Hé lộ mốc thời gian dự kiến để Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Chiều 14/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến đối với Đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương; đồng thời thông qua nghị quyết thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thông qua về nguyên tắc việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai.

Đây được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tổ chức lại đơn vị hành chính, mở rộng không gian phát triển, hoàn thiện mô hình quản trị đô thị và tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương cũng như vùng Đông Nam Bộ.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình nhấn mạnh việc thành lập thành phố Đồng Nai và 10 phường có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Chủ trương này đã được Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng xem xét, thống nhất; đồng thời phù hợp với Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, định hướng nâng cao vai trò động lực của Đồng Nai trong phát triển vùng, gắn kết chặt chẽ với TP Hồ Chí Minh trong hình thành không gian kinh tế - đô thị liên kết.

Theo tờ trình, Chính phủ đề xuất thành lập 10 phường gồm Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Xuân Lộc, Dầu Giây, Tân Phú, Trị An, Đồng Phú, Tân Khai và Lộc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 10 xã cùng tên thuộc tỉnh Đồng Nai.

Đồng thời, thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ 12.737,18 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số 4.491.408 người và 95 đơn vị hành chính cấp xã sau khi hoàn tất việc thành lập các phường.

Sau khi sắp xếp, thành phố Đồng Nai có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã; giảm 10 xã, tăng 10 phường, tỷ lệ đô thị hóa đạt 54,10% (2.429.835/4.491.408 người).

Nếu được Quốc hội thông qua, cả nước sẽ có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 7 thành phố trực thuộc Trung ương và 27 tỉnh.

Chính phủ cho biết, về tổ chức bộ máy và nhân sự, trước mắt sẽ cơ bản giữ nguyên trụ sở, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện có; đồng thời tỉnh Đồng Nai đã xây dựng lộ trình sắp xếp, kiện toàn phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.

Đối với hệ thống tư pháp, việc thành lập Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai được thực hiện trên cơ sở kế thừa nguyên trạng các cơ quan cấp tỉnh hiện nay, không làm thay đổi phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của các cơ quan tư pháp khu vực.

Về điều kiện thành lập, Chính phủ khẳng định 10 xã dự kiến chuyển thành phường đều đạt 5/5 tiêu chuẩn theo quy định. Đối với thành phố Đồng Nai, địa phương đã đạt và vượt 5/7 tiêu chuẩn; hai tiêu chuẩn còn lại là tỷ lệ số phường trực thuộc và phân loại đô thị loại I sẽ được hoàn thiện sau khi thành lập các phường và áp dụng cơ chế đặc thù.

Chính phủ kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép thực hiện phân loại đô thị mà không phải áp dụng đầy đủ một số quy định hiện hành, nhằm kịp công nhận đô thị loại I trước khi trình Quốc hội xem xét quyết định.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra tán thành với sự cần thiết thành lập 10 phường và thành phố Đồng Nai trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số.

Hồ sơ, trình tự, thủ tục bảo đảm đúng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các nghị quyết có liên quan; các đề án đã được lấy ý kiến cử tri và HĐND các cấp với tỷ lệ tán thành cao.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng tán thành với đề xuất thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai trên cơ sở kế thừa các cơ quan cấp tỉnh hiện có. Đồng thời, nhất trí trình Quốc hội xem xét, quyết định việc thành lập thành phố Đồng Nai tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với các nội dung trong tờ trình của Chính phủ, yêu cầu hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội chậm nhất vào ngày 16-4.

Các nghị quyết liên quan được thống nhất đề xuất có hiệu lực từ ngày 30-4-2026, đúng dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết thông qua nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai với 100% thành viên có mặt tán thành; đồng thời thông qua về nguyên tắc nghị quyết thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai và thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Việc hình thành thành phố Đồng Nai được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và quản trị, phát huy lợi thế vị trí liên kết vùng, hệ thống hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ và logistics, trong đó có Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến khai thác vào cuối năm 2026. Qua đó, Đồng Nai hướng tới trở thành cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế của khu vực phía Nam và cả nước.