Hiệp ước với Mỹ sắp hết hạn, Nga tuyên bố sẵn sàng bước vào kỷ nguyên hạt nhân không giới hạn

Nếu hai bên không đạt được thỏa thuận vào phút chót, đây sẽ là lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ, kho vũ khí hạt nhân chiến lược tầm xa của hai cường quốc không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ cơ chế hạn chế nào. New START chính thức hết hiệu lực vào ngày 5/2 tới.

“Đây là một thời khắc mới, một thực tế mới, và chúng tôi đã sẵn sàng cho điều đó”, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov, quan chức phụ trách kiểm soát vũ khí, phát biểu với truyền thông Nga trong chuyến thăm Bắc Kinh để tham dự các cuộc tham vấn về “ổn định chiến lược”.

Được ký năm 2010, New START giới hạn số đầu đạn hạt nhân chiến lược triển khai của mỗi bên ở mức 1.550 đơn vị, đồng thời cho phép cơ chế thanh sát và xác minh lẫn nhau nhằm duy trì lòng tin.

Tuy nhiên, trong cuộc trả lời phỏng vấn New York Times tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho thấy ông có ý định để hiệp ước tự hết hạn. Washington cũng chưa phản hồi chính thức đề xuất của Moscow về việc tiếp tục tuân thủ các giới hạn tên lửa và đầu đạn thêm 1 năm, nhằm tạo thời gian đàm phán một khuôn khổ mới.

“Sự im lặng cũng là một câu trả lời”, ông Ryabkov nói với hãng TASS tại Bắc Kinh.

Giới ủng hộ kiểm soát vũ khí tại cả Nga và Mỹ cảnh báo việc hiệp ước sụp đổ không chỉ xóa bỏ các mức trần đầu đạn, mà còn làm suy yếu niềm tin, tính minh bạch và khả năng xác minh ý định hạt nhân của nhau. Điều này có thể mở đường cho một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân không kiểm soát.

Thực tế, mạng lưới các thỏa thuận kiểm soát vũ khí được xây dựng sau Khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962 nhằm giảm nguy cơ chiến tranh hạt nhân đã dần tan rã. Căng thẳng giữa Moscow và phương Tây gia tăng vì xung đột Ukraine, trong khi Mỹ ngày càng lo ngại về sự trỗi dậy quân sự của Trung Quốc.

Washington từng đề xuất Bắc Kinh, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn thứ 3 thế giới, tham gia đàm phán kiểm soát vũ khí. Tuy nhiên, Trung Quốc không tỏ ý sẵn sàng. Ông Ryabkov cho biết Bắc Kinh có lập trường rõ ràng và Nga tôn trọng quan điểm đó.

Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, người ký New START cùng Tổng thống Nga khi đó là Dmitry Medvedev vào năm 2010, đã kêu gọi Quốc hội Mỹ hành động để cứu vãn thỏa thuận.

“Nếu Quốc hội không can thiệp, hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga sẽ biến mất”, ông viết trên mạng xã hội X. “Điều đó sẽ xóa sổ hàng thập kỷ ngoại giao một cách vô nghĩa và có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang mới, khiến thế giới kém an toàn hơn”.

Ông Medvedev cũng cảnh báo thế giới nên lo ngại nếu hiệp ước hết hạn mà không có bất kỳ kế hoạch thay thế nào, cho rằng điều này sẽ đẩy “Đồng hồ Ngày tận thế” tiến nhanh hơn tới ngưỡng thảm họa.

Ở một diễn biến khác, ông Ryabkov cho biết nếu Mỹ triển khai thêm hệ thống phòng thủ tên lửa tại Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, thành viên NATO, Nga sẽ buộc phải thực hiện các biện pháp quân sự đáp trả để cân bằng chiến lược.

Theo Reuters