Hộ kinh doanh doanh thu 83 triệu/tháng đã vượt ngưỡng, trong khi người làm công ăn lương 21,7 triệu mới phải nộp thuế

Việc nâng ngưỡng miễn thuế cho hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm được đánh giá là bước hỗ trợ đáng kể khi có khoảng 2,56 triệu hộ thuộc diện được miễn. Tuy nhiên, theo Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, chính sách này vẫn tạo ra nhiều băn khoăn, nhất là với các hộ kinh doanh tại đô thị – nơi doanh thu thường cao nhưng biên lợi nhuận không lớn.

Theo ông, nếu quy đổi ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng/năm, tương đương khoảng 83 triệu đồng/tháng. Nhưng với giả định tỷ suất lợi nhuận chỉ khoảng 10%, thì khoản doanh thu này thực tế chỉ mang lại khoảng 8,3 triệu đồng lợi nhuận mỗi tháng.

“Đối với một hộ kinh doanh có 2–3 người cùng làm thì mức này theo phản ánh của họ là còn thấp, thậm chí thấp hơn so với người làm công ăn lương”, ông Xoa cho biết.

Ông dẫn lại tâm tư của nhiều hộ kinh doanh khi so sánh với người lao động hưởng lương: Một người nộp thuế có một người phụ thuộc hiện phải đạt ngưỡng 21,7 triệu đồng/tháng mới phát sinh nghĩa vụ thuế, trong khi hộ kinh doanh cho rằng họ chỉ còn khoảng 8,3 triệu đồng lợi nhuận sau khi trừ chi phí nhưng đã bước sang diện phải tính thuế.

Theo luật sư Trần Xoa, điều khiến nhiều hộ kinh doanh lo lắng hiện nay không hoàn toàn nằm ở số thuế phải nộp, mà ở chi phí tuân thủ và áp lực thích ứng khi chuyển từ cơ chế thuế khoán sang kê khai.

“Trước đây họ làm thuế khoán, gần như chỉ cần cuốn sổ tay ghi chép đơn giản. Bây giờ phải làm sổ sách kế toán, hóa đơn điện tử, kê khai – nộp thuế điện tử, phần mềm kế toán…”, ông nói.

Đặc biệt, nhóm hộ kinh doanh nhỏ, kinh doanh gia đình hoặc người lớn tuổi được cho là chịu áp lực lớn nhất. Không ít trường hợp phải đầu tư thêm máy tính, phần mềm, tài khoản ngân hàng, chữ ký số, thậm chí thuê kế toán ngay từ đầu, trong khi hiệu quả kinh doanh chưa chắc cải thiện.

Theo ông Xoa, tâm lý phổ biến hiện nay là “sợ làm sai”: Sợ lập hóa đơn không đúng, sợ thiếu chứng từ, sợ bị cơ quan thuế nghi ngờ gian lận hoặc xử phạt.

Đâu là rủi ro lớn nhất?

Một trong những sai sót phổ biến nhất mà luật sư Trần Xoa chỉ ra là không ghi nhận đầy đủ doanh thu.

“Trước đây nhiều hộ bán hàng xong, cuối tháng mới xuất hóa đơn; ai đòi thì xuất, không đòi thì thôi. Nhưng khi chuyển sang kê khai, thói quen này rất dễ dẫn tới sai phạm”, ông nói.

Theo ông, cơ quan quản lý hiện có nhiều nguồn đối chiếu dữ liệu như: Sao kê ngân hàng, dòng tiền vào tài khoản, hàng tồn kho, hóa đơn đầu vào, dữ liệu mua bán. Do đó, việc bán hàng nhưng không xuất hóa đơn, tiền vẫn vào tài khoản hoặc tồn kho không khớp đều có thể bị phát hiện.

Một lỗi khác được đánh giá rất phổ biến là lập hóa đơn không đúng thời điểm. “Nhiều người nghĩ bán xong, rảnh mới xuất hóa đơn. Nhưng nếu để qua ngày hôm sau mới lập thì có thể phát sinh rủi ro xử phạt”, ông lưu ý.

Tuy nhiên, luật sư Trần Xoa cũng cho biết quy định hiện nay đã có cách hiểu linh hoạt hơn: Thời điểm lập hóa đơn được tính theo ngày, không phải chính xác từng phút tại thời điểm giao dịch.

Ví dụ, buổi sáng bán hàng, buổi trưa xuất hóa đơn vẫn được chấp nhận; nhưng nếu bán từ thứ Sáu rồi để sang đầu tuần sau mới xuất thì không còn phù hợp.

Hộ kinh doanh cần làm gì để tránh “vướng” thuế?

Theo khuyến nghị của luật sư Trần Xoa, hộ kinh doanh cần sớm thay đổi thói quen quản trị để thích ứng với cơ chế kê khai. Trước hết là tách bạch tài chính cá nhân và tài chính kinh doanh. Nhiều hộ hiện vẫn dùng chung một tài khoản ngân hàng cho cả bán hàng, chi tiêu gia đình và tiêu dùng cá nhân. Điều này khiến việc đối chiếu doanh thu sau này rất khó khăn.

“Cần mở riêng tài khoản phục vụ kinh doanh, thông báo cho khách chuyển tiền vào tài khoản này; còn tài khoản cá nhân dùng cho sinh hoạt thì tách riêng”, ông khuyến nghị.

Bên cạnh đó, hộ kinh doanh phải đặc biệt chú ý hóa đơn đầu vào. Bởi trong cơ chế kê khai, chi phí không có hóa đơn hợp lệ có thể không được tính trừ, dẫn tới số thuế thực nộp cao hơn thực tế.

Ngoài ra, việc lưu trữ dữ liệu cũng trở thành yêu cầu bắt buộc. Không chỉ hóa đơn mà cả hợp đồng, email, tin nhắn, sao kê ngân hàng, chứng từ giao dịch… đều có thể trở thành căn cứ giải trình khi cơ quan chức năng kiểm tra.

“Đây là thay đổi lớn với hộ kinh doanh. Không phải ai cũng gian lận, nhưng nhiều người có thể sai vì chưa quen”, luật sư Trần Xoa nhấn mạnh.