Hoa Kỳ giáng đòn ‘thuế chồng thuế’ với mặt hàng tỷ USD của Việt Nam, xuất khẩu lập tức lao dốc hơn 50%

Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2026 đang trở thành một năm nhiều thách thức đối với xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Hoa Kỳ. Trong khi xuất khẩu cá tra sang một số thị trường vẫn duy trì đà tăng trưởng, thị trường Hoa Kỳ lại ghi nhận mức sụt giảm rõ rệt.

Cụ thể, xuất khẩu cá tra đạt 194,8 triệu USD trong tháng 8, tăng nhẹ so với cùng kỳ. Lũy kế 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 1,5 tỷ USD, tăng 9%.

Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là thị trường lớn nhất, với kim ngạch 435,21 triệu USD sau 8 tháng, tăng 26,5%. Tại EU, xuất khẩu trong tháng 8 tăng 42%, đưa kim ngạch lũy kế lên 131,7 triệu USD, tăng 11,4%.

Ngược lại, thị trường Hoa Kỳ ghi nhận mức sụt giảm tới 55%, với kim ngạch chỉ đạt 12,5 triệu USD trong tháng 8. Lũy kế 8 tháng, xuất khẩu cá tra sang thị trường này đạt 201,7 triệu USD, giảm gần 14%.

Theo VASEP, một trong những nguyên nhân chính khiến xuất khẩu cá tra sang Hoa Kỳ suy giảm là áp lực từ “thuế chồng thuế” ngày càng lớn.

Từ ngày 24/2/2026, Hoa Kỳ áp dụng phụ thu nhập khẩu 10% trong thời hạn 150 ngày. Khi biện pháp này kết thúc vào ngày 24/7, hàng hóa Việt Nam tiếp tục chịu mức thuế bổ sung 12,5% theo Điều 301.

Đối với cá tra, mức thuế này được cộng thêm vào các nghĩa vụ thuế hiện hành, trong đó đáng chú ý là thuế chống bán phá giá.

Tháng 8/2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính thuế chống bán phá giá lần thứ 21, với mức thuế 1 USD/kg đối với Công ty Biển Đông; 0,38 USD/kg đối với NTSF; và 0,84 USD/kg đối với Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủy sản Cần Thơ và Công ty Nam Việt. Mức thuế áp dụng đối với thực thể Việt Nam tiếp tục ở mức 2,39 USD/kg.

Mức thuế thực tế đối với từng doanh nghiệp còn phụ thuộc vào tình trạng pháp lý và kết quả các kỳ rà soát trước. Tuy nhiên, việc thuế bổ sung 12,5% được áp dụng song song với thuế chống bán phá giá đã làm tăng đáng kể chi phí đưa cá tra vào thị trường Hoa Kỳ.

Không chỉ chịu áp lực về thuế, cá tra Việt Nam còn phải đáp ứng chương trình kiểm soát cá da trơn của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ.

Việt Nam đã được công nhận có hệ thống kiểm soát tương đương với Hoa Kỳ, nhưng các lô hàng nhập khẩu vẫn phải thực hiện yêu cầu kiểm tra tại các cơ sở kiểm tra nhập khẩu được chỉ định. Tùy thuộc lịch sử tuân thủ của quốc gia, nhà máy và từng lô hàng, cơ quan chức năng có thể kiểm tra hồ sơ, nhãn, tình trạng sản phẩm hoặc lấy mẫu.

Đây không phải là rào cản mới, nhưng trong bối cảnh thuế và chi phí thương mại cùng tăng, thời gian kiểm tra, lưu kho, xử lý lô hàng và các yêu cầu tuân thủ tiếp tục làm tăng chi phí tiếp cận thị trường.

Nhìn tổng thể, VASEP nhận định thách thức đối với cá tra Việt Nam tại Hoa Kỳ trong năm 2026 không đến từ một yếu tố riêng lẻ mà là sự cộng hưởng của nhiều sức ép, gồm thuế nhập khẩu bổ sung, thuế chống bán phá giá kéo dài, xu hướng bảo hộ ngành sản xuất nội địa và sức mua yếu.

Những yếu tố này khiến việc duy trì thị phần tại Hoa Kỳ trở nên khó khăn hơn, đặc biệt với các doanh nghiệp chịu mức thuế cao hoặc phụ thuộc lớn vào phân khúc cá phi lê đông lạnh vốn cạnh tranh chủ yếu bằng giá.