Hiện tượng lạ ngành chứng khoán: 86 nhân sự tạo ra 6.700 tỷ đồng lợi nhuận, VIX hơn 54.000 cổ đông nhưng không có 'ông chủ'

Trong khi nhiều công ty chứng khoán mở rộng mạnh nhân sự, công nghệ và mạng lưới môi giới để gia tăng thị phần, Chứng khoán VIX (sàn HoSE) lại đi theo con đường hoàn toàn khác. Với chưa đến 100 nhân sự, doanh nghiệp này tạo ra hơn 6.700 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế năm 2025 - đứng thứ hai toàn ngành chỉ sau TCBS, đồng thời duy trì một cấu trúc sở hữu đặc biệt khi không có bất kỳ cổ đông lớn nào.

Mô hình kiếm tiền “khác chuẩn” của VIX

Theo báo cáo tài chính năm 2025, VIX là công ty chứng khoán có lợi nhuận trên mỗi nhân sự cao nhất ngành, đạt khoảng 78,1 tỷ đồng/người.

Tính đến cuối năm, công ty chỉ có 86 nhân sự, con số rất khiêm tốn so với quy mô hoạt động khi: Lợi nhuận trước thuế đạt hơn 6.700 tỷ đồng; tổng tài sản gần 34.200 tỷ đồng; vốn điều lệ hơn 15.300 tỷ đồng.

Quy đổi theo quy mô nhân sự, mỗi nhân viên của VIX đang “gánh” lượng tài sản và vốn rất lớn.

Điểm đáng chú ý nằm ở mô hình kinh doanh khác biệt. Thay vì tập trung vào môi giới (SSI, VPS, VNDirect) hay phát triển hệ sinh thái công nghệ (TCBS), VIX chủ yếu phân bổ nguồn lực cho hoạt động tự doanh chứng khoán với khoảng 14.690 tỷ đồng và cho vay margin khoảng 15.380 tỷ. Hệ quả tất yếu là mảng môi giới chiếm tỷ trọng không đáng kể trong cơ cấu doanh thu năm 2025.

Điều này khiến VIX vận hành giống một quỹ đầu tư tài chính quy mô lớn, nơi dòng vốn được tập trung vào các hoạt động đầu tư và cho vay, thay vì một công ty môi giới truyền thống.

Công ty hơn 50.000 cổ đông nhưng không có “ông chủ”

Một điểm đặc biệt khác của VIX nằm ở cơ cấu cổ đông hiếm thấy trên thị trường chứng khoán.

Tại thời điểm ĐHCĐ năm 2025, doanh nghiệp có hơn 60.000 cổ đông, sau đó giảm xuống khoảng 53.600 cổ đông vào tháng 10/2025. Đáng nói, trong suốt hai năm qua, công ty không ghi nhận bất kỳ cổ đông nào nắm trên 5% vốn. Điều này đồng nghĩa với việc VIX đang vận hành trong trạng thái không có cổ đông lớn.

Tình trạng này chỉ xuất hiện sau nhiều biến động cổ đông trong quá khứ. VIX được thành lập năm 2007 với tên gọi ban đầu là Chứng khoán Vincom. Sau nhiều lần đổi tên và chuyển giao cổ phần, công ty từng gắn với các nhóm cổ đông lớn khác nhau.

Giai đoạn đầu thành lập, VIX có thời điểm thuộc hệ sinh thái Xuân Thành Group và do ông Nguyễn Đức Thụy làm Chủ tịch HĐQT. Giai đoạn 2014-2022 chứng kiến sự xuất hiện của nhóm cổ đông liên quan đến doanh nhân Nguyễn Văn Tuấn - người gắn liền với hệ sinh thái Gelex.

Tuy nhiên, sau khi ông Tuấn thoái toàn bộ vốn vào cuối năm 2022, cơ cấu sở hữu của VIX dần trở nên phân tán và duy trì trạng thái không có cổ đông chi phối cho đến nay.

Hiện tượng thị trường phía sau cổ phiếu VIX

Bất chấp cơ cấu cổ đông phân tán, VIX vẫn trở thành một trong những hiện tượng nổi bật của thị trường chứng khoán năm 2025.

Trong năm qua: Cổ phiếu VIX tăng 140% giá trị, riêng giai đoạn tháng 1 đến tháng 10 tăng tới 330%; tổng khối lượng giao dịch đạt khoảng 10,9 tỷ cổ phiếu. Thanh khoản này đưa VIX trở thành một trong hai cổ phiếu được giao dịch sôi động nhất thị trường cùng với SHB.

Song song với đó, công ty cũng đang triển khai kế hoạch tăng vốn mạnh, dự kiến phát hành thêm hơn 918 triệu cổ phiếu với giá 12.000 đồng/cp. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ của doanh nghiệp sẽ tăng lên khoảng 24.500 tỷ đồng, đưa VIX vào Top 3 toàn ngành.

Với quy mô vốn mới, bình quân mỗi nhân viên của công ty có thể quản lý tới 285 tỷ đồng vốn điều lệ và khoảng 525 tỷ đồng tài sản.

Một công ty chứng khoán hơn 50.000 cổ đông nhưng không có cổ đông lớn, sở hữu chưa đến 100 nhân sự, song lại đứng Top 2 lợi nhuận toàn ngành và đang hướng tới Top 3 vốn điều lệ. Tổng hợp các yếu tố này khiến VIX trở thành một trường hợp đặc biệt trên thị trường.

Rõ ràng, để duy trì kết quả kinh doanh ấn tượng cùng mức tăng giá cổ phiếu bằng lần, sự vận hành của doanh nghiệp khó có thể chỉ đến từ một cơ cấu cổ đông rời rạc. Chính vì vậy, trên thị trường vẫn tồn tại nhiều đồn đoán rằng phía sau VIX vẫn có những mối liên hệ với các hệ sinh thái doanh nghiệp lớn.

Dù vậy, cho đến thời điểm hiện tại, VIX vẫn là một trong những công ty chứng khoán có cấu trúc sở hữu đặc biệt nhất thị trường - một hiện tượng đáng chú ý trong bức tranh doanh nghiệp niêm yết.