Học giả Harvard nhận định chiến sự Iran có thể khiến người nộp thuế Mỹ phải gánh 1.000 tỷ USD

Theo bản báo cáo của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội, 6 ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, bắt đầu từ ngày 28/2, đã tiêu tốn 11,3 tỷ USD.

Theo CNBC, dù một lệnh ngừng bắn mong manh vẫn đang có hiệu lực, những nỗ lực nhằm đạt được một giải pháp lâu dài đến nay vẫn chưa cho thấy kết quả rõ ràng. Hôm thứ Hai, lực lượng Mỹ bắt đầu phong tỏa các cảng của Iran sau khi các cuộc đàm phán hòa bình thất bại cuối tuần qua.

“Tôi chắc chắn rằng chi phí của cuộc chiến với Iran sẽ chạm mốc 1.000 tỷ USD”, Giáo sư Linda Bilmes, chuyên gia chính sách công tại Trường Harvard Kennedy, chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn nội bộ.

Nghiên cứu của bà, được công bố 2 ngày trước khi thông báo về lệnh ngừng bắn tạm thời vào ngày 8/4, đã chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến chiến dịch quân sự này có thể để lại những hệ quả nghiêm trọng đối với nợ công của Mỹ trong thời gian dài về sau.

Bà ước tính chi phí ngắn hạn, phát sinh ngay lập tức, vào khoảng 2 tỷ USD mỗi ngày trong 40 ngày giao tranh trực tiếp. Con số này bao gồm chi phí đạn dược, triển khai binh sĩ và thiệt hại đối với các tài sản quân sự, chẳng hạn như việc 3 tiêm kích F-15 bị bắn rơi do hỏa lực nhầm từ phía Kuwait.

Theo Bilmes, chi phí ngắn hạn trên thực tế còn cao hơn những gì được thể hiện trên giấy tờ, bởi Lầu Năm Góc báo cáo dựa trên giá trị lịch sử của kho vũ khí và trang thiết bị, thay vì chi phí thực tế để thay thế các tài sản đó ở thời điểm hiện nay, vốn thường cao hơn rất nhiều.

“Những chênh lệch này là một trong những lý do khiến con số 11,3 tỷ USD được báo cáo thực chất gần với 16 tỷ USD hơn, đồng thời phản ánh khoảng cách kéo dài giữa những gì Lầu Năm Góc báo cáo theo thời gian thực và chi phí thực sự của cuộc chiến”, bà nói.

Bilmes cho biết thêm rằng các hợp đồng lớn kéo dài nhiều năm với Lockheed Martin và Boeing để mua bổ sung tên lửa đánh chặn và tên lửa các loại sẽ khiến chi phí tái bổ sung kho dự trữ của Mỹ tăng mạnh, lên tới 4 triệu USD cho mỗi quả tên lửa đánh chặn, trong khi các máy bay không người lái do Iran phóng đi chỉ có giá sản xuất khoảng 30.000 USD mỗi chiếc.

Gánh nặng về sau

Về dài hạn, chi phí chiến tranh sẽ tiếp tục tăng do nhu cầu tái thiết các cơ sở và kho dự trữ bị hư hại, không chỉ đối với tài sản quân sự của Mỹ trong khu vực mà còn cả cơ sở hạ tầng của các đồng minh vùng Vịnh.

Ngoài ra, người nộp thuế còn phải gánh chi phí trợ cấp thương tật suốt đời cho khoảng 55.000 binh sĩ được triển khai trong khu vực, những người đã phơi nhiễm với chất độc và các nguy cơ từ môi trường.

Trong khi đó, Nhà Trắng đã đề nghị Quốc hội nâng ngân sách quốc phòng của Mỹ lên 1.500 tỷ USD, tương đương đợt mở rộng chi tiêu quân sự lớn nhất kể từ Thế chiến II.

Và con số này còn chưa bao gồm 200 tỷ USD mà Lầu Năm Góc đề nghị được dành riêng cho cuộc chiến tại Iran.

“Ngay cả khi Quốc hội không chấp thuận toàn bộ mức tăng đó, thì khả năng rất cao là ít nhất 100 tỷ USD mỗi năm sẽ được bổ sung vào ngân sách quốc phòng cơ bản, khoản mà lẽ ra sẽ không được thông qua nếu không có cuộc chiến này”, Bilmes nói thêm.

Những khoản chi như vậy sẽ gây sức ép rất lớn lên tình trạng thâm hụt tài khóa ngày càng phình to của Mỹ.

So với chiến tranh Iraq, vốn tiêu tốn tổng cộng 2.000 tỷ USD, thì nợ công do công chúng nắm giữ của Mỹ trong giai đoạn đó vẫn dưới 4.000 tỷ USD. Hiện nay, con số này đã vượt 31.000 tỷ USD, và theo Bilmes, phần lớn trong đó bắt nguồn từ các cuộc chiến trước đây tại Iraq và Afghanistan.

“Chúng ta đang vay nợ để tài trợ cho cuộc chiến này với lãi suất cao hơn, trong bối cảnh quy mô nợ hiện tại đã lớn hơn rất nhiều”, bà nói.

“Kết quả là chỉ riêng chi phí lãi vay cũng sẽ khiến tổng chi phí của cuộc chiến tăng thêm hàng tỷ USD. Và không giống các chi phí phát sinh trước mắt, đây là những khoản chi mà chúng ta đang trực tiếp chuyển sang cho thế hệ tiếp theo”.