Hoảng loạn bao trùm chứng khoán Hàn Quốc, Kospi trải qua đợt bán tháo lớn nhất lịch sử

Chỉ số Kospi lao dốc 12%, sau khi đã giảm 7,2% trong phiên 3/3, khi các cổ phiếu vốn hóa lớn như Samsung Electronics, SK Hynix và Hyundai Motor đồng loạt sụt mạnh. Đà bán tháo buộc thị trường phải tạm ngừng giao dịch trong 20 phút ngay đầu phiên giao dịch ngày 4/3.

Trong số hơn 800 cổ phiếu thuộc rổ chỉ số chuẩn, chỉ 10 mã kết thúc phiên trong sắc xanh. Một chỉ báo đo lường biến động quan trọng cũng tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2008.

Từ các chiến lược gia Phố Wall cho tới những nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ, hầu như không ai dự đoán được cú sốc này. Trước đó, sự lạc quan đối với trí tuệ nhân tạo (AI) cùng nhu cầu bùng nổ đối với chip nhớ đã khiến các nhà đầu tư cá nhân đổ tiền vào thị trường, thậm chí vay thêm vốn để mua cổ phiếu, trong khi các nhà phân tích liên tục nâng dự báo vốn đã rất lạc quan đối với chứng khoán Hàn Quốc.

Nhưng rồi xung đột ở Trung Đông nổ ra. Trong khi cuộc xung đột này kéo thị trường cổ phiếu toàn cầu đi xuống do lo ngại giá dầu tăng sẽ thúc đẩy lạm phát, mức giảm của Hàn Quốc trở nên trầm trọng hơn do dư nợ margin của nhà đầu tư đang ở mức kỷ lục.

Các giao dịch sử dụng đòn bẩy tài chính từng giúp khuếch đại lợi nhuận nay lại khiến thị trường lao dốc nhanh hơn, khi lượng vốn vay lớn dẫn tới làn sóng bán giải chấp trong bối cảnh giá cổ phiếu rơi tự do.

“Biến động hiện quá cực đoan nên gần như không thể dự báo — các phân tích cũng không giúp ích nhiều. Nhà đầu tư cá nhân cũng tỏ ra do dự, lực mua đã yếu đi từ hôm qua. Chúng tôi vẫn chọn các cổ phiếu chất lượng và thực hiện phòng vệ rủi ro, nhưng đây không phải là một cơ hội rõ ràng”, ông An Hyungjin, Giám đốc điều hành công ty quản lý tài sản Billionfold Asset Management tại Seoul, nhận định.

Đợt bán tháo này là lời nhắc nhở rõ ràng về việc sự hưng phấn của thị trường có thể nhanh chóng chuyển thành lo lắng như thế nào. Nhu cầu khổng lồ đối với chip nhớ cùng kỳ vọng về cải cách doanh nghiệp từng giúp chỉ số Kospi tăng gần 50% tại đỉnh trong năm nay.

Tuy nhiên, đã xuất hiện những dấu hiệu cho thấy thị trường đang trở nên quá nóng. Dư nợ margin và tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty môi giới đều tăng lên mức kỷ lục, trong khi đà tăng chủ yếu tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn.

“Có rất nhiều giao dịch mua bằng tín dụng, đặc biệt ở các cổ phiếu lớn, khi nhà đầu tư chỉ cần đặt cọc khoảng 30%–40% giá trị ký quỹ”, ông Kim Dojoon, Giám đốc điều hành kiêm Giám đốc đầu tư của Zian Investment Management tại Seoul, cho biết.

Theo ông Kim, các khoản nắm giữ này hiện đang bị bán giải chấp, và nếu thị trường tiếp tục giảm trong phiên tiếp, gần như không ai muốn lao vào "bắt dao rơi".

Một phần nguyên nhân là bất ổn kinh tế đang gia tăng. Các nhà giao dịch hiện dự báo Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (Bank of Korea) có thể tăng lãi suất hai lần do rủi ro lạm phát. Hàn Quốc cũng là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước chi phí nhập khẩu năng lượng tăng cao.

Một câu hỏi lớn hiện nay là liệu các nhà hoạch định chính sách có can thiệp để ngăn đà giảm của thị trường hay không.

Chính quyền của Tổng thống Lee Jae Myung trước đó đã tích cực khuyến khích đầu tư vào cổ phiếu, coi thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh là một cách giảm bớt các khó khăn kinh tế, từ tiêu dùng trì trệ cho tới bong bóng bất động sản. Chỉ tuần trước, văn phòng của ông Lee cho biết chính Tổng thống cũng đã rao bán căn hộ của mình, trong bối cảnh các quan chức cấp cao khuyến khích dòng tiền chuyển từ bất động sản sang cổ phiếu.

Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC), ông Lee Eog-weon, cho biết Chính phủ đang theo dõi sát thị trường chứng khoán và sẽ chủ động sử dụng chương trình bình ổn thị trường trị giá 100 nghìn tỷ won nếu biến động trở nên quá mức.

Dù vừa trải qua cú lao dốc mạnh, Kospi vẫn tăng 21% từ đầu năm và vẫn trên mốc 5.000 điểm, mức từng được nhắc tới trong khẩu hiệu tranh cử của Tổng thống Lee.

Bất chấp căng thẳng Trung Đông, bối cảnh kinh tế vĩ mô trước đó vẫn khá thuận lợi khi xuất khẩu được thúc đẩy bởi nhu cầu chip, còn tâm lý người tiêu dùng được cải thiện nhờ thị trường chứng khoán tăng điểm.

Trong phiên giao dịch u ám này, nhóm cổ phiếu năng lượng là một trong số ít ngành tăng giá. Các cổ phiếu Daesung Energy, Kukdong Oil & Chemicals và Korea Petroleum Industries đều tăng khoảng 30%.

Các nhà đầu tư nước ngoài rốt cuộc mua ròng 231 tỷ won (157 triệu USD) cổ phiếu Kospi, sau khi đã bán ra hơn 12 nghìn tỷ won cổ phiếu trong hai phiên trước đó.

Theo bà Park Sojung, quản lý danh mục tại Matthews Asia, tình hình hiện tại “có thể tạo ra những cơ hội chọn lọc để xây dựng vị thế ở các công ty và ngành đang giao dịch ở mức giá hấp dẫn”.

“Các ngành công nghiệp Hàn Quốc như quốc phòng và đóng tàu có thể một lần nữa được chú ý, khi chúng hưởng lợi từ bất ổn toàn cầu, nguồn cung hạn chế và vai trò chiến lược ngày càng tăng của Hàn Quốc”, bà nói.