Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị khẩn gỡ 'nút thắt' thuế, hỗ trợ BSR, Petrolimex, PVOIL đẩy nhanh lộ trình mới

Theo lộ trình hiện hành, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sẽ được phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Bên cạnh đó, xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì đến hết ngày 31/12/2030.

Tuy nhiên, trước những thách thức liên quan đến an ninh năng lượng và biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới, ngày 19/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị về tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện. Trong đó, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học E10, đồng thời rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi ngay trong tháng 4/2026, góp phần giảm khoảng 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

Chia sẻ với báo chí ngày 22/3, ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, việc đẩy nhanh lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học không chỉ giúp giải quyết đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp, giảm ô nhiễm môi trường mà còn góp phần giảm đáng kể sự phụ thuộc vào xăng khoáng.

Theo ông Bảo, hiện Việt Nam mới chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước, còn lại 70% vẫn phải nhập khẩu. Do đó, các chương trình thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học có ý nghĩa chiến lược trong việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh hiện nay, việc triển khai phối trộn và sử dụng rộng rãi xăng E10 trên toàn quốc ngay từ tháng 4/2026 là khả thi. Tuy nhiên, để tối ưu chi phí và nâng cao tính tự chủ, cần sớm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến chính sách thuế.

Từ thực tế này, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị cần xây dựng các chính sách ổn định, dài hạn hơn đối với hoạt động nhập khẩu xăng dầu. Cụ thể, thuế nhập khẩu xăng dầu nên được điều chỉnh về mức 0% trong thời gian dài, thay vì chỉ áp dụng đến hết tháng 4/2026 như hiện nay, tương tự các cam kết trong khu vực ASEAN. Điều này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp ký kết các hợp đồng cung cấp dài hạn, góp phần đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao tính ổn định của thị trường.

Bên cạnh đó, Hiệp hội cũng đề xuất xem xét bãi bỏ thuế nhà thầu đối với xăng dầu đưa vào kho ngoại quan, do loại thuế này có thể làm giảm sức hấp dẫn của hệ thống kho dự trữ tại Việt Nam. Nếu được tháo gỡ, Việt Nam có thể hình thành các trung tâm (hub) ethanol quy mô lớn, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn cung trong nước, giảm áp lực tồn kho, chi phí tài chính và giá thành sản phẩm.

Về dài hạn, để tăng cường an ninh năng lượng, cần nghiên cứu cơ chế dự trữ xăng dầu linh hoạt bên cạnh dự trữ quốc gia, chẳng hạn xây dựng quỹ dự trữ lưu thông nhằm chủ động ứng phó với các biến động mạnh của thị trường năng lượng thế giới.

Đánh giá về hiệu quả của nhiên liệu sinh học, ông Bùi Ngọc Bảo cho rằng xăng E5, E10 không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn có ý nghĩa kinh tế rõ rệt. Với tỷ lệ phối trộn 5–10%, Việt Nam có thể giảm đáng kể mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch – điều đặc biệt quan trọng đối với một nền kinh tế vẫn có tỷ trọng nông nghiệp lớn. Trung bình mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ khoảng 26 triệu m³/tấn xăng dầu; chỉ cần phối trộn 10% ethanol cũng có thể thay thế một lượng đáng kể nhiên liệu hóa thạch. Khi nâng tỷ lệ lên E15 hoặc E20, hiệu quả giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu sẽ càng rõ rệt.

“Để xăng sinh học E10 phát triển đúng tiềm năng, yếu tố quyết định nằm ở cơ chế chính sách, đặc biệt là chính sách thuế. Việc tháo gỡ các rào cản hiện nay được kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng, giúp thị trường vận hành hiệu quả hơn, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh của nền kinh tế”, ông Bảo nhấn mạnh.

Trên thực tế, xăng sinh học E10 đã được Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) và Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) thí điểm kinh doanh tại nhiều cửa hàng ở các thành phố lớn từ tháng 8/2025 nhằm đánh giá phản ứng của thị trường và khả năng triển khai thực tế.

Theo ông Hồ Ngọc Linh – Phó Trưởng phòng Kỹ thuật xăng dầu Petrolimex, doanh nghiệp hiện có 7 kho pha chế sẵn sàng triển khai xăng E10 trên toàn quốc, cùng mạng lưới hơn 2.800 cửa hàng đã chuẩn bị hạ tầng và lộ trình chuyển đổi. Petrolimex cũng đang đẩy nhanh tiến độ phân phối E10 sớm hơn kế hoạch theo Thông tư 50. Về nguồn cung, nhu cầu ethanol phục vụ pha chế E10 của riêng hệ thống này ước khoảng 45.000–50.000 m3 mỗi tháng.

Trong khi đó, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) – đơn vị vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất cũng đã chủ động xây dựng các kịch bản vận hành nhằm bảo đảm nguồn cung xăng sinh học cho thị trường trong nước.

Doanh nghiệp cho biết, từ cuối tháng 3/2026, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất dự kiến tiếp nhận khoảng 60.000 tấn nhiên liệu sinh học (E100) từ Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dầu khí Miền Trung để pha chế xăng E10. Nguồn cung này được kỳ vọng sẽ góp phần gia tăng sản lượng xăng dầu nội địa trong bối cảnh hoạt động nhập khẩu gặp khó khăn do một số quốc gia siết chặt xuất khẩu.