Hàng trăm người dân kiện Chính phủ Nhật Bản

Hàng trăm công dân Nhật Bản đã đệ đơn kiện Chính phủ Nhật Bản, cáo buộc nhà nước không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ hiến định trong ứng phó biến đổi khí hậu, qua đó xâm phạm quyền sống an toàn, quyền sinh kế và quyền được hưởng môi trường khí hậu ổn định của người dân. Đây là vụ kiện đòi bồi thường đầu tiên tại Nhật nhắm trực tiếp vào trách nhiệm của Nhà nước trong vấn đề khí hậu, mang ý nghĩa pháp lý và chính trị đặc biệt.

Nguyên đơn lập luận rằng các chính sách khí hậu hiện hành không tương xứng với mức độ rủi ro thực tế, khi Nhật Bản vừa trải qua mùa hè nóng nhất kể từ năm 1898. Nắng nóng cực đoan đã gây thiệt hại kinh tế, ảnh hưởng nghiêm trọng đến lao động ngoài trời, nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng. Theo đơn kiện, sự chậm trễ và thiếu quyết đoán của Nhà nước đã biến rủi ro khí hậu thành tổn thất hiện hữu, không còn là nguy cơ trừu tượng trong tương lai.

Chính phủ Nhật phản biện rằng các mục tiêu giảm phát thải mới đã phù hợp với Hiệp định Paris, song phía nguyên đơn cho rằng các cam kết này không mang tính ràng buộc pháp lý, đồng thời thấp hơn đáng kể so với lộ trình khoa học do Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu khuyến nghị. Do đó, khoảng trống lập pháp này bị xem là vi hiến.

Về mặt thực tiễn, khả năng thắng kiện là thấp. Tuy nhiên, về mặt chính trị-pháp lý, vụ kiện có thể tạo ra áp lực thể chế đáng kể, tương tự các phán quyết mang tính bước ngoặt tại Hàn Quốc và Đức, nơi tòa án đã buộc nhà nước phải nâng chuẩn trách nhiệm khí hậu. Như các học giả nhận định, mục tiêu cốt lõi của vụ kiện không nằm ở khoản bồi thường tượng trưng, mà ở việc tái định nghĩa trách nhiệm hiến định của Nhà nước trước khủng hoảng khí hậu.

Nói cách khác, đây không chỉ là một vụ kiện môi trường, mà là thách thức trực diện đối với mô hình quản trị khí hậu của Nhật Bản trong kỷ nguyên rủi ro toàn cầu.

Theo The Japan Times