Hộ kinh doanh quán ăn nhỏ cần ghi những sổ sách kế toán nào?

Tại Hội thảo “Thực hiện thuế kê khai: Hộ kinh doanh cần lưu ý gì?” được tổ chức mới đây, nhiều vấn đề liên quan đến nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh đã được cơ quan thuế trực tiếp giải đáp. Một trong những câu hỏi nhận được sự quan tâm từ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, xoay quanh yêu cầu về sổ sách kế toán theo quy định hiện hành.

Cụ thể, đại diện một hộ kinh doanh nêu thắc mắc: "Với quy mô quán ăn nhỏ, theo quy định hiện nay thì cần những sổ sách nào?”

Trả lời nội dung này, Cục Thuế cho biết chế độ sổ sách kế toán đối với hộ kinh doanh, trong đó có các quán ăn nhỏ, được áp dụng linh hoạt theo ngưỡng doanh thu quy định tại Thông tư số 152/2025/TT-BTC. Cụ thể như sau:

Với các hộ kinh doanh có doanh thu trong năm từ 500 triệu đồng trở xuống, yêu cầu về sổ sách được đơn giản hóa tối đa. Hộ chỉ cần ghi chép một loại sổ duy nhất là “Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ”, theo mẫu đơn giản, dễ sử dụng và phù hợp với khả năng thực hiện của hộ kinh doanh nhỏ.

Đối với nhóm hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng,nộp thuế GTGT và TNCN theo phương pháp tỷ lệ phần trăm (%) trên doanh thu. Hộ kinh doanh vẫn tiếp tục theo dõi, ghi chép sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ, trong đó nội dung trọng tâm là phản ánh đầy đủ doanh thu phát sinh trong quá trình kinh doanh.

Ngoài ra, trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng hoặc trên 3 tỷ đồng, nộp thuế thu nhập cá nhân trên thu nhập tính thuế và thuế giá trị gia tăng theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, Cục Thuế cho biết hộ sẽ sử dụng bộ bốn sổ kế toán. Bộ sổ này đã được cắt giảm đáng kể, giảm ba sổ so với quy định trước đây tại Thông tư 88/2021/TT-BTC, nhằm tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh trong quá trình thực hiện.

Bốn sổ kế toán áp dụng trong trường hợp này bao gồm: sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ; sổ chi tiết doanh thu, chi phí; sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa; và sổ chi tiết tiền.

Việc tinh gọn hệ thống sổ sách được đánh giá là bước điều chỉnh phù hợp, giúp hộ kinh doanh dễ tiếp cận và tuân thủ quy định hơn.

Cục Thuế cũng cho biết, hiện nay nhiều nhà cung cấp giải pháp đã tích hợp đầy đủ các mẫu sổ theo quy định vào phần mềm bán hàng, phần mềm kế toán, phù hợp với từng quy mô kinh doanh.

Trong thời gian tới, cơ quan thuế sẽ giao các chi cục thuế cơ sở phối hợp cùng các nhà cung cấp giải pháp để hướng dẫn, hỗ trợ hộ kinh doanh triển khai thực hiện, bảo đảm đúng quy định nhưng vẫn thuận tiện và khả thi trong thực tế.

Từ ngày 1/1/2026, chế độ kế toán áp dụng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có nhiều điểm mới, trong đó đáng chú ý là quy định riêng đối với nhóm hộ kinh doanh không chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT), không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Nội dung này được Bộ Tài chính hướng dẫn cụ thể tại Thông tư 152/2025/TT-BTC.

Thông tư 152/2025/TT-BTC cũng hướng dẫn cụ thể phương pháp ghi sổ. Điểm đáng chú ý là không bắt buộc ghi chi phí, không phải lập nhiều loại sổ phức tạp như doanh nghiệp. Tuy nhiên, hộ kinh doanh cần ghi chép trung thực, đầy đủ doanh thu để tránh rủi ro bị ấn định thuế khi cơ quan thuế kiểm tra.

Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, hộ kinh doanh nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu phải áp dụng Điều 5, sử dụng: Hóa đơn và chứng từ theo quy định; Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S2a-HKD).

Thuế TNCN được tính trên thu nhập tính thuế (doanh thu trừ chi phí hợp lý), áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần như sau:

Thuế TNCN được tính theo doanh thu trừ chi phí, áp dụng thuế suất lũy tiến theo doanh thu:

- Trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng: 15%;

- Trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng: 17%;

- Trên 50 tỷ đồng: 20%.

Dù đang thuộc diện không chịu thuế, hộ kinh doanh vẫn nên ghi sổ doanh thu ngay từ khi bắt đầu kinh doanh; theo dõi sát doanh thu theo tháng, theo quý; chuẩn bị sẵn phương án chuyển đổi chế độ kế toán khi doanh thu tăng.

Việc ghi sổ đúng, đủ, đúng mẫu theo Thông tư 152/2025/TT-BTC không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật, mà còn tránh rủi ro pháp lý, bị truy thu thuế.