Hàng triệu người nộp thuế sắp đón tin vui mới

Bộ Tài chính đang đề xuất một thay đổi đáng chú ý trong chính sách thuế thu nhập cá nhân khi nâng ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng mỗi tháng.

Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần phản ánh sát hơn thực tế đời sống và thu nhập của người dân sau hơn một thập kỷ mức cũ được áp dụng.

Theo dự thảo Thông tư hướng dẫn một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, người phụ thuộc sẽ được xác định là cá nhân có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 3 triệu đồng, tăng thêm 2 triệu đồng so với quy định hiện hành.

Đây là mức điều chỉnh gấp ba lần ngưỡng đang áp dụng từ năm 2013 - thời điểm mà mặt bằng giá cả, thu nhập và chi tiêu còn ở mức thấp hơn nhiều so với hiện nay.

Người phụ thuộc là những cá nhân mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng, bao gồm con cái, cha mẹ hoặc những người không có khả năng lao động, không có thu nhập hoặc thu nhập thấp. Khi kê khai thuế, người nộp thuế sẽ được giảm trừ một khoản cố định cho mỗi người phụ thuộc. Việc nâng ngưỡng thu nhập đồng nghĩa với việc mở rộng phạm vi được tính giảm trừ, qua đó giảm áp lực thuế cho người lao động.

Cơ quan soạn thảo cho rằng việc điều chỉnh là cần thiết khi các chỉ số kinh tế - xã hội đã thay đổi đáng kể. Số liệu cho thấy, chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 đạt khoảng 2,977 triệu đồng mỗi tháng, tăng 1,6 lần so với mức 1,888 triệu đồng của năm 2014.

Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người cũng tăng mạnh, lên 5,15 triệu đồng mỗi tháng, gấp khoảng 2 lần so với mức 2,637 triệu đồng của năm 2014. Những con số này cho thấy ngưỡng 1 triệu đồng đã trở nên lạc hậu và không còn phản ánh đúng điều kiện sống thực tế.

Đáng chú ý, mức đề xuất 3 triệu đồng không chỉ cao hơn tốc độ tăng của thu nhập và chi tiêu bình quân mà còn vượt ngưỡng thu nhập xác định hộ nghèo tại khu vực đô thị theo quy định mới tại Nghị định 351/2025. Điều này cho thấy cơ quan quản lý đã tính toán để đưa ra một mức đủ “đệm”, vừa đảm bảo yếu tố thực tiễn, vừa mang tính dự báo cho những năm tới.

Dự thảo cũng làm rõ phạm vi người phụ thuộc, bao gồm con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; cha mẹ ruột, cha mẹ vợ hoặc chồng; cha dượng, mẹ kế, cha mẹ nuôi. Ngoài ra còn có các trường hợp con từ 18 tuổi trở lên nhưng mất năng lực hành vi dân sự, khuyết tật, đang theo học các bậc giáo dục hoặc không có khả năng lao động.

Người nộp thuế có trách nhiệm đăng ký, kê khai và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin người phụ thuộc, bao gồm cả việc xác định mức thu nhập. Trường hợp kê khai không đúng, cơ quan thuế sẽ xử lý theo quy định của pháp luật. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và tránh lợi dụng chính sách để trục lợi.

Song song với đề xuất trên, từ ngày 1/1/2026, mức giảm trừ gia cảnh cũng đã được điều chỉnh lên 15,5 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc. Sau khi trừ các khoản bảo hiểm, giảm trừ gia cảnh và các khoản phụ cấp, trợ cấp, phần còn lại sẽ là thu nhập tính thuế.

Theo ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn, việc nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc là bước đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Khi chi phí sinh hoạt, y tế, giáo dục và nhiều nhu cầu thiết yếu khác đều gia tăng, chính sách thuế cũng cần điều chỉnh để đảm bảo tính công bằng và nhân văn, đúng với tinh thần của Luật Thuế thu nhập cá nhân đã được Quốc hội thông qua.

Dự kiến, Thông tư mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những điều chỉnh quan trọng, tác động trực tiếp đến hàng triệu người nộp thuế, đồng thời góp phần cân bằng lại chính sách thuế theo hướng sát thực tế đời sống hơn.