Hàng giá rẻ Trung Quốc là mối nguy lớn hơn cả thuế quan Mỹ ở nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á

Làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc gây tác động nghiêm trọng hơn nhiều so với thuế quan mà Chính phủ của Tổng thống Mỹ Donald Trump áp lên các sản phẩm của Thái Lan, theo ông Somkiat Tangkitvanich, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Thái Lan (TDRI).

Phát biểu tại một hội thảo về thuế quan do Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan tổ chức hôm 28/1, ông Somkiat cho biết một nghiên cứu của TDRI cho thấy tác động của thuế quan Mỹ đối với Đông Nam Á nói chung và Thái Lan nói riêng không quá nặng nề.

Xuất khẩu của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), bao gồm cả Thái Lan, sang Mỹ đã tăng trong năm ngoái.

Ông Somkiat cho biết sự tăng trưởng này không chỉ do việc vận chuyển hàng hóa gấp rút trước khi thuế quan thay đổi. Ngay cả sau khi thuế quan được áp dụng, xuất khẩu vẫn tiếp tục tăng trưởng.

Từ tháng 8 đến tháng 11 năm ngoái, xuất khẩu của Thái Lan - nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á sang Mỹ tăng tới 30%, với mức tăng trải rộng trên nhiều nhóm sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường như máy tính và linh kiện máy tính. Dây là những mặt hàng Mỹ nhập khẩu với khối lượng lớn để phục vụ xây dựng các trung tâm dữ liệu.

“Tác động từ thuế quan của Tổng thống Donald Trump không đặc biệt nghiêm trọng. Xét về ảnh hưởng trực tiếp, gần như có thể bỏ qua”, ông Somkiat nói.

“Thuế suất áp lên Thái Lan không khác biệt đáng kể so với các nước khác, và Thái Lan thậm chí còn có lợi thế hơn một chút so với Việt Nam”.

Ông cho biết khi thuế suất trung bình 19% của Mỹ áp lên hàng hóa Thái Lan được tính theo cơ cấu từng mặt hàng, chẳng hạn ổ cứng (HDD) chịu thuế 0%, thì mức thuế quan thực tế của Thái Lan đã giảm từ 19% xuống còn 16,5% tính đến tháng 8 năm 2025.

Tuy nhiên, sau khi ông Trump áp thuế cụ thể lên một số ngành như nhôm và thép, thuế suất hiệu dụng chung của Thái Lan đã tăng lên 17,6%, dù mức này vẫn không bị xem là nghiêm trọng.

Theo ông Somkiat, tác động trực tiếp của thuế quan Mỹ đối với Thái Lan ước tính làm cho tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của “xứ sở Chùa Vàng” giảm 0,3 điểm %

Tuy nhiên, tác động này được phân bổ trong nhiều năm. Ví dụ, nếu toàn bộ ảnh hưởng diễn ra trong 3 năm thì mỗi năm GDP của Thái Lan chỉ giảm khoảng 0,1 điểm % – không tạo ra cú sốc lớn đối với nền kinh tế nước này, ông nói.

Ông Somkiat nhấn mạnh yếu tố gây tổn hại lớn hơn cho Thái Lan chính là làn sóng hàng hóa Trung Quốc tràn vào thị trường nội địa – vấn đề đã tồn tại từ trước khi Mỹ áp thuế.

TDRI đã tiến hành mô phỏng và cho thấy nếu hàng hóa Thái Lan không thể cạnh tranh trên cả thị trường toàn cầu lẫn thị trường trong nước do phải đối đầu với hàng Trung Quốc giá rẻ, tác động lên GDP Thái Lan có thể lên tới 0,8 - 0,9 điểm %.

Ông cũng cảnh báo Thái Lan phải giám sát việc vận chuyển quá cảnh, hay việc làm giả thông tin xuất xứ hàng hóa khi xuất khẩu sang Mỹ.

Thái Lan phải đảm bảo rằng Mỹ không coi nước này là điểm trung chuyển cho hàng Trung Quốc hướng đến thị trường Mỹ, ông Somkiat nói.

Vị chuyên gia kinh tế này cho rằng chính sách thuế quan của ông Trump nên được xem là bước ngoặt để Thái Lan đẩy nhanh nỗ lực hoàn tất Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Liên minh châu Âu (EU) và theo đuổi tư cách thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Nếu không có sự thích ứng, chẳng hạn như sửa đổi các luật lệ gây cản trở mang tính cơ cấu, nền kinh tế Thái Lan sẽ khó có thể phục hồi, ông Somkiat cảnh báo.

“Khi luật chơi thay đổi nhưng tư duy và chính sách không thay đổi, chúng ta sẽ rơi vào tình trạng tồi tệ hơn trước”, ông nói.

Bà Arada Fuangtong, Tổng Cục trưởng Cục Ngoại thương Thái Lan cho biết các cuộc đàm phán kỹ thuật với Mỹ về thuế quan vẫn đang tiếp diễn, đặc biệt liên quan đến quy tắc xuất xứ.

Theo quy định của Mỹ, nguyên liệu nhập khẩu sử dụng tại Thái Lan chỉ được tính là hàm lượng nội địa nếu trải qua quá trình chuyển đổi đáng kể, bao gồm việc thay đổi mã số Hệ thống hài hòa (HS).

Trong tương lai, Mỹ có thể cân nhắc áp dụng tiêu chí hàm lượng giá trị khu vực, nhưng theo định nghĩa của Mỹ, “khu vực” mang tính liên minh, đồng nghĩa với việc một số quốc gia bị Mỹ loại trừ sẽ không được tính.

Bà cũng kêu gọi các doanh nghiệp niêm yết tận dụng nhiều hơn các tối đa các Hiệp định thương mại tự do mà Thái Lan đã ký với các nước khác. Hiện quốc gia Đông Nam Á này có 930 doanh nghiệp niêm yết, trong đó 354 doanh nghiệp là nhà xuất khẩu.

Tuy nhiên, chỉ có 193 doanh nghiệp sử dụng ưu đãi từ các FTA trong 18 hiệp định mà Thái Lan đã ký, với tổng giá trị hàng hóa hưởng ưu đãi FTA chỉ khoảng 1 tỷ USD.

Ông Soraphol Tulayasathien, Phó Chủ tịch điều hành cấp cao của Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan cho biết một trong những lý do khiến các doanh nghiệp niêm yết ít sử dụng FTA là do các điều kiện của FTA khá phức tạp, đặc biệt trong việc tính toán quy tắc xuất xứ, cũng như nguồn lực lớn mà doanh nghiệp phải bỏ ra để đảm bảo việc tuân thủ.

Theo Bangkok Post