi phí năng lượng lên mức báo động, đe dọa trực tiếp đến ngân sách quốc gia và đời sống người dân trên khắp lục địa già. Giá dầu đã nhảy vọt từ mức 60 USD đầu năm lên ngưỡng 100 USD/thùng, trong khi giá khí đốt tại châu Âu cũng ghi nhận mức tăng kỷ lục 75% cùng kỳ.

Sức ép này đã tạo ra những rạn nứt trong chiến lược chung của EU. Dù Ý, Pháp và Hy Lạp hiện đều duy trì tàu chiến tại Biển Đỏ trong khuôn khổ sứ mệnh Aspides, nhưng không một quốc gia nào sẵn sàng hộ tống tàu thuyền qua "vùng tử địa" Hormuz nếu rủi ro bị tấn công vẫn hiện hữu.

Sự thiếu thống nhất còn thể hiện rõ khi nhiều nước châu Âu lên tiếng phản đối việc tiếp cận Iran, khiến nỗ lực tìm kiếm tiếng nói chung trở nên vô cùng phức tạp.

Trong khi đó, Anh chọn một lối đi riêng. Các quan chức London xác nhận không đàm phán trực tiếp với Iran; thay vào đó, Ngoại trưởng Yvette Cooper đang có chuyến công du tới Ả Rập Xê Út để thảo luận về việc đảm bảo nguồn cung dầu ổn định với các quốc gia vùng Vịnh.

Về phía Pháp, Tổng thống Emmanuel Macron khẳng định Paris sẵn sàng tham gia hộ tống tàu thuyền một khi xung đột lắng xuống. Điện Élysée cũng nhắc lại thông điệp cứng rắn mà ông Macron đã gửi tới Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, nhấn mạnh rằng Tehran "cần đảm bảo tự do hàng hải" như một điều kiện tiên quyết để chấm dứt tình trạng đóng cửa eo biển.

Tại Ý, dù Chính phủ chưa đưa ra phản hồi chính thức với giới truyền thông, nhưng Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto đã hé lộ chiến lược của Rome trên tờ Corriere della Sera. Theo ông, Ý đang nỗ lực để châu Âu có thể "nói chung một tiếng nói" với hai mục tiêu then chốt, mà trước hết là yêu cầu Iran chính thức cho phép tàu thuyền từ các quốc gia không tham chiến được quyền lưu thông tự do qua eo biển chiến lược này.

Tham khảo Financial Times, Reuters